همه چیز درباره آبسه دندان

آبسه دندان عبارت است از تجمع چرک در دندان که بواسطه عفونت های باکتریایی بوجود می آید. آبسه در هر نقطه ای از بدن می تواند بوجود آید و دلایل گوناگونی وجود دارد که می تواند منجر به بروز این عارضه شود. آبسه پری آپیکال در انتهای ریشه دندان بوجود می آید، و این در حالی است که آبسه پریودونتال در لثه های مجاور به ریشه دندان بروز می کند. اطلاعات ذکر شده در این بخش بطور خاص به آبسه دندانی پری آپیکال اشاره دارند.

آبسه های دندانی پری آپیکال معمولاً بواسطه پوسیدگی های دندانی درمان نشده و آسیب دیدگی های دندانی بوجود می آیند.

دندانپزشکان با خشک کردن چرک و از بین بردن عفونت  به درمان آبسه می پردازند درمان ریشه (روت کانال تراپی) می تواند فرد را از کشیدن دندان بی نیاز سازد، ولیکن در برخی از موارد کشیدن دندان اجتناب ناپذیر می باشد.

عدم درمان آبسه عوارض بسیار خطرناکی را در پی دارد و حتی گاهی اوقات می تواند باعث مرگ نیز شود.

علایم آبسه دندان

علایم و نشانه های آبسه دندانی عبارتند از:

  • بروز دندان دردهای بسیار شدید و مزمن که حالت زق زق کننده دارند
  • حساسیت به دمای سرد و گرم
  • درد شدید به هنگام جویدن یا گاز زدن مواد غذایی
  • تب
  • بروز التهاب و تورم در صورت یا گونه ها
  • حساس یا متورم شدن غدد لنفاوی واقع در زیر فک یا گردن
  • پر شدن ناگهانی مایعی با مزه و بوی چرک مانند در دهان و کاهش درد با پاره شدن آبسه
زمان مراجعه به پزشک

در صورت بروز هر یک از علایم یا نشانه های مرتبط با آبسه دندان بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

توجه: در صورت داشتن تب و بروز تورم در ناحیه صورت و ایجاد اختلال در روند تنفس یا بلع و عدم امکان مراجعه به دندانپزشک حتماً خودتان را به اورژانس برسانید، چرا که این علایم می تواند دال بر گسترش عفونت در مناطق عمیق تر فک و بافت های اطراف و یا حتی سایر نواحی بدن باشد.

آبسه پری آپیکال زمانی رخ می دهد که باکتری ها به قسمت پالپ دندان (داخلی ترین قسمت دندان که شامل عروق خونی، اعصاب و بافت های پیوندی می باشند) گسترش می یابند.

باکتری ها از طریق پوسیدگی، ایجاد ترک یا شکستگی در دندان وارد پالپ می شوند و تا ریشه دندانها پیش می روند. یک عفونت باکتریایی می تواند منجر به بروز التهاب و تورم در انتهای ریشه دندان شود.

فاکتورهای خطر

عوامل زیر منجر به افزایش احتمال ابتلا به آبسه دندان می شوند:

  • عدم رعایت بهداشت دهان و دندان. عدم مراقبت از دندان ها و لثه ها (نظیر مسواک نزدن دندان ها دو بار در روز و عدم استفاده از نخ دندان) منجر به افزایش احتمال بروز پوسیدگی دندان، ابتلا به بیماری های لثه، آبسه دندانی و سایر عوارض دهانی و دندان می شوند.
  • رژیم های غذایی پر شکر. مصرف زیاد مواد غذایی و نوشیدنی های سرشار از شکر، نظیر شیرینی ها و نوشابه ها، می توانند منجر به بروز پوسیدگی های دندانی و در نتیجه آبسه شوند.

 

آبسه دندان بدون درمان از بین نمی رود. پاره شدن آبسه می تواند سبب کاهش چشمگیر درد شود؛ ولی این امر نیاز به درمان را منتفی نمی سازد. عفونت بوجود آمده در دندان در صورت عدم تخلیه می تواند به فک و سایر مناطق سر و گردن نیز انتشار یابد. حتی ممکن است که فرد دچار سپسیس نیز شود، عفونتی بسیار خطرناک که کشنده است و می تواند در تمامی نقاط بدن انتشار یابد. افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند و اقدام به درمان آبسه نکرده اند بیشتر در معرض خطر گسترش عفونت در بدن قرار دارند.

