آسم - درمان بیماری

پزشک معالج به منظور طبقه بندی شدت آسم، علاوه بر بررسی نتایج مربوط به معاینه بدنی و آزمایش های تشخیصی، پاسخ های داده شده به سوالات مرتبط به علایم بیماری (نظیر میزان و دفعات بروز حملات آسمی و شدت آنها) را نیز مد نظر قرار می دهد. تعیین شدت آسم به پزشک کمک می کند تا بهترین درمان را انتخاب کند. شدت آسم اغلب با گذر زمان تغییر می کند، بنابراین می توان برنامه های درمانی را بعد از مدتی مورد بازنگری قرار داد.

 

طبقه بندی آسم

علایم و نشانه ها

آسم دوره ای خفیف

بروز علایم خفیف بیشتر از 2 روز در هفته و بیشتر از 2 شب در ماه

آسم مزمن خفیف

بروز علایم بیشتر از 2 بار در هفته، ولی نه بیشتر از 1بار در روز

آسم مزمن ملایم

بروز علایم 1 بار در روز و بیشتر از 1 شب در طول هفته

آسم مزمن بسیار شدید

بروز علایم در طول روز، در اغلب روزها، و بشکل مکرر در طول شب

 

 

پیشگیری و کنترل بلند مدت، فاکتورهای اصلی متوقف کردن حملات آسمی پیش از بروز چنین حملاتی می باشند. درمان معمولا مستلزم فراگیری چگونگی شناسایی محرک ها و انجام اقداماتی به منظور جلوگیری از فعالیت این محرک ها و همچنین توجه بر روند تنفس به منظور کسب اطمینان از این نکته می باشد که آیا داروهای مصرفی روزانه سبب کنترل علایم شده اند یا خیر. در صورت تشدید علایم به احتمال زیاد نیاز به استفاده از اسپری های تنفسی نظیر albuterol خواهید داشت.

داروها

انتخاب داروهای مناسب به چندین عامل بستگی دارد که از آن جمله می توان به سن، علایم بیماری، محرک های بروز آسم و موثرترین عوامل کنترل آن اشاره کرد. تجویز داروهای پیشگیرانه و یا داروهای مربوط به کنترل بلند مدت بیماری سبب کاهش التهاب مجاری هوا شده و بدین ترتیب منجر به کاهش علایم نیز می شود. اسپری های تنفسی (متسع کننده های برونش ها1) به سرعت منجر به رفع التهاب و تورم و گشاد شدن مجاری هوایی می شوند. در برخی از افراد مصرف داروهای ضد آلرژی نیز ضروری می باشد.

 

1 Bronchodilators

داروهایی برای کنترل بلند مدت آسم

این داروها که اغلب بشکل روزانه مصرف می شوند، پایه و اساس درمان آسم محسوب می شوند. این داروها کنترل روزانه آسم را بر عهده دارند و منجر به کاهش احتمال بروز حملات آسمی می شوند. گونه هایی از داروهای مربوط به کنترل بلند مدت بیماری آسم عبارتند از:

  • کورتیکواستروئیدهای استنشاقی. این داروها عبارتند از: فلوتیکازون، بودزوناید، مومتازون، بکلومتازون و سایر داروها. ممکن است به منظور تاثیر حداکثری این داروها، مجبور به مصرف آنها به مدت چند روز تا چند هفته شوید. این گونه از داروهای کورتیکواستروئیدی در مقایسه با کورتیکواستروئیدهای خوراکی دارای عوارض جانبی کمتری هستند و معمولا برای استفاده بلند مدت بی خطر محسوب می شوند.
  • تعدیل کننده های لوکوترین. این داروهای خوراکی - از جمله مونته لوکاست، زفیرلوکاست و زیلئوتون - می توانند تا 24 ساعت علائم آسم را برطرف کنند. در موارد نادر، مصرف این داروها منجر به بروز واکنش های روانی خاصی نظیر آشفتگی، پرخاشگری، بی قراری، هذیان، افسردگی و یا افکار خود کشی می شود. در صورت مشاهده هر گونه واکنش غیر عادی بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
  • آگونیست های بتای طولانی اثر، این داوهای استنشاقی که شامل سالمترول، فورمترول می باشند، منجر به باز شدن مجاری هوا می شوند. نتایج برخی از تحقیقات نشان می دهند که این داروها می توانند منجر به افزایش خطر بروز حملات شدید آسمی شوند، بنابراین مصرف این داروها تنها می بایست به همراه کورتیکواستروئید استنشاقی باشد، و از آنجایی که این داروها می توانند سبب مخفی ماندن تشدید آسم شوند، مصرف آنها در موارد حاد آسم به هیچ وجه توصیه نمی شود.
  • اسپری های ترکیبی. این داروها (نظیر سالمترول – فلوتیکازون، فورمترول – مومتازون) حاوی آگونیست های بتای طولانی اثر به همراه یک کورتیکواستروئید می باشند. از آنجایی که این داروها حاوی آگونیست های بتا هستند، مصرف آنها می تواند منجر به افزایش بروز یک حمله شدید آسمی شود.
  • تئوفیلین. تئوفیلین قرصی روزانه است که بواسطه شل کردن ماهیچه های اطراف مجاری هوا، به باز ماندن این مجاری کمک می کند. با این وجود در حال حاضر از این دارو همانند سابق استفاده نمی شود.
داروهای با تاثیر سریع

