آلزایمر - فاکتورهای خطر و عوارض بیماری

افزایش سن، اصلی ترین فاکتور خطر شناخته شده ابتلا به آلزایمر می باشد. این بیماری بخش عادی از روند افزایش سن محسوب نمی شوند؛ لیکن، احتمال ابتلای افراد بالای 65 سال به این بیماری بسیار زیاد است. تقریبا نیمی از افراد بالاتر از 85 سال به بیماری آلزایمر مبتلا می شوند. در آن دسته از افرادی که دارای تغییرات ژنتیکی نادری هستند که احتمال ابتلا فرد به بیماری آلزایمر را قطعی می کنند، علایم این بیماری معمولا در محدوده سنی 40 - 50 سالگی بوجود می آیند.

سایر فاکتورهای خطر عبارتند از: سابقه خانوادگی، جنسیت، وجود اختلال شناختی خفیف، سابقه تروما، سبک زندگی و نوع آموزش های اجتماعی.

آنچه در این مقاله می خوانید:
فاکتورهای خطر

افزایش سن، اصلی ترین فاکتور خطر شناخته شده ابتلا به آلزایمر می باشد. این بیماری بخش عادی از روند افزایش سن محسوب نمی شوند؛ لیکن، احتمال ابتلای افراد بالای 65 سال به این بیماری بسیار زیاد است. تقریبا نیمی از افراد بالاتر از 85 سال به بیماری آلزایمر مبتلا می شوند. در آن دسته از افرادی که دارای تغییرات ژنتیکی نادری هستند که احتمال ابتلا فرد به بیماری آلزایمر را قطعی می کنند، علایم این بیماری معمولا در محدوده سنی 40 - 50 سالگی بوجود می آیند.

 

سابقه خانوادگی و ژنتیک

احتمال بروز آلزایمر در آن دسته از افرادی که اعضای درجه یک خانواده آنان (والدین یا خواهر و برادران)، به این بیماری مبتلا هستند بسیار بیشتر از سایر افراد است.

محققان تغییرات نادری (جهش های ژنتیکی) را در 3 ژن شناسایی کرده اند که این تغییرات عملا بروز آلزایمر در آن دسته از افرادی که این ژنها را به ارث برده اند را تضمین می کنند.

با وجود این، چنین جهش هایی تنها کمتر از 5 درصد موارد ابتلا به آلزایمر را به خود اختصاص می دهند. بیشتر مکانیزم های ژنتیکی ابتلا به آلزایمر در میان خانواده ها، تا حد زیادی غیر قابل توضیح باقی مانده اند.

قدرتمند ترین ژن پر ریسک که با توجه به تحقیقات انجام گرفته شناسایی شده است، ژن آپولیپوپروتئین e4 می باشد(APOE e4) . سایر ژنهای خطر نیز شناسایی شده اند اما تاثیرات آنها به طور قطع به تایید نرسیده است.

 

جنسیت

احتمال ابتلای زنان به آلزایمر بیشتر از مردان می باشد، و علت این امر نیز تا حدی به عمر طولانی تر آنان بر می گردد.

 

اختلال شناختی خفیف

افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف1 از مشکلات حافظه یا سایر علایم زوال شناختی رنج می برند که ممکن است نسبت به سن آنان شدید باشد، لیکن آنقدر جدی نباشد که در قالب بیماری زوال عقل تشخیص داده شود. احتمال ابتلا به زوال عقل در افراد مبتلا به (MCI) بالا می باشد، هر چند که این امر قطعیت ندارد. در این مرحله، انجام اقداماتی به منظور برخورداری از شیوه های سالم زندگی و ارائه راهکارهایی برای بهبود فراموشی، می تواند مانع از پیش روی آلزایمر و تبدیل آن به زوال عقل و نیز به تاخیر افتادن این رویه شود.

 

سابقه وارد آمدن ضربات شدید به ناحیه سر

احتمال بروز آلزایمر در آن دسته از افرادی که سابقه وارد آمدن ضربات شدید یا مکرر به ناحیه سر را داشته اند، بسیار بالاتر از سایر افراد می باشد.

 

سبک زندگی و سلامت قلبی

در ارتباط با سبک زندگی هیچ فاکتوری وجود ندارد که بطور قطعی باعث کاهش خطر ابتلا به آلزایمر شود.

