همه چیز درباره ابولا

ویروس ابولا و ویروس ماربرگ ویروس های مرتبطی هستند که منجر به بروز تب هموراژیک (خونریزی دهنده) می شوند. بیماری که از نشانه های آن می توان به خونریزی های شدید، نارسایی ارگان های بدن و در بسیاری از موارد مرگ بیمار اشاره کرد. منشاء ویروس های ابولا و ماربرگ کشورهای آفریقایی می باشد و سالهاست که بیماری های مرتبط به این ویروس ها به شکل دوره ای در این کشورها شیوع یافته اند.

ویروس ابولا و ماربرگ در بدن حیوانات میزبان زندگی می کنند و امکان انتقال این ویروس ها از طریق تماس حیوانات آلوده با انسان وجود دارد. پس از انتقال اولیه ویروس از حیوان به انسان، ویروس از طریق تماس با ترشحات بدن یا سوزن های آلوده از فردی به فرد دیگر منتقل می شود.

تاکنون هیچ درمانی برای از بین بردن این ویروس ها به تأیید نرسیده است. افراد مبتلا به ویروس ابولا یا ماربرگ به منظور پیشگیری از عوارض مرتبط به این دو ویروس تحت مراقبت های حمایتی قرار می گیرند. لیکن محققان در حال ساخت واکسنی برای این دو بیماری کشنده می باشند.

علایم ابولا

 علائم و نشانه های بیماری ابولا  یا ماربرگ معمولاً به شکل ناگهانی و در عرض 5 - 10 روز پس از آلودگی با ویروس ابولا یا ماربرگ بوجود می آیند و شامل موارد زیر می باشند:

  • تب
  • سردرد های شدید
  • درد عضلات و مفاصل
  • لرز
  • خستگی

با گذشت زمان علایم بیماری شدت می یابند و ممکن است که موارد زیر را نیز در بر گیرند:

  • حالت تهوع و استفراغ
  • اسهال، که ممکن است به شکل اسهال خونی باشد
  • قرمزی چشم ها
  • بثوارت پوستی برجسته
  • درد قفسه سینه و سرفه
  • درد معده و شکم
  • کاهش وزن شدید
  • خونریزی که معمولاً در ناحیه چشم ها رخ می دهد و بروز کبودی و خون مردگی (ممکن است افرادی که در حال مرگ هستند در سایر مدخل ها نظیر گوش ها، بینی و مقعد نیز دچار خونریزی شوند.)
  • خونریزی های داخلی
علل بروز ابولا

ویروس ابولا در میمونها، شامپانزه ها و سایر پستانداران آفریقایی شناسایی شده است. گونه خفیف تری از ویروس ابولا در میمونها و خوک های فیلیپینی نیز کشف شده است. ویروس ماربرگ نیز در میمونها، شامپانزه ها و خفاش های میوه خوار آفریقایی پیدا شده است.

 

انتقال ویروس از حیوانات به انسان ها

به اعتقاد کارشناسان، هر دو ویروس ابولا و ماربرگ از طریق تماس با ترشحات بدن حیوانات آلوده به انسان منتقل می شوند. نمونه هایی از این ترشحات و نحوه انتقال آنها عبارتند از:

  • خون. کشتن یا خوردن حیوان آلوده می تواند سبب انتشار این ویروس ها شود. حتی دانشمندانی که به منظور انجام تحقیقات خود به جراحی حیوانات آلوده اقدام کرده اند نیز آلوده به این ویروس شده اند.
  • فضولات حیوانات. توریست هایی که از برخی از غارهای آفریقا دیدن کرده اند و برخی از کارگران معدن نیز آلوده به ویروس ماربرگ شده اند.

 

انتقال ویروس از انسان به انسان

معمولاً افراد آلوده ناقل بیماری محسوب نمی شوند، تا اینکه علایم بیماری در آنان بروز کند. اعضای خانواده فرد بیمار نیز اغلب آلوده به ویروس می شوند، چرا که این افراد وظیفه مراقبت از بیمار یا آماده کردن فرد متوفی را برای مراسم تدفین برعهده دارند.

کارکنان بخش بهداشت نیز در صورت عدم استفاده از ابزار و وسایل محافظتی، نظیر ماسک های و دستکش های جراحی، می توانند آلوده به ویروس شوند. اغلب مراکز بهداشتی آفریقا از خدمات و امکانات پزشکی خوبی برخوردار نیستند تا جایی که مجبور به استفاده مجدد از سرنگ ها و سوزن ها می شوند. برخی از شدید ترین موارد مرتبط به اپیدمی ابولا صرفاً بدلیل عدم استرلیزه شدن ابزار تزریق آلوده به این ویروس رخ داده اند.

