فشار خون بالا

فشار خون بالا بیماری شایعی است که در آن نیروی فشار وارده به دیواره سرخرگ ها به اندازه ای بالا می باشد که می تواند در نهایت منجر به بروز مشکلات نظیر بیماری های قلبی شود.

فشار خون از طریق مقدار خونی که توسط قلب پمپاژ می شود و میزان مقاومت عروق در برابر جریان خون تعیین می شود. هر چقدر میزان خون پمپاژ شده بیشتر و سرخرگ ها تنگ تر باشد فشار خون به همان اندازه بالاتر خواهد بود.

ممکن است بیمار بدون بروز هیچ گونه علامتی سالها مبتلا به فشار خون باشد. لیکن حتی با وجود عدم بروز هیچ علامتی فشار خون بالا سبب وارد آمدن آسیب به عروق خونی و قلب می شود. فشار خون بالای کنترل نشده سبب افزایش احتمال بروز مشکلات جدی نظیر حملات قلبی و سکته های مغزی می شود.

فشار خون بالا معمولاً در طی چندین سال و به تدریج ایجاد می شود و تقریباً تمامی افراد در نهایت به این بیماری مبتلا می شوند. خوشبختانه فشار خون بالا را می توان به آسانی تشخیص داد و آنرا کنترل کرد.

علائم فشار خون بالا

بیشتر افراد مبتلا به فشار خون هیچ علامت یا نشانه ای را از خود بروز نمی دهند، حتی در مواردی که فشار خون تا حد بسیار خطرناکی بالا می باشد.

اگر چه عده معدودی از افراد مبتلا به فشار خون بالا در مراحل اولیه بیماری دچار سردرد های مزمن، سرگیجه یا خون دماغ می شوند، لیکن علایم و نشانه های ذکر شده معمولاً زمانی بروز می کنند که بیماری فشار خون به مرحله جدی و خطرناک خود رسیده باشد.

 

زمان مراجعه به پزشک

معمولاً در تمامی جلسات معاینه پزشکی، فشار خون بیمار در قالب بخشی از اقدامات روتین اندازه گیری می شود.

تمامی افراد می بایست پس از رسیدن به سن 18 سالگی حداقل هر 2 سال یکبار فشار خون خود را اندازه بگیرند. بهتر است که به منظور تعیین وجود تفاوت احتمالی، اندازه گیری فشار خون در هر 2 بازو انجام گیرد. در صورت وجود سابقه ابتلا بیمار به فشار خون یا سایر عوامل خطر مرتبط با بیماری های قلبی عروقی، پزشک معالج اندازه گیری مکرر فشار خون را توصیه می کند. فشار خون کودکان 3 ساله و بزرگتر معمولاً به هنگام چکاپ های سالانه اندازه گیری می شود.

برای اندازه گیری فشار خون مراجعه به پزشک ضرورتی ندارد و می توان این کار را در کلینیک ها و مراکز بهداشتی نیز انجام داد.

 

فشار خون بالا 2 نوع می باشد:

فشار خون اولیه (اصلی)

در بیشتر افراد بزرگسال هیچ علت قابل شناسایی و مشخصی برای فشار خون بالا وجود ندارد. این نوع فشار خون بالا که فشار خون اولیه یا اصلی نامیده می شود معمولاً بتدریج و در طول چندین سال ایجاد می شود.

 

فشار خون ثانویه

در برخی از افراد وجود یک بیماری زمینه ای سبب بروز فشار خون بالا می شود. این نوع فشار خون بالا که فشار خون ثانویه نامیده می شود، معمولاً بشکل ناگهانی بوجود می آید و در مقایسه با فشار خون اولیه بالاتر می باشد. بیماری ها و داروهای زیادی وجود دارند که می توانند منجر به بروز فشار خون ثانویه شوند که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • مشکلات کلیوی
  • تومورهای غده فوق کلیوی
  • مشکلات تیروئیدی
  • نقایص مادرزادی در عروق خونی
  • برخی از داروها نظیر قرص های ضد بارداری، داروهای سرماخوردگی، ضد احتقان ها، مسکن هایی که نیازی به نسخه پزشک ندارند و برخی از داروهای تجویزی
  • مواد مخدر نظیر کوکائین و آمفتامین
  • سوء مصرف الکل
  • آپنه انسدادی خواب
فاکتورهای خطر

