آلزایمر - تشخیص بیماری

در حال حاضر هیچ آزمایش خاصی وجود ندارد که ابتلا به بیماری آلزایمر را تایید کند. پزشکان بر مبنای اطلاعاتی که از بیماران خود بدست می آورند و نتایج آزمایش های مختلفی که به تشخیص بیماری کمک می کنند صرفا حدس می زنند که آلزایمر می تواند محتمل ترین علت بروز علایم بوجود آمده باشد.

در اکثریت قریب به اتفاق موارد، پزشکان می توانند این نکته را تعیین کنند که آیا فردی به زوال عقلی مبتلا شده است یا خیر و آیا این احتمال وجود دارد که این بیماری در نتیجه بیماری آلزایمر بوجود آمده باشد یا خیر. امکان تشخیص دقیق بیماری آلزایمر تنها پس از مرگ امکان پذیر می باشد، زمانی که آزمایش های میکروسکوپی مغز وجود پلاک ها و تاب خوردگی های رشته های پروتئینی تائو را نشان می دهند.

روش های تشخیص آلزایمر

در حال حاضر پزشکان به منظور تمایز بیماری آلزایمر از سایر دلایل بروز فراموشی به آزمایش های زیر استناد می کنند:

 

معاینه فیزیکی و عصبی

پزشک معالج به معاینه فیزیکی خواهد پرداخت و احتمالا از طریق تست موارد زیر اقدام به بررسی سلامت اعصاب کلّی بدن خواهد پرداخت:

  • واکنش ها
  • تنوس و قدرت عضلانی
  • حس های بینایی و شنوایی
  • تعادل
  • توانایی برخاستن از صندلی و راه رفتن در اتاق
  • تعادل

 

تست های آزمایشگاهی

آزمایش های خون می توانند به پزشکان کمک کنند تا سایر دلایل احتمالی بروز فراموشی و پریشانی، نظیر اختلالات تیروئیدی یا کمبودهای ویتامینی، را کنار بگذارند.

 

بررسی وضعیت روانی

پزشک معالج به منظور ارزیابی حافظه و سایر مهارت های فکری، آزمایش  مختصری را در ارتباط با وضعیت روانی اجرا خواهد کرد. چنین آزمایش های کوتاهی را می توان حدودا در عرض 10 دقیقه انجام داد.

 

تست های روانشناسی عصب

ممکن است پزشک معالج، انجام ارزیابی های گسترده ای از تفکر و حافظه را توصیه کند.

اشکال طولانی مدت آزمایش های مرتبط با روانشناسی عصبی که ممکن است انجام آنها چندین ساعت طول بکشد، جزئیات بیشتری در ارتباط با عملکردهای ذهنی یک فرد در مقایسه با سایر افراد همسال او که از یک سطح تحصیلات برخوردارند، را در اختیار قرار می دهند. انجام این آزمایش برای آن دسته از افرادی که مراحل اولیه آلزایمر یا زوال عقل را می گذرانند بسیار مفید می باشند. بعلاوه این آزمایش ها می توانند به شناسایی الگوهای تغییر مرتبط با گونه های مختلف زوال عقل نیز کمک کنند و در تخمین توانایی بیمار برای مدیریت صحیح و بدون اشتباه فعالیت هایی نظیر، تصمیم گیری در ارتباط با امور مالی و پزشکی، به پزشک کمک کنند.

 

تصویر برداری از مغز

در حال حاضر از تصویر برداری های مغزی بیشتر برای تعیین دقیق ناهنجاری های قابل رویت مربوط به بیماری هایی به غیر از آلزایمر (نظیر سکته های مغزی، تومورها یا تروما) که می توانند سبب ایجاد تغییرات شناختی شوند استفاده می شود. ابزار تصویر برداری جدید (که در حال حاضر در مراکز پزشکی بزرگ یا در طی انجام مطالعات بالینی مورد استفاده قرار می گیرند) ممکن است پزشکان را قادر سازند تا تغییرات مغزی خاص بوجود آمده در اثر بیماری آلزایمر را شناسایی کنند.

 

فناوری های تصویر برداری مغزی عبارتند از:

توموگرافی کامپیوتری (CT). برای انجام سی تی اسکن بیمار بر روی تختی دراز می کشد که وارد محفظه کوچکی می شود. در این روش اشعه های ایکس از زاویه های مختلف به اندام بیمار تابانده می شوند و کامپیوتر موجود در محل از اطلاعات بدست آمده برای تولید تصاویر مقطعی از مغز بیمار استفاده می کند. در حال حاضر از این فناوری بیشتر برای کنار گذاشتن احتمال وجود تومورها، سکته های مغزی و صدمات وارده  بر ناحیه سر استفاده می شود

تصویر برداری با رزونانس مغناطیسی (MRI). در MRI برای ایجاد تصاویر دقیق مغزی از امواج رادیویی و یک میدان مغناطیسی قوی استفاده می شود. در این شیوه، بیمار بر روی تختی دراز می کشد که وارد دستگاه MRI تیوبی شکل می شود. انجام MRI روندی کاملا بدون درد است. لیکن برخی از افراد به هنگام قرار گرفتن در درون این دستگاه دچار تنگاهراسی (ترس از بودن در جاهای تنگ و تاریک) می شوند و صداهای ایجاد شده نیز سبب مضطرب شدن آنها می شود. در حال حاضر، از MRI برای کنار گذاشتن احتمال ابتلا بیمار به سایر بیماری هایی استفاده می شود که سبب بروز علایم شناختی می شوند. ممکن است در آینده، از این فن آوری برای سنجش حجم بافت های مغزی و تعیین این نکته که آیا کوچکتر شدن مغز دلالت بر ابتلای فرد به بیماری آلزایمر دارد، نیز استفاده شود.

