آمفوتریسین بی

موارد مصرف

آمفوتریسین B در درمان آسپرژیلوز، بلاستومیکوز، کاندیدیاز منتشر، کوکسیدیوئیدومیکوز، پاراکوکسیدیومیکوز، کریپتوکوکوز، اندوکاردیت قارچی، کاندیدیاز داخلی چشم، هیستوپلاسموز، سالک، مننژیت قارچی، موکورمیکوز، سپتی سمی قارچی، اسپوروتریکوز منتشر، عفونت های قارچی دستگاه ادراری و مننگوآنسفالیت آمیبی اولیه مصرف می شود. آمفوتریسین B معمولاً داروی انتخابی در درمان عفونت های قارچی مانند اندوکاردیت، مننژیت، پریتونیت یا عفونت های شدید مجرای تنفسی است. این دارو همراه با فلوسیتوزین در درمان عفونت های شدید مصرف می شود.

مکانیسم اثر

این دارو با اتصال به استرول های غشای سلولی قارچ و تغییر در قابلیت نفوذ این غشا و در نتیجه از دست رفتن پتاسیم و مولکول های کوچک از درون سلول، اثر ضد قارچی خود را اعمال می کند.

فارماکوکینتیک

آمفوتریسین B در ریه، کبد، طحال، کلیه، غده فوق کلیوی و عضلات توزیع شده وغلظت آن در مایعات جنب، صفاقی وپرده سینوویال و مایع زلالیه تقریباً %75 غلظت پلاسمایی آن است. دفع این دارو از راه کلیه بسیار آهسته بوده و تقریباً %40 دارو در مدت هفت روز دفع شده و حداقل تا 7 هفته پس از قطع مصرف در ادرار یافت می شود.

عوارض جانبی

از عوارض شایع آمفوتریسین B کم خونی، کاهش پتاسیم خون، تب و لرز و تهوع و استفراغ، درد معده، درد عضله و مفصل، کم خونی، مسمومیت کلیوی، اختلالات نورولوژیک و خونی، بثورات جلدی و ترومبوفلبیت در محل تزریق می باشند.

هشدارها
  1. در صورت وجود عیب کار کلیه و کبد باید با احتیاط فراوان مصرف شود.
  2. در صورت تزریق وریدی سریع دارو، احتمال بروز آریتمی وجود دارد.
تداخل های دارویی

مصرف همزمان آمفوتریسین B با داروهای تضعیف کننده فعالیت مغز استخوان یا کاهنده ایمنی، گلیکوزید های دیژیتال، مدرهای کاهنده پتاسیم و داروهای با سمیت کلیوی باعث تشدید عوارض سمی دارو می شود. در مصرف همزمان این دارو با فلوسیتوزین احتمال تشدید سمیت فلوسیتوزین وجود دارد.

نکات قابل توصیه
  1. در صورتی که وقفه درمان بیش از یک هفته باشد، درمان مجدد باید با حداقل مقدار مصرف شروع و بتدریج تا مقدار مصرف مطلوب افزایش یابد.
  2. با تزریق وریدی مقادیر کم کورتیکواستروئیدها قبل و در طی انفوزیون وریدی آمفوتریسین B احتمال بروز واکنش های تب زا کاهش می یابد. همچنین مصرف استامینوفن، آنتی هیستامین ها و یا فنوتیازین ها قبل از انفوزیون آمفوتریسین B عوارضی چون تب، تهوع و لرز ناشی از دارو را کاهش می دهند.
  3. انفوزیون وریدی آمفوتریسین B باید طی 2 - 4 ساعت انجام شود.
  4. مصرف مقادیر کامل این دارو حتی در بیماران مبتلا به عیب کار کلیه ضروری است. با این وجود در صورت پیشرفت عیب کار کلیه بیمار باید تحت مراقبت پزشکی قرار گیرد.
  5. نشت دارو به بافت های اطراف رگ ممکن است سبب بروز تحریک شدید محل تزریق گردد.
  6. برای به حداقل رساندن بروز ترومبوفلبیت موضعی ناشی از انفوزیون وریدی این دارو، می توان هپارین را به محلول تزریقی اضافه کرد و یا آمفوتریسین B را یک روز در میان تجویز کرد. همچنین مصرف یک روز در میان آمفوتریسین B احتمال بی اشتهایی را کاهش می دهد.
  7. مقدار مصرف این دارو به صورت یک روز در میان نباید بیش از 1.5 mg/kg باشد.
مقدار مصرف

توجه: مقدار مصرف این دارو بسته به نوع فرآورده ممکن است تغییر کند. از این رو، به توصیه های سازنده حتماً توجه شود.

 

بزرگسالان:

آمفوتریسین B به عنوان ضد قارچ سیستمیک در ابتدا 5 میلی گرم در 10 - 20 میلی لیتر از محلول تزریقی دکستروز%5 طی 3 - 5 دقیقه در حفرات بدن چکانده می شود. سپس 50 میلی گرم از این دارو در 10 - 20 میلی لیتر از محلول تزریقی، دکستروز %5 طی 3 - 5 دقیقه هر روز مصرف می شود. از راه تزریق داخل نخاعی ابتدا 0.01 – 0.1 میلی گرم هر 48 - 72 ساعت تزریق می شود. این مقدار بر حسب تحمل بیمار بتدریج تا 0.5 میلی گرم افزایش می یابد. به صورت انفوزیون وریدی، ابتدا مقدار 1 میلی گرم به عنوان مقدار آزمایشی بعد از رقیق شدن با 20 - 50 میلی لیتر از محلول تزریقی دکستروز %5 طی 10 - 30 دقیقه تزریق می شود. به این مقدار بر حسب تحمل بیمار و شدت عفونت  5 - 10میلی گرم در هر نوبت می توان افزود. در این صورت حداکثر مقدار مصرف 50 mg/day طی دوره 2 – 6 ساعته می باشد. شستشوی مثانه با مقدا ر 5 میلی گرم آمفوتریسین B در 1000 میلی لیتر آب استریل در روز با سرعت 40 ml/h با یک کاتتر به مدت 5 - 10 روز ادامه می یابد.

کودکان:

به عنوان ضد قارچ سیستمیک مقدار اولیه 0.25 mg/kg/day از محلول تزریقی وریدی می شود که به این مقدار می توان بر حسب تحمل بیمار بتدریج 0.125 – 0.25 mg/kg هر روز یا یک روز در میان در هر نوبت افزود.

 

فرم های دارویی

Powder for Injection: 50 mg