فشار خون بالا عوامل خطر زیادی دارد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سن. خطر ابتلا به فشار خون بالا با افزایش سن بیشتر می شود. این بیماری در اوایل میانسالی یا در حدود 45 سالگی شیوع بالایی در مردان دارد. بیشتر زنان نیز پس از 65 سالگی به این بیماری مبتلا می شوند.
  • نژاد. فشار خون بالا در میان سیاه پوستان شایع تر است و اغلب در مقایسه با سفید پوستان در سنین پایین تری بوجود می آید. عوارض جدی فشار خون بالا، نظیر حملات قلبی، سکته و نارسایی کلیوی نیز در افراد سیاه پوست شایع تر می باشد.
  • سابقه خانوادگی. بیماری ف  شار خون معمولاً در میان اعضای یک خانواده به شکل ارثی منتقل می شود.
  • داشتن اضافه وزن یا ابتلا به مرض چاقی. هر چقدر که وزن بالاتر باشد، به همان اندازه به خون بیشتری برای تأمین اکسیژن و مواد مغذی بافت ها نیاز خواهد بود. افزایش حجم خون در گردش عروق خونی منجر به زیاد شدن فشار وارده به دیواره های سرخرگ ها خواهد شد.
  • عدم تحرک. ضربان قلب افرادی که تحرک کافی ندارند بیشتر از سایرین می باشد. افزایش ضربان قلب باعث می شود که قلب در هر انقباض سخت تر کار کند و بدین ترتیب فشار بیشتری به سرخرگ ها وارد شود. عدم تحرک منجر به افزایش ضربان قلب می شود.
  • استعمال دخانیات. کشیدن سیگار یا جویدن تنباکو نه تنها منجر به افزایش بلافاصله و موقتی فشار خون می شود، بلکه مواد شیمیایی موجود در تنباکو و توتون می توانند به پوشش دیواره های سرخرگ ها نیز آسیب وارد کنند و منجر به باریک تر شدن سرخرگ ها و افزایش فشار خون شوند. قرار گرفتن در معرض دود دست دوم سیگار (دودی که اطرافیان یک فرد سیگاری استنشاق می کنند) نیز می تواند منجر به افزایش فشار خون شود.
  • مصرف بیش از حد نمک (سدیم). مصرف بیش از حد نمک می تواند منجر به احتباس مایعات در بدن و افزایش فشار خون شود.
  • مصرف بسیار کم پتاسیم. پتاسیم به حفظ تعادل مقادیر سدیم موجود در سلولها کمک می کند. عدم مصرف کافی پتاسیم منجر به تجمع نمک بسیار زیاد در خون می شود.
  • مصرف بسیار کم ویتامین D. هنوز این نکته به قطعیت روشن نشده است که آیا مصرف بسیار پایین ویتامین D می تواند منجر به افزایش فشار خون شود یا خیر. ویتامین D می تواند بر آنزیم تولید شده از کلیه ها، که فشار خون را تحت تأثیر قرار می دهند، تأثیر گذار باشد.
  • مصرف زیاد الکل. با گذشت زمان نوشیدن بیش از حد الکل می تواند به قلب آسیب برساند. نوشیدن روزانه بیش از 2 واحد نوشیدنی برای مردان و بیش از یک واحد نوشیدنی برای زنان می تواند بر میزان فشار خون تأثیر گذار باشد.
  • استرس. سطح بالای استرس می تواند منجر به افزایش موقتی فشار خون شود، چنانچه سعی می کنید که با پرخوری، استعمال دخانیات یا نوشیدن الکل به آرامش دست یابید، بخاطر داشته باشید که علاوه بر فشار خون با مشکلات دیگری نیز مواجه خواهید شد.
  • بیماری های مزمن. برخی از بیماری های مزمن، نظیر بیماری های کلیوی، و آپنه خواب نیز می توانند سبب افزایش فشار خون شوند.
  • گاهی اوقات بارداری نیز منجر به بروز فشار خون بالا می شود.

 

اگر چه فشار خون بالا در میان بزرگسالان شایع است، لیکن کودکان نیز می توانند به این بیماری مبتلا شوند. در برخی از کودکان مشکلات کلیوی یا قلبی منجر به بروز فشار خون بالا می شود لیکن در درصد افزایش یافته ای از کودکان، عادات ناسالم غذایی، چاقی و عدم تحرک سبب بروز فشار خون بالا می شود.

فشار بیش از حد بر روی دیواره های سرخرگ ها – که در اثر هیپرتانسیون بوجود می آید، می تواند منجر به وارد آمدن آسیب هایی به عروق خونی و ارگانها شود.

عوارض فشار خون بالا

هر چقدر میزان فشار خون بالاتر و عدم درمان این بیماری طولانی تر شود، میزان آسیب های وارده نیز بیشتر و جدی تر خواهند بود.