توموگرافی انتشار پوزیترون (PET). در طول اسکن PET، یک ردیاب رادیواکتیو سطح پایین از طریق ورید وارد بدن بیمار می شود. در این شیوه بیمار بر روی تخت دراز می کشد و اسکنری که در بالای سر او قرار دارد جریان ردیاب را در سراسر مغز دنبال می کند. این ردیاب می تواند نوع خاصی از گلوکز (قند) باشد که کلیه فعالیت ها را در مناطق مختلف مغزی نشان می دهد. با استفاده از این شیوه می توان بخش هایی از مغز که عملکرد خوبی ندارند را شناسایی کرد. با استفاده از فن آوری جدید PET، می توان سطح پلاک های موجود در مغز (اختلال بارزی که به بیماری آلزایمر مرتبط می شود) را شناسایی کرد.

 

آزمایش های تشخیصی که در آینده انجام خواهند گرفت

در حال حاضر محققان با همکاری پزشکان در حال ایجاد ابزارهای تشخیصی جدیدی هستند که به تشخیص قطعی آلزایمر کمک خواهند کرد. از دیگر اهداف مهم طراحی چنین ابزاری می توان به تشخیص بیماری قبل از بروز علایم اشاره کرد، مرحله ای که در آن امکان درمان آلزایمر تا اندازه زیادی ممکن می باشد. این مرحله از بیماری آلزایمر، مرحله پیش بالینی نامیده می شود.

ابزار جدیدی که در حال حاضر پژوهش هایی بر روی آنها انجام می شود عبارتند از:

  • ابزارهایی با رویکردهای اختصاصی برای انجام تصویر برداری های مغزی
  • آزمایش های مربوط به توانایی های ذهنی که از حساسیت بالاتری برخوردارند
  • اندازه گیری سطح پروتئین های مهم یا الگوهای پروتئینی موجود در خون یا مایع نخاعی (نشانگرهای زیستی).

 

نشانگرهای زیستی و فن آوری های جدید تصویر برداری علاوه بر کمک به تشخیص زود هنگام بیماری آلزایمر، می توانند در روند نظارت بر میزان اثر بخشی درمانهای آینده نیز کمک کننده باشند.

آمادگی برای درمان

به هنگام آگاهی از وجود علایم آلزایمر می توانید نخست به پزشک خانوادگی یا یک پزشک عمومی مراجعه کنید. به احتمال زیاد این افراد به منظور انجام ارزیابی های بیشتر شما را به نزد یک متخصص اعصاب، روانپزشک، روانشناس اعصاب یا سایر افراد متخصص خواهند فرستاد.

به دلیل کوتاه بودن جلسات معاینه و زیاد بودن مطالب، بهتر است قبل از مراجعه به پزشک آمادگی های لازم را کسب کنید. در این بخش اطلاعاتی در اختیار شما قرار داده شده که می تواند در روند کسب آمادگی پیش از ملاقات با پزشک و انتظاراتی که می توانید از او داشته باشید کمک کننده باشد.

 

اقداماتی که می توان انجام داد:

آگاهی از تمامی محدودیت های پیش از ملاقات. به هنگام گرفتن وقت ملاقات می توانید از ضرورت ناشتا بودن برای انجام آزمایش های خون و یا سایر اقداماتی که می بایست برای انجام آزمایش های تشخیصی انجام دهید آگاه شوید.

تمامی علایم بوجود آمده را یادداشت کنید. پزشک معالج علت نگرانی که در ارتباط با فراموشی یا عملکرد مغزی دارید را خواهد پرسید. بهترین موارد فراموشی یا سایر فراموشی های لحظه ای که مایل به ذکر آنها هستید را یادداشت کنید. آیا در پیدا کردن دسته کلید خود دچار مشکل می شوید؟ آیا تا بحال پیش آمده است که دسته کلید خود را در یخچال پیدا کرده باشید؟ سعی کنید بخاطر آورید که نخستین بار چه زمانی متوجه فراموشی خود شده اید. چنانچه تصور می کنید که مشکلات شما در حال بدتر شدن هستند، برای توضیح علت چنین طرز تفکری آماده باشید.