از این داروها به هنگام نیاز به تسکین سریع و کوتاه مدت علایم بروز یک حمله آسمی استفاده می شود. بعلاوه می توان، در صورت تجویز پزشک، قبل از انجام تمرینات ورزشی نیز این داروها را مصرف کرد. گونه هایی از این داروها شامل موارد زیر می شوند:

  • آگونیست ها بتای کوتاه اثر. به هنگام بروز یک حمله آسمی این متسع کننده های استنشاقی برونش ها در عرض چند دقیقه و بشکل بسیار سریعی منجر به کاهش علایم می شوند. این داروها شامل آلبوترول، لوالبوترول و پیربوترول می باشند. مصرف آگونیست های بتای کوتاه اثر با استفاده از یک اسپری دستی قابل حمل یا یک nebulizer (دستگاهی که داروهای آسم را به گرد بسیار ریزی تبدیل می کند تا بدین طریق بتوان آنها را از طریق ماسک یا دهانی استنشاق کرد) ممکن می باشد.
  • ایپراتروپیوم (Atrovent). ایپراتروپیوم نظیر سایر متسع کننده های برونش با تاثیر سریعی که دارد در مدت زمان بسیار کوتاهی سبب باز شدن مجاری هوایی می شوند و بدین ترتیب روند تنفس را آسانتر می کنند. اغلب از ایپراتروپیوم برای آمفیزم و برونشیت مزمن استفاده می شود. با این وجود گاهی اوقات این دارو برای درمان حملات آسمی نیز تجویز می شود.
  • کورتیکواستروئیدهای خوراکی و وریدی. این داروها که شامل پردنیزون و متیل پردنیزولون می باشند، سبب تسکین التهاب مجاری هوا می شوند که در اثر آسم شدید بوجود آمده است. استفاده بلند مدت از این داروها می تواند عوارض جانبی در پی داشته باشد، بنابراین از این داروها تنها به مدت کوتاه مدت و برای درمان علایم مربوط به آسم شدید استفاده می شود.

 

در صورت تشدید آسم، استفاده از اسپری هایی که تاثیرات سریعی دارند می تواند بلافاصله منجر به کاهش علایم شود. با این وجود و به احتمال زیاد در صورت رضایت بخش بودن تاثیرات داروهایی که به منظور کنترل بلند مدت بیماری مصرف می شوند، دیگر نیاز چندانی به استفاده از این اسپری ها نخواهید داشت. میزان استفاده هفتگی خود از این اسپری ها را ثبت کنید. چنانچه احساس می کنید که به مصرفی بیشتر از میزان تجویز شده نیاز دارید، حتما با پزشک خود مشورت کنید، چرا که به احتمال زیاد، نیازمند ایجاد تغییراتی در داروهای کنترلی بلند مدت خود می باشید.

 

داروهای ضد آلرژی نیز می توانند به هنگام بروز یا تشدید آسمی که در اثر قرار گرفتن در معرض مواد آلرژی زا بوجود می آید، موثر باشند. این داروها شامل موارد زیر می باشند:

  • تزریق مواد ضد آلرژی (ایمنی درمانی). تزریق مواد ضد آلرژی با گذشت زمان منجر به کاهش واکنش های سیستم ایمنی در برابر برخی از مواد آلرژی زا می شوند. معمولا تزریق این مواد برای چند ماه بشکل یکبار در هفته می باشد و سپس در یک بازه زمانی 3 تا 5 ساله بشکل ماهانه تزریق می شوند.
  • Omalizumab (Xolair): این دارو، که تزریق آن هر 2 تا 4 هفته یکبار انجام می گیرد، مخصوص آن دسته از بیمارانی است که علاوه برداشتن آلرژی ها به آسم شدید نیز مبتلا هستند. تاثیر این دارو بواسطه ایجاد تغییراتی در سیستم ایمنی می باشد.
  • داروهای ضد آلرژی. این داروها شامل آنتی هیستامین هایی بشکل خوراکی و اسپری بینی و همچنین ضد احتقان ها، کورتیکواستروئیدها و اسپری های بینی می باشند.
ترموپلاستی برونش ها

این درمان، که انجام آن به شکل گسترده و برای تمامی افراد توصیه نمی شود. برای مبتلایان به آسم شدید، که با مصرف کورتیکواستروئیدهای استنشاقی یا سایر داروهایی که تاثیر بلند مدت دارند بهبود نیافته اند، مورد استفاده قرار می گیرد. در ترموپلاستی نایژه ای با استفاده از یک الکترود بخش داخلی مجاری هوا در ریه ها گرم شده و بدین ترتیب از مقدار عضلات صاف درون مجاری هوا کاسته می شود. این امر منجر به کاهش تنگ شدگی مجاری هوا و آسانتر شدن روند تنفس و کاهش احتمال بروز حملات آسمی می شود. معمولا این شیوه درمانی در طول 3 جلسه معاینه سرپایی انجام می گیرد.

