سوختگی ها

سوختگی می تواند یک مشکل پزشکی کوچک باشد و یا به یک موقعیت اضطراری تهدید کننده تبدیل شود. برخی از شدیدترین نوع سوختگی ها در اثر جریان برق و یا مواد شیمیایی بوجود می آیند. مایعات داغ شایع ترین علت بروز سوختگی در کودکان می باشد.

آفتاب سوختگی ها و سوختگی های جزئی که بواسطه تماس با مایعات داغ بوجود آمده اند را می توان در خانه درمان کرد. ولی سوختگی های وسیع و عمیق، نیازمند مراقبت های بهداشتی و اورژانسی می باشند. افرادی که دچار سوختگی های شدید شده اند، اغلب می بایست در بخش های تخصصی سوختگی بستری شوند. در موارد شدید سوختگی برای تحت پوشش قرار دادن زخم های وسیع، پیوند پوست ضروری خواهد بود.

در اغلب موارد، نخستین کاری که می بایست انجام داد شستشو و خنک کردن زخم با استفاده از آب خنک می باشد. استفاده از یخ توصیه نمی شود، چرا که این کار می تواند منجر به وارد آمدن آسیب های بیشتر به بافت سوخته شود.

علائم سوختگی

تأثیرات سوختگی بر روی پوست یکنواخت نمی باشد، بنابراین یک جراحت کوچک می تواند به اعماق مختلفی از پوست نفوذ کند. تشخیص سوختگی جزئی از یک سوختگی شدید مستلزم تعیین درجه آسیب های وارد آمده به بافت های بدن می باشد. درجه بندی سوختگی ها عبارتند از:

  • سوختگی درجه یک. در این نوع سوختگی خفیف تنها لایه خارجی پوست (اپی درم) آسیب می بیند. این سوختگی سبب قرمز شدن پوست و ایجاد درد می شود و معمولاً با انجام اقدامات مربوط به کمک های اولیه، در طی چند روز یا یک هفته بهبود می یابد. آفتاب سوختگی بهترین نمونه برای سوختگی های درجه یک می باشد.
  •  سوختگی درجه 2. در این نوع سوختگی، هم اپی درم و هم دومین لایه پوست (درم) تخریب شده و قرمزی، درد و ورم در پوست ایجاد می شود. ظاهر سوختگی درجه 2 اغلب مرطوب و نمناک می باشد. ممکن است در این نوع سوختگی پوست تاول بزند و شدت درد نیز بسیار بالا باشد. سوختگی های درجه 2 عمیق می توانند منجر به باقی ماندن جای زخم بر روی پوست شوند.
  • سوختگی درجه 3. سوختگی هایی که به لایه های چربی زیرین درم می رسند، سوختگی های درجه 3 نامیده می شوند. ممکن است در این نوع سوختگی، پوست ظاهری خشک، سفید و مومی شکل، چرمی مانند و یا برنزه پیدا کند. سوختگی های درجه 3 می توانند سبب تخریب اعصاب شده و بدین ترتیب منجر به بی حسی ناحیه سوختگی شده و ممکن است درد احساس نشود.
  • سوختگی درجه 4. این درجه از سوختگی شدیدترین نوع سوختگی می باشد و منجر به تخریب ساختارهایی فراتر از پوست نظیر عضلات و استخوانها می شود. در این نوع سوختگی پوست ظاهری سیاه و زغال مانند به خود می گیرد. در صورتی که آسیب وارد آمده به اعصاب شدید باشد. بیمار هیچ دردی را احساس نخواهد کرد.
زمان مراجعه به پزشک

سوختگی های خفیف را می توان در خانه درمان کرد، لیکن در صورت بروز موارد زیر می بایست حتماً به پزشک مراجعه کرد:

  • افزایش درد، تورم، قرمزی یا ترشحات خارج شده از ناحیه سوختگی.
  • سوختگی که در عرض چندین هفته بهبود نیافته است.
  • بروز علایم جدید و ناشناخته.

 

در موارد زیر، بهره گیری از کمک های اورژانسی پزشکی ضروری می باشد:

  • سوختگی هایی که دست ها، پاها، صورت، کشاله ران، باسن یا مفاصل اصلی را در بر گرفته است.
  • سوختگی با مواد شیمیایی یا جریان برق
  • سوختگی های درجه 3 یا 4
  • دشواری تنفس یا سوختگی مجاری هوا
علل سوختگی

موارد زیادی وجود دارند که می توانند سبب سوختگی شوند از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آتش
  • مایعات یا بخار آب داغ
  • فلزات، شیشه یا سایر اشیای داغ
  • جریان برق
  • تشعشعات اشعه ایکس یا پرتو درمانی که در درمان سرطان بکار می رود.
  • نور خورشید یا نور فرابنفش تابیده شده از لامپ حمام آفتاب یا دستگاه مخصوص برنزه کردن.
  • مواد شیمیایی نظیر اسیدهای قوی، آب قلیایی، تینر یا گازولین.
عوارض سوختگی