  • سکته یا حمله قلبی. فشار خون بالا می تواند سبب ضخیم و سخت تر شدن سرخرگ ها شود (آترواسکلروز)، که این عارضه خود می تواند منجر به بروز حملات قلبی، سکته یا سایر موارد شود.
  • آنوریسم. فشار خون بالا می تواند سبب ضعیف و متورم شدن عروق خونی و ایجاد آنوریسم شود. پارگی آنوریسم می تواند بسیار خطرناک و تهدید کننده باشد.
  • نارسایی قلبی. عضله قلب به منظور پمپاژ خون بیشتر در برابر فشار خون بالای سرخرگ ها، سفت تر می شود. در نهایت ممکن است که قلب در پمپاژ خون کافی و مورد نیاز بدن با مشکل مواجه شده و دچار نارسایی شود.
  • تنگ و ضعیف شدن عروق خونی در کلیه ها. این پدیده می تواند مانع از عملکرد مطلوب این ارگان شود.
  • تنگ و ضعیف شدن و یا پاره شدن عروق خونی چشم ها. این پدیده می تواند منجر به نابینایی شود.
  • سندرم متابولیک. سندرم متابولیک مجموعه ای از اختلالات متابولیسمی بدن است که شامل افزایش چربی اطراف شکم، تری گلسیرید بالا، HDL پایین، فشار خون بالا و سطوح افزایش یافته انسولین می باشد. در صورت ابتلا به فشار خون بالا، به احتمال زیاد به سایر موارد مرتبط با سندرم متابولیک نیز مبتلا خواهید شد. ابتلا به موارد بیشتری از این سندرم سبب افزایش احتمال ابتلا به دیابت، بیماری های قلبی یا سکته می شود.
  • بروز مشکلاتی در حافظه یا درک مفاهیم. فشار خون بالای کنترل نشده می تواند بر توانایی تفکر، به خاطر آوردن اطلاعات و روند فراگیری تأثیر گذار باشد. مشکلات مرتبط با حافظه یا درک مفاهیم در افراد مبتلا به فشار خون بالا بسیار شایع می باشد.
آمادگی برای درمان

چنانچه تصور می کنید که فشار خونتان بالا است می توانید به منظور اندازه گیری آن به پزشک خانوادگی یا یک پزشک عمومی مراجعه کنید.

برای اندازه گیری فشار خون به آمادگی خاصی نیاز نیست، فقط بهتر است که به منظور قرار گرفتن بهتر کاف (بازو بند) بر روی بازو لباس آستین کوتاه بپوشید. همچنین بهتر است که قبل از اندازه گیری فشار خون از مصرف مواد غذایی کافئین دار خودداری کنید و به دستشویی بروید.

از آنجایی که برخی از داروها، نظیر: داروهای سرماخوردگی، داروهای ضد افسردگی، قرص های ضد بارداری و ... می توانند سبب افزایش فشار خون شوند، بهتر است که به هنگام اندازه گیری فشار خون فهرستی از داروها و مکمل های مصرفی خود را به همراه داشته باشید. بدون مشورت با پزشک هرگز اقدام به قطع مصرف داروهای تجویز شده نکنید.

به دلیل کوتاه بوده جلسات معاینه و زیاد بودن مطالب بهتر است قبل از مراجعه به پزشک آمادگی های لازم را کسب کنید. در این بخش اطلاعاتی در اختیار شما قرار داده شده اند که می توانند در روند کسب آمادگی و انتظاراتی که می بایست از او داشته باشید کمک کننده باشند.

 

اقداماتی که می توان انجام داد

  • یادداشت تمامی علایم بوجود آمده. فشار خون بالا به ندرت دارای علامت می باشد، لیکن این بیماری عامل خطری برای ابتلا به بیماری های قلبی محسوب می شود. آگاهی از وجود علایمی چون درد قفسه سینه یا تنگی نفس می تواند در نحوه درمان فشار خون  بالا به پزشک کمک کند.
  • یادداشت اطلاعات شخصی مهم از جمله: سابقه خانوادگی ابتلا به فشار خون بالا، کلسترول بالا، بیماری های قلبی، سکته یا دیابت و همچنین استرس یا تغییرات عمده ای که بتازگی در زندگی تان رخ داده اند.
  • تهیه فهرستی از تمامی داروها، ویتامین ها یا مکمل های مصرفی
  • به همراه داشتن یکی از اعضای خانواده یا دوستان، در صورت امکان. گاهی اوقات به خاطر سپردن کلیه اطلاعاتی که در طول جلسه ملاقات بررسی می شوند می تواند مشکل باشد، شخصی که شما را همراهی می کند می تواند مواردی را بخاطر بسپارد که شما آنها را فراموش کرده اید و یا از قلم انداخته اید.
  • داشتن آمادگی برای صحبت در مورد عادات غذایی و ورزشی. اگر پیش از این از رژیم غذایی سالمی پیروی نمی کردید و یا به اندازه کافی و منظم ورزش نمی کردید می توانید در ارتباط با چالش هایی که به هنگام تغییر این عادات با آنها مواجه خواهید شد با پزشک خود مشورت کنید.
  • یاداشت سؤالاتی که قصد پرسیدن آنها را از پزشک دارید.

