انواع سردرد

سردرد عبارت است از احساس ناراحتی در ناحیه سر، جمجمه و یا گردن. دلایل جدی و خطرناکی که منجر به سردرد می شوند عموما نادرند. بسیاری از افرادی با سردرد های مزمن می توانند با تغییر سبک زندگی؛ آموزش در مورد روش های ریلکسیشن، و یا استفاده از دارو درمان شوند.

 

علل سردرد

سردرد تنشی1. شایعترین نوع سردرد بوده، عمدتا به علت سفتی و انقباض عضلات ناحیه شانه، گردن، جمجمه و یا فک، ایجاد می شود:

  • این نوع سردرد می تواند در نتیجه استرس، اضطراب، افسردگی، ضربه به سر، و یا قرار گرفتن سر و گردن در یک موقعیت نامناسب ایجاد شود.
  • این نوع سردرد معمولا در دو طرف سر ایجاد می شود. بیشتر از سمت عقب سر شروع و به سمت جلو انتشار می یابد. کیفیت آن به صورت احساس گرفتگی یا فشار بوده و ممکن است احساس فشار یا درد در ناحیه گردن، شانه یا فک نیز وجود داشته باشد.

 

سردرد میگرنی، معمولا درد شدید تری داشته و معمولا با علائم دیگری چون تغییرات بینایی، حساسیت به نور و صدا، و یا تهوع همراه می باشد. در میگرن:

  • درد ممکن است خفه کننده و یا ضربان دار باشد. معمولا درد در یک طرف سر بوده و گاهی به هر دو طرف نیز انتشار می یابد.
  • فرد ممکن است آئورا نیز تجربه کند. آئورا گروهی از علائم اخطار دهنده هستند که فرد معمولا قبل از شروع درد تجربه می کند. درد معمولا با حرکت دادن سر بدتر می شود.
  • خوردن برخی خوراکی ها و غذاها می تواند موجب شروع حملات میگرنی شود مانند شکلات، برخی از انواع پنیر ها و مونوسدیم گلوتامات (MSG).
  • محرومیت از کافئین (در افرادی که عادت به مصرف مواد کافئین دار دارند)، الکل و کمبود خواب نیز می توانند موجب شروع درد های میگرنی شوند.

 

سردرد های راجعه، سردرد هایی هستند که مکررا عود می نمایند. این نوع سردرد ها بیشتر در افرادی دیده می شود که زیاد از داروهای ضد درد و مسکن ها استفاده می کنند. این نوع سردرد ها بیشتر در افرادی که به طور معمول بیشتر از 3 روز در هفته از مسکن ها یا ضد درد ها استفاده می کنند، بروز می کند.

 

انواع دیگر سردرد

  • سردرد خوشه ای یا کلاستر2، سردردی تیز و شدید است که به دفعات در طول روز و به مدت چندین ماه طول می کشد. و سپس به مدت مشابهی رخ نمی دهد. در هر بار معمولا کمتر از یکساعت طول کشیده و تمایل به تکرار در ساعات مشخصی از طول روز را دارد.
  • سردرد های ناشی از سینوزیت، سردرد ناشی از سینوزیت بیشتر در نواحی جلویی سر و صورت احساس می شود. علت آن تورم و التهاب در مسیرهای تخلیه مخاط سینوسی در پشت بینی و چشم ها می باشد. سردرد ناشی از سینوزیت، هنگامی که به جلو خم می شوید و یا هنگام بیدار شدن از خواب هنگام صبح شدت بیشتری پیدا می کند.
  • سردرد هایی که هنگام سرماخوردگی، آنفولانزا، تب و یا اختلالات پیش از قاعدگی رخ می دهد.
  • سردرد های ناشی از آرتریت تمپورال، هنگامی رخ می دهد که شریان تمپورال (شریانی که به قسمتهایی از سر، گیجگاه و گردن، خونرسانی می کند) ملتهب و متورم شود.

 

در برخی موارد نادر، سردرد می تواند به علت برخی موارد جدی تر و خطرناک باشد مانند:

  • خونریزی در ناحیه ای بین مغز و بافت نرم احاطه کننده آن که خونریزی زیر عنکبوتیه3 نامیده می شود.
  • افزایش شدید فشار خون
  • عفونت های مغزی مانند: مننژیت، آنسفالیت و یا آبسه مغزی
  • تومور مغزی
  • تولید مایع در داخل جمجمه که منجر به تورم مغز می شود (هیدروسفالی)
  • وجود فشار در درون جمجمه مشابه آنچه در تومورها اتفاق می افتد که به آن تومور کاذب می گویند4.
  • مسمومیت با منو اکسید کربن
  • کمبود اکسیژن هنگام خواب (آپنه خواب)
  • مشکلات مربوط به عروق خونی و یا خونریزی در مغز مانند: ناهنجاری های شریانی- وریدی5، آنوریسم مغزی، و یا سکته مغزی.