سوختگی های عمیق یا وسیع می توانند منجر به بروز عوارض بسیار زیادی شوند که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عفونت. سوختگی می تواند سبب افزایش آسیب پذیری پوست در برابر عفونت های باکتریایی و بالا رفتن خطر ابتلا به سپتی سمی شود (انتشار خطرناک عفونت در سراسر جریان خون که کل بدن را تحت تأثیر قرار می دهد). این بیماری عفونی به سرعت پیشرفت کرده و می تواند منجر به بروز شوک یا نارسایی ارگان ها شود.
  • هیپوولمی (کاهش حجم خون). سوختگی می تواند منجر به وارد آمدن آسیب به ارگانهای خونی و از دست دادن مایعات بدن شود. این پدیده می تواند منجر به بروز هیپوولمی شود. از دست دادن مایعات و خون بیش از حد، مانع از پمپاژ خون کافی از قلب به سوی سایر نواحی بدن می شود.
  • هیپوترمی (پایین بودن خطرناک دمای بدن). پوست به کنترل دمای بدن کمک می کند، بنابراین وارد آمدن آسیب به بخش وسیعی از پوست منجر به از دست دادن دمای بدن شده و سبب افزایش احتمال بروز هیپوترمی می شود. شرایطی که در آن بدن گرمای خود را بسیار سریعتر از دست داده و به شکل خطرناکی دچار افت دما می شود.
  • مشکلات تنفسی. تنفس هوای گرم یا دود می تواند سبب سوختگی مجاری هوا شده و منجر به بروز مشکلات تنفسی شود. استنشاق دود سبب وارد آمدن آسیب به شش ها شده و می تواند منجر به نارسایی تنفسی شود.
  • ایجاد اسکار (بر جای ماندن اثر زخم). سوختگی ها می توانند منجر به بر جای ماندن اثر زخم یا کلویید (گوشت اضافی که در محل زخم بوجود می آید) بر روی پوست شوند.
  • مشکلات مفصلی و استخوانی. سوختگی های عمیق می توانند سبب محدود شدن حرکات استخوانها و مفاصل شوند. ممکن است پس از بهبودی سوختگی ها، بافت های اسکاری (جوشگاه) بوجود آیند که سبب انقباض و هم کشی می شوند (به عبارت دیگر کوتاه شدگی و سفت تر شدن دائمی پوست، عضلات یا تاندون ها). در صورت بروز سوختگی های شدید، گسترده یا سوختگی هایی که دست ها، پاها، کشاله ران یا صورت را در بر گرفته اند فورا به اورژانس مراجعه کنید. در ارتباط با سوختگی های خفیف می توانید از دست اندرکاران مراقبت های بهداشتی کمک بگیرید.
درمان سوختگی ها

امکان درمان سوختگی های درجه یک و درجه 2 جزئی در خانه و با استفاده از داروهای OTC (داروهایی که بدون تجویز پزشک خریداری می شوند) و آلوئه وجود دارد.

سوختگی های جزئی معمولاً در عرض چند هفته بهبود می یابند.

درمان اورژانسی برای سوختگی های شدید یا گسترده، یا سوختگی هایی که دست ها، پاها، کشاله ران یا صورت را در بر گرفته است، ضروری می باشد.

 

داروها

بسته به شدت سوختگی، استفاده از داروهای ذیل می تواند ضروری باشد:

  • تزریق درون وریدی مایعات. به منظور پیشگیری از کاهش آب بدن و نارسایی ارگان ها، تیم پزشکی بطور پیوسته به تزریق درون وریدی مایعات خواهند پرداخت.
  • مسکن ها. درمان سوختگی می تواند بطرز باور نکردنی دردناک و رنج آور باشد. بنابراین در بسیاری از موارد، بویژه در طول تعویض لباس بیمار، تزریق مورفین ضروری می باشد. مصرف داروهای ضد اضطرابی نیز می تواند مؤثر باشد.
  • پمادهای سوختگی. می توان به منظور مرطوب نگهداشتن محل سوختگی، کاهش درد، پیشگیری از بروز عفونت و تسریع درمان از انواع مختلف پمادهای سوختگی استفاده کرد.
  • آنتی بیوتیک ها. در صورت بروز عفونت، تزریق درون وریدی آنتی بیوتیک ها ضروری خواهد بود.
  • تزریق واکسن کزاز. به احتمال زیاد پزشک پس از بروز سوختگی، تزریق واکسن کزاز را توصیه خواهد کرد.

 

فیزیوتراپی

در صورت وسیع بودن محل سوختگی، بویژه در مواردی که سوختگی مفاصل را نیز در بر می گیرد، انجام تمرینات فیزیوتراپی به منظور کشش پوست و افزایش انعطاف پذیری مفاصل ضروری خواهد بود. سایر تمرینات ورزشی نیز می توانند سبب افزایش استحکام و هماهنگی عضلات شوند.