انتخاب نوع درمان با در نظر گرفتن شدت بیماری و با هدف کنترل بهتر درمان می بایست قابل تغییر و بر اساس تغییرات بوقوع پیوسته در علایم بیماری باشد، بنابراین ارزیابی کامل علایم به هنگام ملاقات با پزشک ضروری می باشد، تا بدین ترتیب امکان تغییر روند درمانی به شکل صحیح ممکن باشد. به عنوان مثال، چنانچه بیماری آسم به شکل مطلوبی کنترل شود به احتمال زیاد پزشک داروهای کمتری را تجویز خواهد کرد، اما در صورتی که بیماری به نحو صحیحی کنترل نشود و یا وخیم تر شود، پزشک اقدام به افزایش داروهای مصرفی و زیادتر کردن تعداد جلسات معاینه خواهد کرد.

یک نقشه کار برای بیماری آسم

با همکاری پزشک معالج خود، نقشه کاری را تهیه کنید که در آن زمان مصرف داروهای خاص، یا زمان افزایش و کاهش دوز داروهای مصرفی بر مبنای علایم بوجود آمده به شکل کلی ترسیم شده باشد. همچنین فهرستی از محرک ها و اقدامات مورد نیاز برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض این محرک ها را نیز در این نقشه بگنجانید. به احتمال زیاد پزشک به منظور بررسی چگونگی اثر بخش بودن درمان؛ نظارت بر علایم آسم یا انجام آزمایش پیک فلومتر را بر اساس یک مبنای متعارف و منظم توصیه خواهد کرد.

درمانهای جایگزین

برخی از درمانهای جایگزین نیز وجود دارند که می توانند به کاهش علایم آسم کمک کنند. با این وجود می بایست این نکته را به خاطر سپرد که این درمانها جایگزینی برای درمان پزشکی محسوب نمی شوند، بویژه در صورت ابتلا به آسم شدید. قبل از مصرف هرگونه گیاه دارویی یا مکمل با پزشک خود مشورت کنید، چرا که امکان بروز تداخلاتی میان این مواد با سایر داروهای مصرفی وجود دارد.

اگر چه در حال حاضر از برخی از داروهای جایگزین برای درمان آسم استفاده می شود، با این وجود در اغلب موارد، برای تعیین میزان اثر بخشی این داروها و سنجش میزان عوارض جانبی احتمالی به انجام تحقیقات بیشتری نیاز است. درمان های جایگزین آسم شامل موارد زیر می باشد:

  • تکنیک های تنفسی. نمونه هایی از این تکنیک، نظیر روشPapworth و تنفس به شیوه یوگا، در اصول تنفس Buteyko گنجانده شده اند. انجام این تمرینات می تواند منجر به کاهش نیاز به داروهایی شود که مصرف آنها برای کنترل علایم آسم ضروری می باشد. حضور در کلاس های یوگا سبب افزایش تندرستی و کاهش استرس می شود، که این موارد می توانند در درمان آسم نیز کمک کننده باشند.
  • طب سوزنی. در این تکنیک سوزن هایی بسیار ظریف در منطق حساس بدن فرو برده می شوند. تکنیک مذکور بی ضرر و معمولا بی درد می باشد.
  • تکنیک هایی برای تمدد اعصاب. تکنیک هایی نظیر: مراقبه، بیوفیدبک (پس خوراند زیستی)، هیپنوتیزم و شل شدگی پیش رونده عضلات می توانند بواسطه کاهش تنش و استرس به درمان آن کمک کنند.
  • درمانهای گیاهی. معمولا در طب سنتی هندی، چینی و ژاپنی از ترکیبی از انواع مختلف گیاهان استفاده می شود. با این وجود به منظور تعیین میزان اثربخشی این درمان های گیاهی و آماده سازی آنها برای درمان آسم به انجام تحقیقات بیشتری نیاز است. شیوه های معدودی از درمانهای گیاهی که می توانند منجر به کاهش علایم آسم شوند عبارتند از:
    • Indian Frankincense (گیاهی از تیره پتازتیس)
    • صمغ کندر هندی
    • Pycnogenol
  • اسیدهای چرب امگا 3. این روغن های سالم که در ماهی، بذر کتان و سایر غذاها یافت می شوند می توانند سبب کاهش التهاب هایی شوند که منجر به بروز علایم مرتبط به آسم می شوند.