تشخیص و درمان آبسه دندان

اقداماتی که دندانپزشک انجام خواهد داد:

  • معاینه دندان و نواحی اطراف آن
  • ضربه زدن به دندان دچار آبسه. دندانی که در ناحیه ریشه دچار آبسه شده است معمولاً نسبت به لمس یا فشار حساس می باشد.
  • گرفتن عکس از دندان. گرفتن عکس از دندانی که درد می کند می تواند به تشخیص آبسه کمک کند. همچنین دندانپزشک می تواند از طریق گرفتن عکس به انتشار عفونت و وجود آبسه در سایر نواحی نیز پی برد.

 

هدف از درمان آبسه از بین بردن عفونت می باشد. به همین منظور دندانپزشک اقدام به انجام عملیات زیر خواهد کرد:

  • ایجاد شکاف و تخلیه چرک آبسه. دندانپزشک شکاف کوچکی را در آبسه ایجاد و بدین طریق اقدام به تخلیه چرک تجمع یافته در دندان کرده و سپس ناحیه فوق را با سرم نمکی ضد عفونی می کند.
  • درمان به روش روت کانال تراپی. این روش به از بین بردن عفونت و حفظ دندان کمک می کند. در این روش دندانپزشک سوراخی را در دندان ایجاد و بدین ترتیب بافت مرکزی آسیب دیده (پالپ) را از آن جدا کرده و اقدام به تخلیه چرک آبسه می کند. در مرحله بعدی حفره پالپ دندان و کانالهای ریشه پر و مسدود شده و به منظور افزایش استحکام دندانها، بویژه دندانهای آسیا، روی آنها با تاج پوشانده می شود. در صورت مراقبت صحیح از این دندان ترمیم شده، می توان تا آخر عمر این دندان را حفظ کرد.
  • کشیدن دندان بیمار. در صورتی که امکان نگهداشتن دندان مبتلا به آبسه وجود نداشته باشد، دندانپزشک به منظور از بین بردن، عفونت اقدام به کشیدن دندان و تخلیه چرک آبسه خواهد کرد.
  • تجویز آنتی بیوتیک ها. چنانچه عفونت تنها محدود به ناحیه آبسه باشد در این صورت هیچ نیازی به مصرف آنتی بیوتیک نخواهد بود. ولی در مواردی که عفونت به دندانهای مجاور، فک یا سایر نواحی نیز رسیده باشد و یا سیستم ایمنی بیمار ضعیف باشد دندانپزشک به منظور جلوگیری از انتشار بیشتر عفونت اقدام به تجویز آنتی بیوتیک خواهد کرد.

 

زمانی که ناحیه دچار آبسه در حال بهبودی می باشد، دندانپزشک به منظور کمک به کاهش درد و ناراحتی، انجام اقدامات زیر را توصیه می کند:

پیشگیری

جلوگیری از بروز پوسیدگی در دندان عمده ترین راه پیشگیری از بوجود آمدن آبسه می باشد. با مراقبت صحیح از دندانها می توان از پوسیدگی آنها جلوگیری کرد. موارد زیر می توانند از بروز این عارضه جلوگیری کنند:

  • نوشیدن آب حاوی فلوراید
  • شستشوی دندانها با خمیر دندانهای فلوراید دار حداقل 2 بار در روز
  • استفاده از نخ دندان یا سایر شیوه های دهانی برای تمیز کردن فضای بین دندانها
  • تعویض حداقل هر 3 یا 4 ماه یکبار مسواک و یا عوض کردن آن به هنگام خراب شدن پرزها
  • مصرف مواد غذایی سالم، کاهش میزان شکر مصرفی و میان وعده های شیرین
  • مراجعه مرتب به دندانپزشک
  • استفاده از دهان شویه های ضد عفونی کننده یا فلوراید دار به منظور افزایش مقاومت دندان ها در برابر پوسیدگی