کم خونی کمبود ویتامین B12

آنمی یا کم خونی وضعیتی است که در آن بدن نمی تواند به اندازه کافی گلبول های قرمز سالم تولید کند. وظیفه گلبول های قرمز اکسیژن رسانی به بافت های بدن می باشد. انواع مختلفی از کم خونی وجود دارد که کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 یکی از آنهاست. این کم خونی به علت فقدان یا کمبود ویتامین B12 در بدن می باشد که علل مختلفی دارد.

علل کم خونی کمبود ویتامین B12

بدن انسان برای ساخت گلبول های قرمز به ویتامین B12 نیاز دارد. برای تامین ویتامین B12 مورد نیاز بدن:

  • لازم است که غذاهای حاوی این ویتامین زیاد مصرف شوند، این غذاها عبارتند از: گوشت، گوشت مرغ، غذاهای دریایی و صدف داران، تخم مرغ و محصولات لبنی.
  • بدن باید بتواند ویتامین خورده شده را جذب کند. پروتئین ویژه ای در معده وجود دارد که به فاکتور داخلی موسوم است، این پروتئین برای جذب ویتامین B12 لازم است و توسط سلول های معده به داخل معده ترشح می شود.

 

کمبود ویتامین B12 می تواند به خاطر مشکلات تغذیه ای باشد:

  • رژیم غذایی گیاهخواری
  • فقر غذایی در نوزادان
  • کمبود تغذیه ای در مادران باردار

 

برخی از بیماری ها و اختلالات می توانند بدن را در جذب ویتامین B12 دچار مشکل کنند. این بیماری ها عبارتند از:

  • الکلیسم مزمن (اعتیاد به الکل)
  • بیماری کرون، بیماری سلیاک، عفونت با انگل کرم نواری، یا سایر بیماری هایی که هضم مواد غذایی توسط بدن را مختل می کنند.
  • آنمی پرنیشیوز، یا آنمی وخیم. نوعی کمبود B12 است که علت آن تخریب سلول های معدی تولید کننده فاکتور داخلی (فاکتور داخلی پروتئینی است که برای جذب ویتامین B12 ضروری است) و عدم ترشح این ماده می باشد.
  • جراحی هایی که در آن قسمتی از معده یا روده کوچک برداشته می شود. مانند جراحی های کاهش وزن.
  • مصرف آنتی اسید ها یا داروهای ضد ریفلاکس برای مدت طولانی
علائم کم خونی کمبود ویتامین B12

این بیماری ممکن است علائمی نداشته باشد و یا علائم آن خفیف باشد. علائم کم خونی ناشی از کمبود B12 می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • اسهال یا یبوست
  • خستگی، فقدان انرژی، یا احساس سبکی سر هنگام بلند شدن از زمین یا فعالیت شدید
  • کاهش اشتها
  • رنگ پریدگی پوست
  • اختلال در تمرکز
  • تنگی نفس، بخصوص هنگام ورزش
  • تورم یا قرمزی زبان و یا خونریزی از لثه ها

 

در صورتی که کم خونی ویتامین B12 به مدت طولانی ادامه داشته باشد ممکن است موجب آسیب سلول های عصبی شود. علائم آسیب نورونی (سلول های عصبی) عبارتند از:

  • گیجی یا تغییر در وضعیت روانی (دمانس)، در موارد خیلی شدید
  • افسردگی
  • اختلال تعادل
  • کرختی یا احساس سوزش در دستها و پاها
آزمایش ها و روش های تشخیص

پزشک یا درمانگر برای تشخیص بیماری اقدام به معاینه فیزیکی خواهد کرد. این معاینه ممکن است مشکلات رفلکس های شما را آشکار کند. پزشک همچنین برای تشخیص دقیق تر آزمایشاتی را نیز درخواست خواهد کرد:

  • آزمایش شمارش کامل سلول های خونی (CBC)
  • شمارش رتیکولوسیت ها
  • میزان LDH
  • میزان ویتامین B12

 

سایر پروسه های تشخیصی عبارتند از:

  • اندوسکوپی از معده1 (EGD)
  • اندوسکوپی از روده کوچک2
  • نمونه برداری از مغز استخوان3 (زمانی که علت بیماری مشخص نشود)

 

1 Esophagogastroduodenoscopy

2 Enteroscopy

3 Bone marrow biopsy

درمان کم خونی کمبود B12

درمان بیماری بستگی به عامل ایجاد کننده آن دارد. هدف درمان، افزایش میزان ویتامین B12 می باشد.

  • درمان ممکن است شامل تزریق ماهانه ویتامین B12 باشد. در موارد شدید کمبود، در اوایل درمان ممکن است به دفعات تزریق بیشتری نیز نیاز باشد.
  • برای برخی از افراد درمان خوراکی مناسب تر است و نیازی به تزریق نمی باشد.
  • در صورتی که بیماری زمینه ای مانند بیماری کرون، بیماری سلیاک، و یا الکلیسم، به خوبی درمان شوند، ممکن است نیازی به ادامه درمان کمبود B12 نباشد.
  • در صورت نیاز پزشک، شما را در مورد رژیم غذایی مناسب راهنمایی خواهد کرد.
پیش آگهی

بیماران اغلب پاسخ بسیار خوبی به درمان می دهند.

کمبود طولانی مدت B12 ممکن است موجب وارد آمدن آسیب به سلول های عصبی (نورون ها شود). در صورتی که در عرض 6 ماه از شروع علائم، درمان شروع نشود، این آسیب ها دائمی خواهند بود.

ملاحظات
  • کمبود B12 می تواند نتیجه آزمایش پاپ اسمیر در زنان را مختل کند (مثبت کاذب).
  • با دریافت رژیم غذایی مناسب می توان به راحتی از بسیاری از موارد کمبود ویتامین B12 پیشگیری کرد.
  • تزریق B12 پس از انجام جراحی هایی که جذب این ویتامین را مختل می کنند، از کمبود آن پیشگیری خواهد کرد.
  • تشخیص و درمان به موقع کمبود این ویتامین، می تواند از آسیب های دائمی جبران ناپذیر آن جلوگیری کند.