 

زمان ملاقات با پزشک محدود است، بنابراین آماده کردن فهرستی از سؤالات به شما کمک خواهد کرد تا حداکثر استفاده را از چنین جلساتی ببرید. سؤالات می بایست به ترتیب اهمیت ذکر شوند چرا که امکان به اتمام رسیدن وقت ملاقات وجود دارد. در مورد فشار خون بالا، برخی از سؤالات اصلی به قرار زیر می باشند:

  • به انجام چه آزمایش هایی نیاز هست؟
  • آیا نیازی به مصرف دارو هست؟
  • از مصرف کدام مواد غذایی می بایست خودداری کنم؟
  • بهتر است کدامیک از مواد غذایی را در رژیم غذایی خود بگنجانم؟
  • سطح مناسب فعالیت های فیزیکی می بایست به چه میزان باشد؟
  • هر چند وقت یکبار می بایست فشار خون خود را اندازه بگیرم؟
  • آیا نیازی به نظارت بر فشار خون در منزل هست؟
  • چه گزینه های جایگزینی برای رویکرد درمانی اولیه وجود دارند؟
  • آیا محدودیت هایی وجود دارند که می بایست آنها را رعایت کنم

 

علاوه بر سؤالات آماده شده از قبل، چنانچه در طول جلسه معاینه سؤال جدیدی برایتان مطرح شد، در پرسیدن آن تردید نداشته باشید.

 

انتظاراتی که می توان از پزشک داشت

احتمالاً پزشک نیز سؤالاتی را از شما خواهد پرسید. آمادگی برای پاسخگویی به این سؤالات وقت بیشتری را برای بررسی مسائل مورد نظر در اختیارتان قرار می دهد. سؤالات احتمالی پزشک عبارتند از:

  • آیا در خانواده شما سابقه ای از ابتلا به کلسترول بالا، فشار خون بالا یا دیابت وجود دارد؟
  • عادات غذایی و ورزشی شما چگونه است؟
  • آیا الکل مصرف می کنید؟ میزان مصرف هفتگی شما به چه حد است؟
  • آیا سیگار می کشید؟
  • آخرین بار چه موقع فشار خون خود را اندازه گرفته اید؟ فشار خون شما چند بود؟

 

اقداماتی که می توان تا زمان فرا رسیدن جلسه ملاقات با پزشک انجام داد.

برای ایجاد تغییراتی مثبت در سبک زندگی خود، نظیر ترک سیگار، مصرف مواد غذایی سالم و انجام بیشتر فعالیت های فیزیکی وقت زیادی ندارید. موارد ذکر شده خطوط دفاعی اولیه در برابر بیماری فشار خون و عوارض آن از جمله حملات قلبی و سکته محسوب می شوند.

تشخیص

پزشک معمولاً برای اندازه گیری فشار خون بازوبند (کاف) دستگاه فشار سنج عقربه ای که قابل باد شدن می باشد را دور بازو قرار می دهد. مقیاس فشار خون، که بر حسب میلی متر جیوه(mmHg)  نشان داده می شود، دارای 2 عدد می باشد. عدد بالاتر یا فشار سیستولیک (فشار ماگزیمم)، فشار شریان ها را به هنگام ضربان قلب اندازه گیری می کند. عدد پایین تر یا فشار دیاستولیک (فشار مینیمم)، فشار شریان را در فواصل زمانی بین ضربان ها اندازه گیری می کند.

 

معمولاً مقیاس های فشار خون در 4 گروه طبقه بندی می شوند:

  • فشار خون نرمال. فشار خون پایین تر از 120/80 mmHg نرمال محسوب می شود. ولیکن برخی از پزشکان فشار خون 115/75 mmHg  را به عنوان فشار خون هدف توصیه می کنند. رسیدن فشار خون به بالاتر از 115/75 mmHg سبب افزایش احتمال ابتلا به بیماری های قلبی عروقی می شود.
  • پیش فشار خون یا پره هایپرتانسیون (مرحله پیش از افزایش فشار خون). در پره هایپرتانسیون فشار سیستولیک در محدوده ی 120 - 139 mmHg یا فشار دیاستول در محدوده 80 - 89 mmHg می باشد. پره هایپرتانسیون با گذشت زمان بدتر می شود.
  • مرحله اول فشار خون بالا. در مرحله یک فشار خون بالا، فشار سیستولیک در محدوده 140 - 159 mmHg و فشار دیاستولیک در محدوده 90 - 99 mmHg می باشند.
  • مرحله دوم فشار خون بالا. در مرحله دوم فشار خون بالا، که خطرناک تراز مرحله اول است، فشار سیستولیک برابر با 160 mmHg یا بالاتر و فشار دیاستولیک برابر با 100 mmHg یا بالاتر می باشد.

 

هر 2 عدد در مقیاس فشار خون مهم هستند، ولیکن پس از سن 60 سالگی فشار سیستولیک مهم تر می باشد. فشار خون بالای منفرد (ایزوله سیستویک) شایع ترین نوع فشار خون بالا در افراد بالاتر از 60 سال می باشد. این فشار خون زمانی بوجود می آید که تنها فشار خون سیستولیک بالا بوده و فشار خون دیاستولیک طبیعی باشد.

