داروهای ضد سرطان

آنچه در این مقاله می خوانید:
کلیات

اغلب داروهای ضد سرطان اثرات کشندهای بر روی سلول ها دارند. این اثرات در اکثر موارد به سلول های سرطانی محدود نمی شود و سلول های سالم را نیز شامل می شود. تمام داروهای ضد سرطان عوارض جانبی نسبتاً قابل توجهی دارند و قبل از تجویز آنها، باید منافع تجویز آنها در مقابل عوارض جانبی و خطرات آنها در بیمار به خوبی ارزیابی گردد. در مورد تجویز و مصرف همه داروهای ضد سرطان باید به نکات زیر توجه نمود:

  1. داروهای تزریقی ضد سرطان باید در محل خاصی توسط افراد مطلع و آموزش دیده برای تزریق آماده شوند.
  2. هنگام تزریق داروهای ضد سرطان باید نکات ایمنی (استفاده از دست کش، لباس مخصوص و عینک) رعایت شود و مواد زائد حاصل از این داروها به طریق مطمئن دور ریخته شود.
  3. زنان باردار باید از تماس با این داروها اجتناب نمایند.
  4. با توجه به اینکه مقدار مصرف این داروها دائماً در حال تغییر است و برنامه های درمانی متفاوتی از تلفیق داروهای ضد سرطان در درمان سرطان های مختلف وجود دارد مقادیر مصرف هر داروی ضد سرطان در این کتاب باید به عنوان الگوی کلی در نظرگرفته شود و برای اطلاع از مقدار دقیق مصرف هر دارو باید به آخرین مقالات و کتب تخصصی انکولوژی مراجعه شود.
  5. در بسیاری از موارد عوارض جانبی داروهای ضد سرطان اجتناب ناپذیر بوده و می توان به تناسب شدت این عوارض مقدار مصرف دارو برای هر بیمار را تعیین کرد.
  6. داروهای ضد سرطان در اغلب موارد باعث تضعیف مغز استخوان می گردند که هنگام مصرف توام آنها با سایر داروهای مضعف مغز استخوان و یا رادیوتراپی باید به این نکته توجه شود.
  7. اکثر داروهای ضد سرطان باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن بیمار می شوند که این امر ممکن است باعث ایجاد و یا گسترش عفونت شود. این بیماران باید از انجام واکسیناسیون های ویروسی و یا تماس با افرادی که بیماری های عفونی دارند و یا افرادی که به تازگی واکسینه شده اند خودداری نمایند.
  8. تعدادی از داروهای ضد سرطان باعث افزایش اسید اوریک خون می شوند که ممکن است منجر به ایجاد رسوب کریستال های اسیداوریک در کلیه شود. این قبیل بیماران باید آب کافی مصرف کنند و ممکن است به تجویز داروهایی مثل آلوپورینول نیز نیاز داشته باشند.
  9. داروهای ضد سرطان ممکن است باعث ایجاد تهوع و استفراغ شدید شوند، لذا استفاده از داروهای ضد تهوع و استفراغ در اغلب بیماران ضروری است. تهوع ناشی از داروهای ضد سرطان به میزان زیادی به نوع و مقدار این داروها بستگی دارد. برای جلوگیری از تهوع ناشی از این داروها از داروهای متفاوتی از جمله فنوتیازین ها (کلرپرومازین)، متوکلوپرامید یا دگزامتازون استفاده می گردد. در صورت موثر نبودن این داروها می توان از آنتاگونیست گیرنده های سروتونین از جمله گرانیسیترون استفاده کرد.
  10. اغلب داروهای ضد سرطان تراتوژن هستند و مصرف آنها در زنان باردار، بخصوص در سه ماهه اول بارداری، باید به دقت بررسی شود.
  11. نشت داروهای ضد سرطان به بافت های اطراف در هنگام تزریق وریدی میتواند باعث آسیب شدید این بافت ها گردد. درد، التهاب و قرمزی در محل تزریق میتواند نشانه نشت داروها باشد.
  12. ریزش برگشت پذیر مو از عوارض جانبی داروهای ضد سرطان است. در حال حاضر راهی برای پیشگیری از این عارضه این داروها وجود ندارد.
  13. داروهای ضد سرطان را با توجه به مکانیسم اثرشان می توان در چند دسته اصلی تقسیم بندی کرد. مهمترین دسته های داروهای ضد سرطان عبارتند از: آلکیله کننده ها (مانند سیکلوفسفامید، نیتروژن موستارد و کلرامبوسیل)، آنتی بیوتیک های سمی برای سلول (مانند دوکسوروبیسین، دانوروبیسین و داکتینومایسین)، آنتی متابولیت ها (مانند متوترکسات، فلوراوراسیل و مرکاپتوپورین)، آلکالوئیدهای وینکا (مانند وین کریستین و وین بلاستین) و آنتاگونیست های هورمون ها (مانند تاموکسیفن). سایر داروهای ضد سرطان مکانیسم های اختصاصی خود را دارند و در این دسته بندی ها قرار نمی گیرند.