 هیچ شواهدی دال بر احتمال انتشار ویروس ابولا یا ماربرگ از طریق نیش حشرات در دسترس نیست.

فاکتورهای خطر بروز بیماری ابولا

خطر ابتلا به بیماری ابولا یا ماربرگ برای بیشتر افراد پایین می باشد لیکن موارد زیر منجر به افزایش احتمال آلودگی با این ویروس ها می شوند:

  • سفر به کشور آفریقا. بازدید یا اقامت در مناطقی از آفریقا که ویروس های ابولا یا ماربرگ در آنجا شیوع یافته است سبب افزایش خطر ابتلا به این بیماری ها می شود.
  • انجام آزمایش بر روی حیوانات. احتمال ابتلا به ویروس ابولا یا ماربرگ در آن دسته از افرادی که به انجام آزمایشاتی بر روی میمون های وارد شده از آفریقا یا فیلیپین می پردازند بسیار بالا است.
  • کارکنان بخش مراقبت های پزشکی و بستگان بیمار. اعضای خانواده فرد بیمار که مراقبت از او را بر عهده دارند، اغلب خود نیز به این ویروس ها آلوده می شوند. پرسنل بخش پزشکی نیز در صورت عدم استفاده از ابزار و وسایل محافظتی، نظیر ماسک ها و دستکش های جراحی می توانند آلوده به ویروس شوند.
  • آماده کردن متوفی برای مراسم تدفین. بدن آن دسته از افرادی که به دلیل ابتلا به ابولا یا ماربرگ فوت شده اند پس از مرگ نیز قابلیت انتقال این ویروس ها را به سایرین دارند. آماده کردن فرد متوفی برای مراسم تدفین می تواند سبب افزایش احتمال ابتلا به این بیماری ها شود.
عوارض ابتلا به ابولا

درصد بالایی از افراد مبتلا به تب های هموراژیک (خونریزی دهنده) ابولا یا ماربرگ در نهایت جان خود را از دست می دهند. این بیماری ها همزمان با پیشروی خود می توانند منجر به بروز عوارض زیر شوند:

  • نارسایی ارگانهای متعدد بدن
  • خونریزی های شدید
  • یرقان یا زردی
  • هذیان
  • تشنج
  • کما
  • شوک

 

یکی از دلایل کشنده بودن این بیماری ها این است که ویروس این بیماری ها منجر به بروز اختلال در توانایی بدن برای مقابله با ویروس می شوند. ولیکن محققان هنوز به علت بهبودی برخی از بیماران و مرگ سایر افراد مبتلا به بیماری ابولا و ماربرگ پی نبرده اند.

روند بهبود در افراد نجات یافته از این بیماری ها بسیار آرام می باشد و در این افراد بازیابی وزن اولیه می تواند ماه ها بطول بیانجامد و ویروس هفته ها در بدن باقی می ماند. افراد مبتلا به این بیماری می توانند دچار عوارض زیر شوند:

  • ریزش مو
  • بروز تغییرات حسی
  • التهاب کبد (هپاتیت)
  • ضعف
  • خستگی
  • سردرد
  • التهاب چشم
  • التهاب بیضه ها
تشخیص بیماری ابولا

آمادگی برای درمان

احتمال ابتلا به ویروس ابولا یا ماربرگ بسیار پایین می باشد، مگر اینکه فرد با بدن یک فرد یا حیوان آلوده به این ویروس ها تماس مستقیمی داشته باشد.

 چنانچه تصور می کنید که یکی از اعضای خانواده یا خودتان در معرض یکی از این ویروس ها قرار گرفته اید، به سرعت با پزشک خانوادگی تان تماس بگیرید و یا به نزدیک ترین اورژانس محل سکونت خود مراجعه کنید. در صورت نیاز به یک متخصص بیماری های عفونی ارجاع داده خواهید شد.

در صورتی که در کشور آفریقا به سر می برید و به این بیماری مبتلا شده اید به سفارت خانه کشور خود مراجعه کنید. قبل از جلسه ملاقات بیمارستان یا مطب پزشک معالج خود را از تمامی علایم بوجود آمده آگاه سازید تا اقدامات ایمنی لازم برای جلوگیری از انتقال این ویروس ها به سایرین انجام گیرد.

 

اقداماتی که می توان انجام داد.

