آکنه (جوش) - علل بوجود آورنده

3 فاکتور در بروز آکنه یا جوش دخالت دارند:

  • تولید بیش از حد چربی یا سبوم (Sebum)
  • ریزش غیر عادی سلولهای مرده پوست که منجر به بروز التهاب در فولیکولهای مو می شود.
  • تجمع باکتری ها

جوش ها زمانی بوجود می آیند که فولیکولهای مو بواسطه چربی و سلولهای مرده پوست مسدود می شوند. فولیکولهای مو به غدد سبابه متصل هستند. غدد مذکور به منظور چرب کردن مو و پوست، ماده چرب مانندی را ترشح می کنند که سبوم نامیده می شود. معمولا مسیر حرکت سبوم در امتداد ساقه مو به سمت بالا می باشد، سپس این ماده از طریق منافذ فولیکولهای مو به سطح پوست می رسد. این احتمال وجود دارد که به هنگام تولید بیش از حد سبوم و سلولهای مرده پوست، این دو ماده در فولیکولهای مو تجمع یابند و منجر به تشکیل منفذی نرم شوند، به عبارت دیگر محیطی که امکان رشد باکتری ها در آنجا وجود دارد.

ممکن است چنین منفذی سبب متورم شدن دیواره فولیکول و سفید شدن نوک آن شود (جوش های سر سفید). یا ممکن است این منفذ به سمت سطح پوست باز شده و منجر به تیره شدن و در نتیجه بروز یک جوش سر سیاه شود. جوش ها نقاط برجسته قرمز به همراه یک مرکز سفید رنگ هستند که به هنگام متورم یا عفونی شدن فولیکولهای موی مسدود به بوجود می آیند. انسداد و التهاب های بوجود آمده در مناطق عمیق تر فولیکول های مو، باعث بروز برآمدگی هایی در سطح زیرین پوست می شود که کیست خوانده می شود. معمولا سایر منافذ پوست، که منافذ غدد عرق منتهی به پوست محسوب می شوند، در بروز آکنه هیچ دخالتی ندارند.

 

عوامل زیر می توانند باعث تحریک یا تشدید جوش ها شوند:

  • هورمون ها. آندروژن ها هورمون هایی هستند که سطح آنها به هنگام بلوغ در دختران و پسران افزایش می یابد و منجر به بزرگ شدن غدد سباسه و تولید سبوم بیشتر می شوند. جوش های هورمونی، بواسطه تغییرات هورمونی مرتبط با بارداری و مصرف قرص های ضد بارداری خوراکی نیز می توانند بوجود آیند.
  • مصرف برخی از داروهای خاص. برخی از داروها که حاوی کورتیکواستروئیدها، آندروژنها یا لیتیم هستند نیز می توانند منجر به بروز جوش شوند.
  • عادات غذایی. نتایج حاصل از مطالعات انجام گرفته نشان می دهند که برخی از فاکتورهای مرتبط با رژیم های غذایی که شامل لبنیات و مواد غذایی سرشار از کربوهیدرات ها می باشند و باعث افزایش قند خون می شوند، نیز می توانند منجر به بروز جوش یا آکنه شوند.

 

فاکتورهای تاثیر گذار بر بروز آکنه

بروز تغییرات هورمونی در بدن می تواند منجر به تحریک یا تشدید جوش ها شوند. بروز چنین تغییراتی در گروه های زیر بسیار شایع است:

  • نوجوانان
  • زنان و دختران، 2 تا 7 روز پیش از قاعدگی
  • زنان باردار
  • افرادی که از داروهای خاصی استفاده می کنند که از آن جمله می توان به داروهای حاوی کورتیکواستروئید، آندروژن یا لیتیم اشاره کرد.

 

سایر فاکتورهای خطر شامل موارد زیر می باشد:

  • تماس مستقیم پوست با مواد روغنی یا چرب، یا استفاده از برخی از لوازم آرایشی به شکل مستقیم بر روی پوست
  • وجود سابقه ابتلا به آکنه در خانواده (در صورت ابتلا والدین به آکنه به احتمال زیاد فرزندان نیز دچار این وضعیت خواهند شد).
  • ایجاد سایش یا فشار بر روی پوست که بواسطه عوامل متعددی نظیر: تماس تلفن با پوست، استفاده از ماسک ها، کلاه های ایمنی، یقه های تنگ و کوله پشتی ها بوجود می آیند.
  • استرس به تنهایی منجر به بروز آکنه نمی شود، با این وجود در صورت وجود سابقه ای از ابتلا به این بیماری، می تواند باعث تشدید آن شود.

 

باورهای غلط در ارتباط با جوش ها

برخلاف باور عموم، فاکتورهای ذیل تاثیر بسیار کمی در بروز جوش ها دارند:

  • تاثیر شکلات و غذاهای چرب. مطالعات به انجام رسیده ثابت کرده اند که مصرف غذاهای چرب و شکلات تاثیر بسیار کمی در بروز آکنه دارند.
  • پوست کثیف. کثیف بودن پوست منجر به بروز جوش نمی شود. در حقیقت شستشوی بیش از حد و تمیز کردن پوست با صابون ها یا مواد شیمیایی قوی، منجر به تحریک آن شده و می تواند باعث تشدید آکنه شود. شستشوی ساده پوست، به منظور از بین رفتن چربی اضافی و سلول های مرده پوست کافی است.