 

مراقبت در خانه

بواسطه انجام یک سری کارها در خانه می توان برخی از سر درد ها، بخصوص سردردهای میگرنی و سردرد های تنشی  را درمان یا کنترل کرد. می توانید راه های زیر را امتحان کنید:

هنگامی که علائم میگرن شروع شدند:

  • برای جلوگیری از کم آب شدن بدن (دهیدراتاسیون) آب بنوشید، بخصوص زمانی که استفراغ هم دارید.
  • در یک مکان ساکت و تاریک استراحت کنید.
  • سر خود را با یک پارچه یا پوشش خنک بپوشانید.
  • از تکنیک های ریلکسیشن استفاده کنید.

 

یادداشت برداری و نوشتن، می تواند در شناسایی عوامل شروع کننده سردرد بسیار کمک کننده باشد. می توانید موارد زیر را هنگام شروع سردرد یادداشت کنید:

  • روز و ساعت شروع درد.
  • آنچه را که در طی 24 ساعت گذشته خورده و یا نوشیده اید.
  • مدت زمانی را که خوابیده اید.
  • دقیقا قبل از شروع سردرد کجا بودید و چه کاری انجام می دادید؟
  • سردرد دقیقا چه مدت طول کشید و چه چیزی موجب بهبودی آن شد؟

 

می توانید یادداشت های خود را با پزشکتان مرور کنید تا عوامل شروع کننده و الگوی سردرد را شناسایی کنید. این، به شما و پزشکتان در برنامه ریزی درمانی کمک زیادی می کند و شما نیز با شناسایی عوامل شروع کننده درد می توانید از آنها دوری کنید.

پزشک ممکن است برای درمان سردرد، بسته به نوع آن، داروی خاصی را تجویز کند. داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید. برای سردردهای تنشی، می توانید از استامینوفن، آسپیرین، یا ایبوپروفن استفاده کنید. اگر به طور معمول بیشتر از 3 با در هفته از داروهای ضد درد استفاده می کنید، با پزشک خود مشورت کنید.

 

چه موقع به پزشک مراجعه نماییم؟

برخی از سردردها ممکن است نشانه ای از یک بیماری جدی تری باشند. در صورت وجود هر یک از این موارد حتما به پزشک مراجعه نمایید:

  • این اولین سردردی است که به این شکل تجربه می کنید و فعالیت های عادی شما را مختل کرده است.
  • اگر سردرد به صورت ناگهانی و با شدت زیاد و انفجاری شروع شده.
  • اگر به طور معمول سردرد هایی را تجربه می کنید و این مورد شدیدترین نوعی است که تا به حال داشته اید.
  • اگر به همراه سردرد دچار اختلال تکلم، تغییرات بینایی، مشکل در حرکت دادن دستها و پاها، اختلال تعادل، گیجی و یا اختلال حافظه نیز شده اید.
  • اگر سردرد شما در طی 24 ساعت بدتر شده است.
  • اگر به همراه سردرد تب، سفتی گردن، تهوع و استفراغ نیز دارید.
  • اگر سر درد شما بعد از آسیب یا ضربه به سر بوجود آمده.
  • اگر سردرد شما شدید بوده و در یک چشم به همراه قرمزی آن چشم می باشد.
  • اگر سردرد های شما اخیرا شروع شده، به خصوص اگر سنتان بیشتر از 50 باشد.
  • اگر سر درد های شما با مشکلات بینایی، درد هنگام جویدن و یا کاهش وزن همراه باشد.
  • در صورتی که سابقه ابتلا به سرطان دارید و به تازگی دچار سر درد هایی می شوید.

 

چه انتظاری از پزشک باید داشته باشید؟

پزشک، از شما تاریخچه بیماری را خواهد پرسید و معایناتی روی سر، چشم ها، گوش ها، بینی، گلو، گردن و سیستم عصبی انجام خواهد داد. پزشک سوالات زیادی در مورد سردرد هایتان خواهد پرسید. اقدامات تشخیصی معمولا براساس تاریخچه علائم بیماری شما انجام خواهد گرفت. این اقدامات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • آزمایشات خونی و بررسی مایع مغزی - نخاعی، البته اگر به همراه سردرد عفونتی نیز داشته باشید.
  • سی تی اسکن یا MRI مغز، در صورتی که پزشک به مشکلات جدی تری شک کند.
  • تصویر برداری از سینوس ها.
  • آنژیوگرافی CT یا MR از عروق مغزی.

 

1 Tension headache

2 Cluster headache

3 SAH: Subarachnoid Hemorrhage

4 Pseudomotor cerebri

5 AVM: Arteriovenous malformation