در صورت امکان به هنگام مراجعه به پزشک یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود را به همراه داشته باشید. تایید ابتلا شما به فراموشی از سوی خویشاوندان یا دوستان قابل اعتماد می تواند نقش کلیدی را در اثبات آشکار و معلوم بودن مشکلات شما برای سایر افراد داشته باشد. بعلاوه داشتن یک فرد همراه در جلسه ملاقات به شما کمک خواهد کرد تا اطلاعاتی که در طول جلسه معاینه در اختیار شما قرار گرفته شده است را راحت تر به خاطر آورید.

فهرستی از بیماری هایی که به آنها مبتلا هستید را تهیه کنید. پزشک معالج می بایست بداند که آیا در حال حاضر به دلیل ابتلا به سایر بیماری ها نظیر: دیابت، بیماری قلبی، سابقه بروز سکته مغزی تحت درمان قرار دارید یا خیر.

تهیه فهرستی از داروهای مصرفی.  فهرستی از داروهای مصرفی خود از جمله داروهایی که بدون تجویز پزشک مصرف می کنید، ویتامین ها یا مکمل ها را تهیه کنید.

 

سوالاتی که می توان از پزشک پرسید:

زمان ملاقات با پزشک محدود است، بنابراین آماده کردن فهرستی از سوالات به شما کمک خواهد کرد تا حداکثر استفاده را از چنین جلساتی ببرید. در ارتباط با بیماری آلزایمر، برخی از سوالات مهم شامل موارد زیر می شوند:

  • آیا فکر می کنید که علت علایم بوجود آمده، بیماری آلزایمر می باشد؟
  • به انجام چه آزمایش هایی نیاز هست؟
  • در صورت تشخیص بیماری آلزایمر، آیا شما یا پزشک دیگری مدیریت روندهای در حال تکوین مراقبتی را بر عهده خواهید گرفت؟ آیا می توانید در تهیه یک برنامه درمانی مناسب به من کمک کنید؟
  • چه درمان هایی برای این بیماری وجود دارند؟ اثر بخشی این درمان ها به چه میزان است؟ و هر یک از آنها چه عوارض جانبی را در پی خواهند داشت؟
  • آیا جایگزین کلی برای داروهایی که تجویز کرده اید وجود دارد؟
  • آیا آزمایش های بالینی در ارتباط با درمان های تجربی وجود دارند؟
  • با گذشت زمان پیشرفت بیماری به چه میزان خواهد بود؟
  • آیا علایم جدید بوجود آمده بر چگونگی کنترل سایر بیماری ها اثر گذار خواهند بود؟

علاوه بر سوالات آماده شده از قبل، چنانچه در طول جلسه معاینه سوال جدیدی برایتان مطرح شد در پرسیدن آن تردید نکنید.

اقداماتی که پزشک انجام خواهد داد

به احتمال زیاد پزشک معالج سوالاتی را از شما خواهد پرسید. داشتن آمادگی قبلی برای پاسخ به این سوالات می تواند زمان بیشتری را برای صحبت در ارتباط با مطالب مورد نظر در اختیارتان قرار دهد. احتمالا پزشک سوالاتی نظیر موارد زیر را مطرح خواهد کرد:

  • در حال حاضر از چه مشکلات حافظه ای یا خطاهای ذهنی رنج می برید؟ برای نخستین بار چه زمانی متوجه این مشکلات شدید؟
  • آیا این مشکلات به شکل ثابتی در حال تشدید هستند؟ یا اینکه گاهی اوقات بهتر و گاهی تشدید می یابند؟
  • آیا مجبور به توقف انجام برخی از فعالیت ها نظیر اداره امور مالی یا خرید، بدلیل دشواری بیش از حد انجام این فعالیت ها به لحاظ ذهنی شده اید؟
  • آیا به نسبت همیشه، احساس اضطراب یا نگرانی بیشتری می کنید؟
  • آیا به تازگی به هنگام رانندگی گم شده اید؟
  • آیا تا بحال فردی احساس نگرانی خود را نسبت به نحوه رانندگی شما بیان کرده است؟
  • آیا متوجه بروز تغییراتی در نحوه واکنش به افراد یا حوادث شده اید؟
  • آیا سطح انرژی که دارید نسبت به همیشه کمتر یا بیشتر شده و یا به همان میزان باقی مانده است؟
  • در حال حاضر چه داروهایی مصرف می کنید؟ آیا از مکمل ها یا ویتامین ها استفاده می کنید؟
  • آیا الکل می نوشید؟ به چه میزان؟
  • آیا در حال حاضر به دلیل ابتلا به سایر بیماری ها، تحت درمان هستید؟
  • آیا به وجود لرزش در بدنتان یا بروز مشکلاتی در راه رفتن پی برده اید؟
  • آیا در به خاطر آوردن زمان ملاقات با پزشک یا زمان مصرف داروها با مشکلاتی روبرو می شوید؟
  • آیا به تازگی قوه بینایی و شنوایی خود را چک کرده اید؟
  • آیا در خانواده شما سابقه بروز مشکلات حافظه ای وجود دارد؟ آیا تا بحال فردی از خانواده به بیماری آلزایمر یا زوال عقل مبتلا شده است؟