با وجود این بر طبق برخی از شواهد، فاکتورهایی که منجر به افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی می شوند می توانند سبب افزایش احتمال ابتلا به آلزایمر نیز شوند که از جمله این فاکتورها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عدم انجام تمرینات ورزشی
  • استعمال سیگار
  • فشار خون بالا
  • کلسترول بالا
  • عدم کنترل مناسب دیابت
  • پیروی از رژیم های غذایی فاقد میوه ها و سبزیجات
  • عدم مشارکت های اجتماعی

 

فاکتورهای خطر ذکر شده می توانند منجر به بروز زوال عقل عروقی نیز شوند (گونه ای از زوال عقل که در اثر وارد آمدن آسیب به عروق خونی مغز رخ می دهد). همکاری با تیم درمانی در مورد چگونگی کنترل چنین فاکتورهایی می تواند به حفاظت از سلامت قلبی کمک کرده و منجر به کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر و نیز زوال عقل عروقی شود.

 

آموزش مستمر و مشارکت اجتماعی

با توجه به نتایج تحقیقات به انجام رسیده، ارتباط مستقیمی میان مشارکت مستمر افراد در فعالیت هایی که به لحاظ روانی و اجتماعی مهیج و جالب هستند و کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر وجود دارد.

فاکتورهایی که می توانند منجر به کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر شوند عبارتند از:

  • سطوح بالای تحصیلات و آموزش رسمی
  • شغل های مهیج و جذاب
  • فعالیت های مرتبط با اوقات فراغت که از نظر ذهنی چالش برانگیز هستند؛ نظیر مطالعه، بازی ها یا نواختن موسیقی
  • تعاملات اجتماعی زیاد

 

در حال حاضر محققان قادر به توضیح چگونگی رابطه میان این دو نیستند. یکی از فرضیه های موجود اشاره بر این نکته دارد که استفاده از مغز سبب افزایش سطح ارتباطات میان سلولی می شود و این امر از مغز در برابر تاثیرات مرتبط با آلزایمر حفاظت می کند.

بر طبق فرضیه ای دیگر، سنجش میزان زوال شناختی در افرادی که بطور مداوم از مغز خود استفاده می کنند یا از سطح بالاتری از تحصیلات برخوردارند دشوارتر از سایر افراد می باشد. با توجه به تفسیر دیگر، افراد مبتلا به بیماری آلزایمر، از همان سالهای قبل از تشخیص بیماری خود تمایل کمتری به شرکت در فعالیت های مهیج دارند.

 

1 MCI: Mild cognitive impairment

عوارض بیماری

فراموشی، قوه تشخیص صدمه دیده و سایر تغییرات شناختی بوجود آمده در اثر ابتلا به بیماری آلزایمر می توانند سبب بغرنج شدن درمان سایر بیماری ها شوند.

ممکن است فرد مبتلا به آلزایمر قادر به انجام اقدامات زیر نباشد:

  • اعلام درد، به عنوان مثال بدلیل وجود یک مشکل در دندان ها
  • گزارش علایم سایر بیماری ها
  • پیروی از برنامه درمانی تجویز شده از سوی پزشک
  • شناسایی یا توصیف عوارض جانی داروهای مصرفی

 

همزمان با پیشرفت بیماری آلزایمر، تغییرات مغزی بوجود آمده نیز شروع به تحت تاثیر قرار دادن عملکردهای فیزیکی بدن نظیر بلع، توازن و کنترل روده و مثانه می کنند. چنین تاثیراتی می توانند منجر به افزایش آسیب پذیری در برابر مشکلات جسمانی بیشتر دیگری شوند. مواردی نظیر:

  • پنومونی (سینه پهلو) و سایر عفونت ها. ممکن است دشواری بلع مواد غذایی سبب شود که افراد مبتلا به آلزایمر، مواد غذایی یا مایعات را بدرون مجاری هوا و ریه های خود فرو ببرند، که این امر می تواند منجر به بروز التهاب ریوی شود. ممکن است عدم توانایی در کنترل تخلیه مثانه (بی اختیاری ادراری) نیازمند قرار دادن لوله ای در مثانه به منظور تخلیه و جمع آوری ادرار باشد (سوند ادراری).

قرار دادن سوند در مثانه سبب افزایش خطر ابتلا به عفونت های مجاری ادراری می شود که این امر خود می تواند منجر به بروز عفونت های جدی تر و بسیار خطرناکی شود.

  • آسیب در اثر زمین خوردن. وارد آمدن آسیب هایی در اثر زمین خوردن در افراد مبتلا به آلزایمر بسیار بالا می باشد. این زمین خوردن ها می توانند سبب بوجود آمدن شکستگی هایی در بدن شوند. بعلاوه به زمین افتادن خود شایع ترین علت وارد آمدن آسیب های بسیار جدی به ناحیه سر می باشد.