به احتمال زیاد پزشک معالج پیش از تشخیص قطعی ابتلا بیمار به فشار خون بالا اقدام به اندازه گیری 2 یا 3 باره فشار خون در 3 جلسه معاینه جداگانه خواهد کرد، چرا که فشار خون معمولاً در طول روز دارای نوسان می باشد و بویژه برخی از افراد به هنگام مراجعه به پزشک دچار افزایش فشار خون می شوند، وضعیتی که از آن با عنوان "فشار خون روپوش سفید" یاد می شود.

بهتر است فشار خون هر دو بازو اندازه گیری شود تا بدین ترتیب اختلاف احتمالی موجود در فشار خون دست راست و چپ شناسایی شود. همچنین ممکن است که پزشک به منظور بدست آوردن اطلاعات بیشتر از بیمار بخواهد تا فشار خون خود را در سر کار یا منزل نیز اندازه گیری و اعداد را ثبت کند.

در صورت بالا بودن فشار خون بیمار، پزشک اقدام به بررسی سابقه پزشکی بیمار و انجام معاینات فیزیکی خواهد کرد.

همچنین ممکن است که پزشک معالج انجام آزمایشات روتین، نظیر آزمایش ادرار، آزمایش های خون و الکتروکاردیوگرام - آزمایشی که فعالیت الکتریکی قلب را اندازه گیری می کند - آزمایش های دیگری نظیر آزمایش کلسترول را نیز به منظور بررسی وجود علایم بیماری های قلبی توصیه کند.

درمان فشار خون بالا

ایجاد تغییراتی در سبک زندگی می تواند تا اندازه زیادی در کنترل فشار خون بالا کمک کننده باشد. به احتمال زیاد پزشک معالج پیروی از یک رژیم غذایی سالم و کم نمک، انجام مرتب تمرینات ورزشی، ترک سیگار و حفظ تناسب وزن را توصیه خواهد کرد.

ولیکن گاهی اوقات ایجاد تغییر در سبک زندگی به تنهایی کافی نمی باشد و پزشک برای کاهش فشار خون ناچار به تجویز دارو نیز می باشد.

 

 

اهداف درمان فشار خون بستگی به سطح سلامتی بیمار دارد

اگر چه فشار خون 120/80 mmHg یا پایین تر یک فشار خون ایده آل محسوب می شود ولیکن پزشکان در ارتباط با نیاز بیماران به درمان دارویی برای رسیدن به این میزان فشار خون نیستند. در کل می توان اهداف درمانی را به این صورت عنوان کرد:

  • پایین تر از 150/90 mmHg برای افراد سالم 60 ساله و بالاتر
  • پایین تر از140/90 mmHg  برای افراد سالم کمتر از 60 سال
  • پایین تر از140/90 mmHg  برای آن دسته از افرادی که به  بیماری کلیوی مزمن، دیابت یا بیماری عروق کرونر مبتلا هستند و یا در معرض خطر ابتلا به بیماری های عروق کرونر قرار دارند.
  • در افراد بالاتر از 60 سالی که از داروهایی استفاده می کنند که منجر به کاهش فشار خون سیستولیک می شوند (نظیر کمتر از 140 mmHg) هیچ نیازی به تغییر دارو نیست مگر اینکه این داروها عوارض جانبی نامطلوبی را بر سلامت یا کیفیت زندگی آنان گذاشته باشد.

نوع داروی تجویزی بستگی به میزان فشار خون و وجود سایر مشکلات پزشکی دارد.