می توانید برای کمک به پزشک خود، به منظور یافتن علت دقیق علایم بوجود آمده، قبل از جلسه ملاقات فهرستی را تهیه کنید که حاوی جواب هایی برای پرسش های زیر باشد:

  • علایم بوجود آمده کدامند؟ زمان پیدایش آنها کی بوده است؟
  • آیا به تازگی به آفریقا سفر داشته اید؟ کدام بخش؟
  • (در صورتی که بتازگی به آفریقا سفر کرده اید) آیا میمون شکار کرده اید و یا از گوشت آن خورده اید؟
  • آیا به تازگی در غارها یا معدن زیرزمینی آمریکا بوده اید؟
  • آیا در آزمایشگاهی اشتغال دارید که در آنجا برای انجام آزمایش های تحقیقاتی از میمون های وارد شده از آفریقا یا فیلیپین استفاده شود؟

 

آزمایش ها و روش های تشخیص

تشخیص تب های هموراژیک ابولا و ماربرگ دشوار می باشد، چرا که علایم و نشانه های اولیه این بیماری ها بسیار شبیه به سایر بیماری ها نظیر تیفوئید و مالاریا می باشند. پزشکان می توانند به منظور شناسایی سریع این ویروس ها اقدام به انجام آزمایش های زیر بکنند:

  • آزمایش ایمونوسوربنت متصل به آنزیم (ELISA)
  • واکنش زنجیره ای پلی مراز با نسخه برداری معکوس (PCR)
درمان ابولا

تاکنون اثر بخشی هیچ داروی ضد ویروسی در درمان عفونت با ویروس های ابولا و ماربرگ به تأیید نرسیده است. درمان های حمایتی که در بیمارستان انجام می شوند عبارتند از:

  • تأمین مایعات
  • تثبیت فشار خون
  • تأمین اکسیژن به هنگام نیاز
  • جایگزینی خون از دست رفته
  • درمان سایر عفونت های بوجود آمده
پیشگیری از ابولا

در روند پیشگیری از بیماری تمرکز اصلی بر جلوگیری از تماس با ویروس های بیماری زا می باشد. پیروی از اقدامات زیر می توانند به پیشگیری از ابتلا و سرایت ویروس های ابولا و ماربرگ کمک کنند:

  • اجتناب از قرار گرفتن در مناطقی که بیماری در آنجا شیوع یافته است. قبل از سفر به آفریقا، با مراجعه به وب سایت مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها اطلاعاتی را در ارتباط با اپیدمی های بوجود آمده بدست آورید.
  • شستن مرتب دست ها. دقیقاً نظیر سایر بیماری های مسری، شست و شوی مداوم دست ها یکی از مهم ترین اقدامات پیشگیری برای جلوگیری از ابتلا به بیماری های ابولا و ماربرگ محسوب می شود. از آب و صابون استفاده کنید و در صورت عدم دسترسی به آب و صابون، شوینده هایی را بکار ببرید که حداقل حاوی 60 درصد الکل می باشند.
  • خودداری از خوردن گوشت حیوانات وحشی. زمانی که در کشورهای در حال توسعه به سر می برید از خریدن یا خوردن گوشت حیوانات وحشی که در بازارهای محلی بفروش می رسند خودداری کنید.
  • اجتناب از تماس با افراد آلوده. پرستاران و سایر کارکنان بخش پزشکی (و سایر افرادی که مراقبت از فرد بیمار را بر عهده دارند) می بایست از تماس با ترشحات و بافت های فرد بیمار از جمله خون، مایع منی، ترشحات واژینال و بزاق، خودداری کنند. احتمال انتقال ویروس ابولا یا ماربرگ در مراحل نهایی بیماری بسیار بالا می باشد.
  • پیروی از روندهای کنترل عفونت. چنانچه در مراکز بهداشتی اشتغال دارید، از لباس های محافظتی نظیر دستکش، ماسک، روپوش و محافظ های چشمی استفاده کنید. افراد آلوده را در قرنطینه نگهدارید، سرنگ و سوزن ها را دور بریزید و سایر ابزار و دستگاه ها را نیز استرلیزه کنید.
  • اجتناب از تماس با بدن متوفی. جسد افرادی که به دلیل ابتلا به بیماری های ابولا یا ماربرگ جان خود را از دست داده اند پس از مرگ نیز قابلیت انتقال این ویروس ها را دارد. افراد و گروه های آموزش دیده می بایست با استفاده از تجهیزات مناسب و ایمن اجرای مراسم تدفین را بر عهده بگیرند.

 

تهیه واکسن

در حال حاضر محققان در حال بررسی گونه های متعددی از واکسن ها می باشند که توانایی محافظت از افراد در برابر ویروس های ابولا یا ماربرگ را دارند. اگر چه نتایج امید بخشی در ارتباط با واکسن های ایجاد شده برای این ویروس ها وجود دارد لیکن در این زمینه به انجام آزمایش های بیشتری نیاز هست.