 

جراحی و سایر شیوه ها

در برخی از موارد، فرد بیمار به یک یا تعداد بیشتری از روندهای ذیل نیاز پیدا خواهد کرد:

  • تنفس مصنوعی. در مواردی که گردن و یا صورت دچار سوختگی می شود، معمولاً گلو نیز متورم می شود. در چنین شرایطی پزشک به منظور رساندن اکسیژن به ریه های بیمار لوله ای را وارد نای خواهد کرد.
  • تغذیه با لوله. همزمان با بهبود سوختگی ها، متابولیسم بدن نیز فعالتر از زمان معمول می شود. از این رو به منظور تأمین مواد مغذی کافی مورد نیاز بدن یک لوله تغذیه از طریق بینی وارد معده خواهد شد.
  • کاهش فشار. چنانچه زخم سوختگی (اسکار) یک عضو را کاملاً در بر بگیرد، می تواند منجر به تنگ تر شدن و قطع کامل جریان خون شود. اسکاری که اطراف قفسه سینه را بطور کامل فرا گرفته است، روند تنفس را مختل می سازد. در چنین مواردی برش اسکار در چندین ناحیه مختلف می تواند به کاهش فشار کمک کند.
  • پیوند پوست. در سوختگی های عمیق می بایست بخش هایی از پوست سالم خود بیمار به بافت های زخم پیوند زده شود. استفاده از بافت پوست غیر خودی نیز می تواند به عنوان راه حلی موقتی در نظر گرفته شود.
  • ترمیم. جراحی های پلاستیک می توانند منجر به بهتر شدن ظاهر زخم های سوختگی و افزایش انعطاف پذیری مفاصل آسیب دیده شوند.
روش ها و درمان های خانگی برای سوختگی

می توان به منظور درمان سوختگی های درجه 1 و درجه 2 خفیف از مراحل زیر پیروی کرد:

  • خنک کردن محل سوختگی. محل سوختگی را در زیر آب خنک بگیرید و یا به مدت 15 دقیقه الی نیم ساعت در داخل آبی که دمای آن برابر با دمای اتاق می باشد قرار دهید. از استفاده از یخ یا آب یخ اجتناب کنید. گذاشتن مستقیم یخ بر روی محل سوختگی می تواند منجر به وارد آمدن صدمات بیشتری به زخم شود.
  • تمیز کردن زخم. برای تمیز کردن زخم از آب معمولی و صابون ملایم استفاده کنید. تکه های جدا شده پوست را به آرامی از زخم جدا کنید. از ترکاندن تاول ها خودداری کنید.
  • از یک کرم مرطوب کننده یا لوسیون استفاده کنید. می توانید به منظور تسکین سوزش حاصل از سوختگی و پیشگیری از خشکی پوست از یک کرم بی حس کننده یا ژل آلوئه ورا استفاده کنید.
  • پوشاندن سوختگی. به منظور جلوگیری از وارد آمدن فشار بیش از حد به محل سوختگی، گاز پانسمان استرلیزه را به شکل کاملاً شلی به دور زخم بپیچید.
  • مصرف مسکن ها. می توانید از مسکن هایی نظیر ایبوپروفن، ناپروکسن و استامینوفن استفاده کنید.
اقدامات حمایتی

مقابله با سوختگی های شدید بسیار دشوار می باشد، بویژه در مواقعی که سوختگی منطقه وسیعی از بدن را فرا می گیرد و یا مناطقی از پوست دچار سوختگی می شوند که کاملاً در معرض دید قرار دارند، نواحی چون صورت یا دست ها. گذشته از این، اسکارهای بر جای مانده از سوختگی سبب کاهش توانایی حرکتی شده و جراحی ها نیز سبب افزایش فشار مشکلات بوجود آمده می شوند.

می توانید به گروه های حمایتی بپیوندید و از تجربیات اعضای گروه بهره مند شوید. مطرح کردن تجارب و ملاقات با سایر افرادی که با دشواری های مشابهی دست و پنجه نرم می کنند می تواند تسلی بخش باشد. در ارتباط با گروه های حمایتی موجود در محل زندگی خود با پزشک مشورت کنید.

پیشگیری

تدابیر زیر می توانند به کاهش خطر بروز سوختگی های شایع خانگی کمک کنند:

  • هیچ گاه مواد غذایی روی اجاق گاز را به حال خود رها نکنید.
  • قابلمه را به گونه ای بر روی اجاق قرار دهید که دسته های آن به سمت عقب اجاق گاز باشند.
  • از دستکش های فر مخصوصی استفاده کنید که تمامی بخش های دست و مچ را بپوشانند.
  • به هنگام آشپزی از پوشیدن لباس های گشادی که احتمال تماس آنها با شعله زیاد است خودداری کنید.
  • مایعات داغ را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید.
  • بخاری های کوچک دستی را دور از مواد احتراق پذیر قرار دهید.
  • از کشیدن سیگار در داخل خانه و تختخواب خودداری کنید.
  • دستگاه اعلام خطر حریق را چک و باتری های آنرا مرتباً تعویض کنید.
  • مواد شیمیایی، فندک ها و کبریت ها را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
  • به منظور پیشگیری از داغ شدن آب آبگرمکن، درجه ترموستات آن را بین °C 55-50  تنظیم کنید.