داروهایی که برای درمان فشار خون بالا تجویز می شوند
  • دیورتیک های تیازیدی. داروهای ادرارآور که گاهی اوقات قرص آب نیز نامیده می شوند. داروهایی هستند که از طریق تأثیر بر کلیه ها به دفع سدیم و آب از بدن کمک کرده و منجر به کاهش فشار خون می شوند. دیورتیک های تیازیدی معمولاً نخستین گزینه (ولی نه تنها گزینه) در درمان فشار خون بالا هستند. در صورتی که از این داروها استفاده نمی کنید و فشار خون بالایی دارید می توانید در ارتباط با تعویض داروی مصرفی خود یا یک دیورتیک یا افزودن دیورتیک به روند درمانی خود با پزشک خود مشورت کنید. در سیاه پوستان، اثر بخشی دیورتیک ها یا مسدود کننده های کانال کلسیم در مقایسه با بازدارنده های آنزیم مبدل آنژیوتانیسن (ACE) بالاتر می باشد.
  • بتابلوکر ها. این داروها سبب کاهش حجم کار قلب و باز شدن عروق خونی شده و بدین ترتیب منجر به کاهش ضربان قلب می شوند.
    مصرف تنهای بتابلوکرها، بویژه در افراد سالخورده، اثر بخشی خوبی ندارد و لیکن در صورت ترکیب با سایر داروهای فشار خون می تواند در روند کاهش فشار خون مؤثر باشد.
  • بازدارنده های آنزیم مبدل آنژیوتانیسن (ACE). این داروها از طریق مهار شکل گیری یک ماده شیمایی طبیعی که سبب تنگ تر شدن عروق می شود، به شل شدن عروق کمک می کند. مصرف این دارو در افراد مبتلا به بیماری های مزمن کلیوی نیز می تواند سودمند باشد.
  • مسدود کننده های گیرنده آنژیوتانیسن. این داروها از طریق متوقف کردن فعالیت (نه شکل گیری) یک ماده شیمیایی طبیعی که سبب تنگ تر شدن عروق می شود، به شل شدن عروق کمک می کنند.
  • مسدود کننده های کانال کلسیم. این داروها به شل شدن عضلات عروق کمک می کنند و گاهی اوقات منجر به آهسته تر شدن ضربان قلب می شوند. اثر بخشی مسدود کننده های کلسیم در افراد سالخورده و سیاه پوستان بسیار بیشتر از بازدارنده های ACE می باشد.
    نوشیدن آب گریپ فروت منجر به بروز تداخلاتی در اثر بخشی مسدود کننده های کانال کلسیم شده و منجر به افزایش سطح خون و خطر بروز عوارض جانبی داروها می شود. می توانید در ارتباط با تداخلات دارویی با پزشک خود مشورت کنید.
  • بازدارنده های رنین. مصرف آلیسکیرن (Aliskiren) سبب کاهش سرعت تولید رنین می شود، آنزیمی که از سوی کلیه ها تولید شده و سبب فعال شدن یک زنجیره از مراحل شیمیایی می شود که منجر به افزایش فشار خون می شوند.
    اثر بخشی آلیسکیرن بواسطه کاهش توانایی رنین برای شروع این روند شیمیایی می باشد. بدلیل خطر بروز عوارض جدی نظیر، سکته می بایست از مصرف آلیسکیرن همراه با بازدارنده های ACE یا ARB خودداری کرد.

 

سایر داروهایی که برای درمان فشار خون به کار می روند.

چنانچه رساندن فشار خون به میزان نرمال با مصرف ترکیبی از داروهای ذکر شده در بالا دشوار باشد، در این صورت احتمالاً پزشک داروهای زیر را تجویز خواهد کرد:

  • مسدود کننده های آلفا. این داروها از طریق پایین آوردن تکانه های عصبی عروق منجر به کاهش اثرات مواد شیمیایی می شوند که نقش آنها تنگ کردن عروق خونی می باشد.
  • مسدود کننده های آلفا - بتا. مسدود کننده های آلفا - بتا علاوه بر پایین آوردن تکانه های عصبی عروق خونی، ضربان قلب را نیز پایین می آورند و بدین ترتیب سبب کاهش مقدار خونی می شوند که می بایست در رگ ها پمپاژ شوند.
  • عوامل مؤثر بر اعصاب مرکزی. این داروها مانع از ارسال آن دسته از سیگنال های مغزی به سیستم عصبی می شوند که سبب افزایش قلب و تنگ تر شدن عروق خونی می شوند.
  • وازودیلاتورها یا گشاد کننده های عروقی. این داروها بشکل مستقیمی بر روی عضلات دیواره عروق خونی تأثیر می گذارند و مانع از سفت شدن عضلات و تنگ تر شدن عروق خونی می شوند.
  • آنتاگونیست های آلدوسترون. نمونه هایی از این داروها عبارتنداز: اسپیرونولاکتون و اپلرنون. این داروها تأثیر ماده شیمیایی که منجر به احتباس نمک و مایعات در بدن و افزایش فشار خون می شود را خنثی می کنند.

پس از کنترل فشار خون، احتمالاً پزشک معالج مصرف روزانه یک عدد آسپیرین را به منظور کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی - عروقی تجویز خواهد کرد.

پزشک معالج می تواند به منظور کاهش دوز مصرفی داروهای روزانه، بجای تجویز دوز بالایی از یک دارو ترکیبی از داروهای مختلف را با دوزهای پایین تجویز کند. در حقیقت، اثر بخشی دو یا چندین داروی فشار خون بسیار بیشتر از مصرف صرف یک نوع دارو می باشد. گاهی اوقات پیدا کردن مؤثرترین دارو یا ترکیب دارویی نیازمند آزمون و خطا می باشد.

