آتروپین

موارد مصرف آتروپین

آتروپین در درمان اسپاسم پیلور، اسپاسم مجرای گوارشی، همراه با مورفین در درمان اختلال های اسپاسمی مجاری صفراوی، قولنج کلیه، درمان قاعدگی دردناک و شب ادراری، برای کاهش تنوس عضلات روده هنگام تصویر برداری، برای کاهش ترشحات بزاق و ترشحات دستگاه تنفسی پیش از بیهوشی، برای جلوگیری از برادی کاردی و ایست سسینوسی و کمی فشار خون ناشی از سوکسینیل کولین، به عنوان پادزهر در درمان مسمومیت با مهار کننده های کولین استراز از جمله سموم ارگانو فسفره، همراه با نئوستیگمین یا پیریدوستیگمین در رفع آثار مسددهای عصبی – عضلانی و در بیماری پارکینسون مصرف می شود.

مکانیسم اثر

این دارو اثر استیل کولین بر گیرنده های موسکارینی را مهار می کند و بنابراین می تواند روی عضلات صاف، گیرنده های پس عقده ای میوکارد، گره سینوسی و دهلیزی و دهلیزی – بطنی، غدد مترشحه برون ریز، حرکت دستگاه گوارش و تنوس میزنای و مثانه تاثیر بگذارد. با همین مکانیسم به عنوان پادزهر نیز به کار می رود. اثر ضد سرگیجه حقیقی و پارکینسون آن نیز به دلیل همین اثر در مغز می باشد. در مجموع، مقادیر کم آتروپین موجب مهار ترشحات بزاق و برونش و تعریق می شود در حالی که تجمع دارو موجب گشاد شدن مردمک ها و افزایش سرعت ضربان قلب می گردد.

فارماکوکینتیک

آتروپین براحتی از دستگاه گوارش جذب می گردد و در کبد متابولیسم آنزیمی می شود. این دارو در تمام بدن انتشار می یابد و براحتی از سد خونی - مغزی عبور می کند. طول مدت اثر آن بسیار کوتاه است و 50-30 درصد دارو از راه کلیه ها دفع می گردد. نیمه عمر حذف آتروپین از بدن 2.5 ساعت می باشد.

عوارض جانبی آتروپین

یبوست، خشکی دهان، بینی، گلو یا پوست و اختلال در بلع، گشاد شدن مردمک ها، دوبینی، برادی کاری و سپس تاکی کاردی و کاهش تعریق با مصرف این دارو گزارش شده است.

موارد منع مصرف

این دارو در گلوکوم با زاویه بسته نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. نوزادان و کودکان به عوارضی سمی آتروپین حساستر هستند. واکنش های پارادوکسال در این بیماران در مقادیر مصرف بالا ممکن است مشاده شود.
  2. به دلیل کاهش عروق، دمای بدن افزایش می یابد.
  3. احتمال بروز هیجان و تحریک پذیری در سالمندان با مقادیر درمانی وجود دارد، همچنین احتمال نارسایی حافظه ای در این بیماران وجود دارد.
  4. این دارو در آریتمی قلبی، نارسایی احتقانی قلب، فقدان تنوس دستگاه گوراش، احتباس ادرار، بزرگ شدن پروستات، کولیت اولسراتیو، بارداری و شیر دهی و گلوکوم باید با احتیاط فراوان مصرف گردد.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان این دارو با گلوکو کورتیکوئید ها و هالوپریدول می تواند فشار داخل چشم را افزایش دهد.
  • در صورت مصرف همزمان با داروهای آنتی هیستامین و سایر داروهای ضد موسکارینی، دیسوپیرامید، فنوتیازین ها و داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای اثرات آنتی موسکارینی تشدید می شود.
  • مصرف همزمان این دارو با داروهای ضد میاستنی سبب کاهش هر چه بیشتر تحریک روده می شود.
نکات قابل توصیه
  1. پس از مصرف دارو از قرار گرفتن در محیط های گرم و از پرداختن به فعالیت بدنی شدید باید خودداری گردد.
  2. احتمال ایجاد اختلال دید یا حساسیت به نور وجود دارد.
  3. احتمال بروز خشکی دهان، بینی یا گلو وجود دارد.
  4. تزریق وریدی آتروپین باید به آهستگی صورت گیرد.
مقدار مصرف آتروپین

تزریقی

بزرگسالان:

به عنوان ضد موسکارینی، مقدار 0.6 - 0.4 میلی گرم هر 6 - 4 ساعت به صورت عضلانی، وریدی یا زیر جلدی تزریق می گردد. به عنوان ضد آریتمی 1 - 0.4 میلی گرم هر 2 - 1 ساعت، حداکثر تا 2 میلی گرم، تزریق می شود. برای جلوگیری از ترشح بیش از حد بزاق، مقدار 0.6-0.2 میلی گرم هر 1 - 0.5 ساعت قبل از اعمال جراحی، 1.2 - 0.6 میلی گرم به طور همزمان  با تزریق 2 - 0.5 میلی گرم نئوستیگمین به صورت وریدی و در مسمومیت کورار برای مهار کننده های کولین استراز مقدار 4 - 2 میلی گرم تزریق وریدی می گردد. سپس مقدار 2 میلی گرم و هر 30 - 20 دقیقه تا زمان بر طرف شدن علائم موسکارینی و یا بروز علایم مسمومیت با آتروپین تزریق می گردد.

کودکان

برای درمان ایست قلبی و برادی کاردی سینوسی مقدار 0.02mg/kg از راه وریدی تزریق می گردد. مصرف دارو در صورت نیاز هر 15 دقیقه ممکن است تکرار شود. برای جلوگیری از ترشح بیش از حد بزاق و ترشحات مجاری تنفسی پیش از بیهوشی در کودکان، مقدار 0.01mg/kg تزریق عضلانی یا وریدی می شود. بین 0.6 - 0.1 میلی گرم تزریق می شود. به عنوان پادزهر مهار کننده های کولین استراز مقدار اولیه 1 میلی گرم تزریق وریدی یا عضلانی می شود و سپس مقادیر 1 - 0.5 میلی گرم هر 30 - 20 دقیقه تزریق می گردد.

 

خوراکی

بزرگسالان:

مقدار 1.2 - 0.3 میلی گرم هر 6 - 4 ساعت مصرف می شود.

کودکان:

مقدار 0.01mg/kg تا حداکثر 0.4 میلی گرم هر 6 - 4 ساعت مصرف می شود.

فرم های دارویی

Tablet: 0.5 mg

Injection: 0.5 mg/ml, 20 mg/2 ml, 2mg/0.8 ml, 10 mg/10 ml