انواع کم خونی و علل آن

آنمی یا کم خونی وضعیتی است که در آن بدن به مقدار کافی گلبول قرمز سالم ندارد. وظیفه اصلی سلولهای قرمز یا گلبول های قرمز خون حمل اکسیژن به سلولهای بافت های مختلف می باشد.

انواع کم خونی عبارتند از:

 

علل کم خونی

اگرچه برخی از بافت های بدن نیز گلبول قرمز تولید می کنند ولی محل اصلی تولید آن مغز استخوان می باشد. مغز استخوان بافت نرمی است که در قسمت مرکزی استخوان ها قرار دارد و به تولید انواع سلولهای خونی کمک می کند.

گلبول های قرمز سالم، معمولاً بین 90 الی 120 روز عمر می کند. قسمتهایی در بدن وجود دارد که گلبولهای پیر و از کار افتاده را از جریان خون جمع کرده و حذف می کنند. کلیه ها هورمونی به نام اریتروپویتین (epo) ترشح می کنند که این هورمون موجب تحریک مغز استخوان برای تولید گلبولهای قرمز بیشتر می شود. تغییر یا اختلال در هر یک از این قسمتها ممکن است موجب ایجاد انواعی از کم خونی ها شود.

پروتئینی موسوم به هموگلوبین در داخل گلبولهای قرمز وجود دارد که وظیفه حمل اکسیژن را بر عهده دارد. رنگ قرمز گلبول های قرمز خون به خاطر وجود هموگلوبین است. فرد مبتلا به آنمی یا کم خونی هموگلوبین کافی ندارد. بدن برای تولید کافی گلبول های قرمز به ویتامین ها، مواد معدنی و مواد مغذی خاصی نیار دارد. آهن، ویتامین B12 و اسید فولیک مهمترین این مواد می باشند. بدن انسان ممکن است بنا به عللی دچار کمبود هر یک از این مواد مغذی شود، مانند:

  •  تغییر در بافت جداره روده و معده که موجب اختلال در عمل جذب می شود. (به عنوان مثال در بیماری سلیاک)
  • فقر غذایی
  • خونریزی های خفیف و یا از دست دادن تدریجی خون (مثلاً در قاعدگی های شدید و یا زخم های معده و دستگاه گوارش).
  • جراحی هایی که در آن قسمتی از بافت معده و یا روده برداشته می شود.

 

برخی از علل شایع کم خونی ها عبارتند از:

  • مصرف برخی از داروها.
  • تخریب گلبول های قرمز خون زودتر از حالت طبیعی (این حالت می تواند ناشی از مشکلات سیستم ایمنی باشد).
  • وجود بیماری های مزمن مانند بیماری های مزمن کلیوی، سرطان ها کولیت اولسراتیو و یا آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی).
  • کم خونی های مادرزادی (مانند تالاسمی یا آنمی سلول داسی شکل).
  • مسائل و اختلالات موجود در مغز استخوان مانند لنفوم، لوسمی، میلودیسپلازی، میلوم ماتیپل و یا آنمی آپلاستیک.

 

علائم آنمی یا کم خونی

در صورتی که کم خونی خفیف باشد احتمالاً هیچ علامتی نخواهد داشت با پیشرفت بیماری کم کم برخی علامت ها ظاهر می شوند مانند:

  • بدخلقی
  • احساس ضعف و خستگی (بیشتر از حالت عادی)
  • سردرد
  • اختلال در تمرکز و تفکر

 

اگر کم خونی بدتر شود. نشانه های آن معمولاً به این شکل می باشد:

  • متمایل شدن سفیدی چشم به رنگ آبی
  • شکنندگی ناخن ها
  • تمایل به خوردن چیزهای غیر عادی و غیر خوراکی مانند یخ (pica)
  • احساس سبکی سر (بخصوص موقع بلند شدن)
  • رنگ پریده پوست
  • تنفس های کوتاه
  • زخم شدن زبان

برخی از انواع کم خونی ها ممکن است علائم دیگری نیز داشته باشد.