اسهال؛ آنچه باید بدانید!

به دفع مدفوع شل و آبکی اسهال می گویند. در برخی افراد اسهال به صورت خفیف بوده و در عرض چند روز بهبود می یابد، ولی در برخی افراد زمان بیشتری طول می کشد. بروز اسهال ممکن است باعث شود که فرد احساس ضعف و کمبود آب نماید.

اسهال در کودکان و نوزادان می تواند یک مساله جدی باشد. اسهال در این گروه سنی نیاز به توجه خاص دارد و ممکن است درمان آن متفاوت از درمان اسهال در بزرگسالان باشد.

در صورتی که کودک یا نوزادتان به اسهال مبتلا شده، حتما به یک مرکز درمانی یا پزشک مراجعه و راهنمایی های لازم را دریافت کنید.

علل اسهال

شایعترین علت اسهال عفونت های ویروسی دستگاه گوارشی است. این عفونت معمولا یک عفونت خفیف بوده و اسهال ناشی از آن خود به خود و در عرض چند روز بهبود می یابد.

خوردن یا نوشیدن خوراکی هایی که حاوی انواع خاصی از باکتری، سموم باکتریایی و یا انگل باشند، نیز می توانند موجب ایجاد اسهال شوند. این حالت ها تحت عنوان مسمومیت غذایی نامیده می شوند.

 

برخی از دارو ها نیز می توانند موجب اسهال شوند، که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

همچنین برخی اختلالات و بیماری ها نیز می توانند موجب بروز اسهال شوند:

  • بیماری سلیاک
  • بیماری های التهابی روده: بیماری کرون و کولیت اولسراتیو
  • سندرم روده تحریک پذیر (IBS)
  • عدم تحمل لاکتوز: مشکلات گوارشی یا اسهالی که بعد از خوردن شیر و محصولات لبنی ایجاد می شود.
  • سندرم های سوء جذب

 

علل کمتر شایع اسهال عبارتند از:

  • سندرم کارسینویید
  • اختلالات نرون های تامین کننده اعصاب روده ای
  • حذف یا برداشتن قسمتی از معده (گاسترکتومی) یا روده کوچک بوسیله جراحی
  • رادیو تراپی: پرتو درمانی برای درمان بیماری هایی نظیر انواع سرطان

 

برخی موارد اسهال نیز از طریق مسافرت به مناطقی بوجود می آید که احتمال آلودگی آب و مواد غذایی در آن وجود دارد.

مراقبت در خانه

خیلی از موارد شما می توانید اسهال را در منزل درمان کنید. فقط لازم است که:

  • برای جلوگیری از دهیدراتاسیون (کم آبی: حالتی که در آن مقدار آب و مایعات بدن کمتر از حد طبیعی باشد) مقادیر فراوانی مایعات بنوشید.
  • بدانید که چه غذاهایی را باید و چه غذاهایی را نباید بخورید.
  • بدانید که اگر به نوزاد شیر می دهید، چه کارهایی را باید انجام دهید.
  • به علائم و نشانه های خطرناک کم آبی و اسهال دقت کنید.

 

از خوردن داروهای ضد اسهال بدون تجویز پزشک خودداری کنید. زیرا این داروها ممکن است برخی عفونت ها را شدید تر کنند.

اگر به شکل مزمنی از اسهال مبتلا هستید، مانند اسهال ناشی از سندرم روده تحریک پذیر، تغییر رژیم غذایی و سبک زندگی می تواند موثر باشد.

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت وجود علائم دهیدراتاسیون یا کم آبی (بخصوص در کودکان و نوزادان):

  • کم شدن حجم ادرار (در مورد نوزادان خود را به صورت خشک بودن پوشک نشان می دهد)
  • سرگیجه یا احساس سبکی سر
  • خشکی دهان
  • گود افتادن چشم ها
  • کم شدن اشک هنگام گریه

 

در صورت بروز هر یک از علائم زیر نیز حتما به پزشک یا یک مرکز درمانی مراجعه کنید:

  • وجود خون یا چرک در مدفوع
  • مدفوع سیاه
  • درد شکم یا درد معده که حتی پس از اجابت مزاج نیز بهبود نمی یابد.
  • اسهال با تب بالای 38.3°C (در مورد کودکان تب بالای 38°C)
  • مسافرت اخیر به یکی از کشورها یا مناطق آلوده
  • عدم بهبودی یا بدتر شدن علائم اسهال در عرض 2 روز در کودکان و نوزادان و 5 روز در بزرگسالان.
  • در کودکان و نوزادان بالای سه ماه وجود استفراغ به مدت بیش از 12 ساعت (در مورد نوزادان کوچکتر به محض بروز اسهال یا استفراغ).
پیشگیری و درمان

مکمل هایی وجود دارند که می توان آنها را بدون نسخه تهیه نمود اینها حاوی باکتری های مفیدی هستند که در درمان اسهال های ایجاد شده توسط آنتی بیوتیک ها موثرند. این مکمل ها را پره بیوتیک می نامند. ماست نیز، به دلیل فراهم نمودن محیط کشت مناسب، منبعی غنی برای این نوع باکتری های مفید می باشد.

 

اقدامات زیر می تواند در پیشگیری از بیماری اسهال موثر باشند:

  • همیشه قبل از غذا خوردن دست های خود را بشویید.
  • از ژل دست حاوی الکل زیاد استفاده کنید.
  • به کودکان یاد بدهید که همه چیز را به دهان خود نبرند.
  • در مورد آنچه می خورید دقت کنید تا دچار مسمومیت های غذایی نشوید.

 

اگر به مناطق آلوده مسافرت می کنید موارد زیر را رعایت کنید:

  • برای نوشیدن فقط از آب های بسته بندی شده استفاده کنید.
  • از یخ استفاده نکنید، مگر اینکه بدانید از آب های بسته بندی شده و یا آب خالص تهیه شده اند.
  • از سبزیجات نپخته استفاده نکنید و میوه ها را بعد از پوست گرفتن مصرف کنید.
  • از مصرف غذاهای دریایی خام یا گوشت های نیم پز خودداری کنید.
  • از مصرف شیر و محصولات لبنی پرهیز کنید.