درمان فشار خون بالا از طریق ایجاد تغییراتی در سبک زندگی

صرف نظر از داروهایی که برای درمان فشار خون بالا مصرف می کنید، برای پایین آوردن فشار خون، ایجاد تغییراتی در سبک زندگی فردی نیز ضروری می باشد. مواردی نظیر:

  • پیروی از یک رژیم غذایی سالم تر و کم نمک تر
  • انجام مرتب تمرینات ورزشی
  • ترک سیگار
  • کاهش وزن
فشار خون بالای مقاوم به درمان: زمانی که کنترل فشار خون دشوار می شود

چنانچه فشار خون علیرغم مصرف حداقل 3 نوع داروی مختلف، که یکی از آنها حتماً می بایست دیورتیک باشد، همچنان بالا باشد، در این صورت بیمار مبتلا به فشار خون مقاوم به درمان می باشد.

آن دسته از افرادی که فشار خون بالای کنترل شده ای دارند و لیکن برای رسیدن به این کنترل، مجبور به مصرف همزمان 4 نوع دارو می باشند نیز در این گروه جای می گیرند.

داشتن فشار خون بالای مقاوم به درمان بدین معنا نیست که فشار خون هرگز پایین نخواهد آمد. در حقیقت تشخیص علت مقاوم بودن فشار خون، شانس درمان این بیماری را افزایش می دهد.

پزشک معالج می تواند به ارزیابی مناسب بودن داروها و دوز مصرفی آنها بپردازد. داروها و دوز مصرفی آنها می بایست به گونه ای تنظیم شوند که مؤثرترین ترکیب دارویی را برای درمان فشار خون بالا فراهم کنند.

بعلاوه پزشک و بیمار می بایست به بررسی داروهای دیگری که برای سایر بیماری ها تجویز شده اند نیز بپردازند. چرا که مصرف برخی از داروها، مکمل ها یا مواد غذایی می توانند سبب تشدید فشار خون بالا شوند و یا از اثر بخشی داروهای فشار خون جلوگیری کنند. فهرست تمام داروها و مکمل های مصرفی خود را در اختیار پزشک قرار دهید.

عدم مصرف داروهای فشار خون بر طبق دستور می تواند عواقب جبران ناپذیری را در پی داشته باشد. در صورتی که بنابر دلایلی چون: عدم قدرت خرید، بروز عوارض جانبی، یا فراموشی داروی خود را مصرف نکرده اید، در ارتباط با راه حل با پزشک خود مشورت کنید. هیچ گاه بدون مشورت با پزشک اقدام به تغییر روند درمانی خود نکنید.

پیشگیری از بروز فشار خون بالا

ایجاد تغییرات مثبت در زندگی می تواند به کنترل و پیشگیری از ابتلا به فشار خون کمک کند، حتی در مواردی که فرد داروهای فشار خون مصرف می کند. تغییراتی نظیر:

  • مصرف مواد غذایی سالم. میوه ها، سبزیجات، غلات سبوس دار و محصولات لبنی کم چرب را در رژیم غذایی خود بگنجانید. میزان پتاسیم دریافتی خود را افزایش دهید؛ چرا که پتاسیم به کنترل فشار خون و پیشگیری از ابتلا به این بیماری کمک می کند. میزان مصرف چربی های اشباع و کل چربی خود را کم کنید.
  • کاهش نمک موجود در رژیم غذایی. بهتر است میزان مصرف سدیم برای افراد 51 ساله و بالاتر، نژادهای آفریقایی – آمریکایی یا افراد مبتلا به فشار خون بالا، دیابت یا بیماری های مزمن کلیوی 1500 mg در روز باشد. سایر افراد سالم می توانند روزانه 2300 mg یا کمتر از این مقدار سدیم مصرف کنند. شما می تواند با کنار گذاشتن نمکدان میزان نمک مصرفی خود را کاهش دهید و لیکن می بایست به میزان نمک موجود در غذاهای فرآوری شده نظیر غذاهای کنسروی یا یخ زده نیز توجه کنید.
  • حفظ وزن سالم. در صورت داشتن اضافه وزن، کاستن از آن حتی به میزان 2.5 kg نیز می تواند سبب کاهش فشار خون شود.
  • افزایش میزان فعالیت های بدنی. انجام مرتب فعالیت های بدنی می تواند به کاهش فشار خون و کنترل وزن کم کند. روزانه حداقل به مدت 30 دقیقه ورزش کنید.
  • محدود کردن مصرف الکل. نوشیدن الکل حتی سبب افزایش فشار خون افراد سالم می شود.
  • ترک سیگار. تنباکو و توتون به دیواره های عروق خونی آسیب وارد می کند و سبب افزایش سرعت روند تصلب شرایین می شود. می توانید با کمک پزشک خود اقدام به ترک سیگار کنید.
  • کنترل استرس. تا آنجا که می توانید استرس را از خود دور کنید. برای مقابله با استرس می توانید تکنیک هایی نظیر شل سازی عضلات و تنفس عمیق را امتحان کنید. برخورداری از خواب کافی نیز می تواند به کنترل استرس کمک کند.
  • نظارت بر فشار خون در منزل. اندازه گیری فشار خون در منزل می تواند در نظارت دقیق بر فشار خون و نشان دادن میزان اثر بخشی داروها کمک کننده باشد و همچنین احتمال بروز عوارض فشار خون را نیز گوشزد کند. چنانچه فشار خون شما تحت کنترل است و در منزل به طور مرتب بر فشار خون خود نظارت دارید می توانید تعداد جلسات مراجعه به پزشک را کاهش دهید.
  • تمرین تکنیک های ریلکسیشن یا تنفس آهسته و عمیق. برای رسیدن به آرامش، ‌تنفس آهسته و عمیق را تمرین کنید. ابزاری وجود دارند که می توانند در روند تمرین تنفس های آهسته کمک کننده باشند، ولیکن اثر بخشی این داروها در کاهش فشار خون هنوز به قطعیت نرسیده است.
سبک زندگی و درمان های جایگزین

اگر چه رژیم های غذایی سالم و انجام تمرینات ورزشی، مناسب ترین شیوه های کاهش فشار خون محسوب می شوند، ولیکن مکمل هایی نیز وجود دارند که می توانند در پایین آوردن فشار خون مؤثر باشند. با وجود این در این زمینه به انجام تحقیقات بیشتری نیاز هست. این مکمل ها عبارتند از:

  • فیبرهایی نظیر پسیلیوم بلاند blond psyllium و سبوس گندم
  • مواد معدنی نظیر کلسیم و پتاسیم
  • مکمل هایی نظیر کاکائو، سیر یا کوآنزیم Q10 که سبب افزایش اکسید نیتریک یا گشاد شدن عروق خونی می شوند.
  • اسیدهای چرب امگا 3 که در ماهی های چرب، مکمل های روغن ماهی یا تخم بزرک یافت می شود.
  • پروبیوتیک ها که در محصولات لبنی تخمیری نظیر ماست پرورده، آبدوغ، شیر اسیدوفیل، خامه ترش پرورده و پنیر وجود دارند.

 

اگر چه بهترین راه، گنجاندن این مکمل ها به عنوان غذا در رژیم های غذایی می باشد، اما می توان این مواد را در قالب کپسول یا قرص نیز مصرف کرد. ولیکن در ارتباط با پروبیوتیک ها تحقیقات و آزمایش های بسیار کمی به انجام رسیده است، و بر طبق نتایج بدست آمده این مواد اثر بخشی چندانی در کاهش فشار خون ندارند. قبل از افزودن هر یک از مکمل ها به روند درمان فشار خون با پزشک خود مشورت کنید، چرا که این احتمال وجود دارد که برخی از این مکمل ها با داروهای مصرفی تداخل داشته باشند و سبب بروز عوارض جانبی خطرناکی نظیر خونریزی های کشنده شوند.

همچنین می توانید برای رسیدن به آرامش و کاهش سطح  استرس خود، تکنیک های ریلکسیشن، نظیر یوگا یا تنفس عمیق را نیز امتحان کنید. این تمرینات می توانند سبب کاهش موقت فشار خون شوند.

 

فشار خون بیماری نیست که پس از درمان نادیده گرفته شود، بلکه وضعیتی است که می بایست تا آخر عمر تحت کنترل قرار گیرد. پیروی از توصیه های زیر می تواند در روند کنترل فشار خون مؤثر باشد:

  • مصرف صحیح داروها. در صورت بروز عوارض جانبی، عدم توانایی خرید داروها و ... اقدام به قطع خود سرانه داروهای مصرفی خود نکنید. می توانید در ارتباط با راههای جایگزین با پزشک خود مشورت کنید.
  • مراجعه منظم به پزشک. درمان موفقیت آمیز فشار خون بالا مستلزم یک کار گروهی می باشد و شما یا پزشک به تنهایی قادر به انجام این کار نمی باشید. بنابراین به منظور رساندن فشار خون به سطح نرمال و کنترل آن می بایست با پزشک خود همکاری نزدیکی داشته باشید.
  • اتخاذ عادات سالم نظیر: مصرف مواد غذایی سالم، کاهش وزن، انجام مرتب تمرینات ورزشی، محدود کردن مصرف الکل و ترک سیگار.
  • کنترل و مدیریت استرس. از اضافه کاری بپرهیزید. افکار منفی را از خود دور کنید، سعی کنید تا روابط خوبی با اطرافیان خود داشته باشید و صبور و خوش بین باشید.

 

پیروی از تغییرات ایجاد شده می تواند دشوار باشد. بویژه اینکه فشار خون فاقد علامت یا نشانه می باشد. فکر کردن به خطرات فشار خون کنترل نشده می تواند منجر به افزایش انگیزه شما برای پیروی از تغییرات ایجاد شده در سبک زندگی شود. بهره گیری از حمایت اعضای خانواده و دوستان نیز می تواند کمک کننده باشد.