بتامتازون

موارد مصرف

بتامتازون برای درمان جایگزینی در نارسایی غده فوق کلیوی استفاده می شود. این دارو همچنین در درمان علامتی اختلالات التهابی و آلرژیک در جهت سرکوب کردن سیستم ایمنی، هیپرپلازی مادرزادی غده فوق کلیوی و تحریک بلوغ ریوی جنین در زایمان های زودرس و ادم مغزی نیز موثر است.

مکانیسم اثر

این دارو با اتصال به گیرنده های خود در سیتوپلاسم وارد هسته سلولی شده و با اتصال به نواحی خاصی از DNA موجب تحریک روند رونویسی mRNA می شود. این دارو با جلوگیری از تجمع سلولهای التهابی در ناحیه التهاب، مهار فاگوسیتوز و آزاد شدن آنزیم های مسئول در التهاب و مهار ساخت و آزاد شدن واسطه های شیمیایی التهاب، اثرات ضد التهابی خود را اعمال می کند.

فارماکوکینتیک

بتامتازون سریعاً و به خوبی از دستگاه گوارش و محل تزریق جذب می شود. به طور عمده در کبد و مقادیری نیز در کلیه و بافت ها به متابولیت های غیرفعال تبدیل می شود.

عوارض جانبی

درمان دراز مدت با بتامتازون، بیمار را از جهت ابتلا به بیماری های عفونی مستعد می کند و از طرفی علائم عفونت نیز پنهان می شود. مصرف مقادیر زیاد بتامتازون می تواند اختلالات روانی را تشدید کند. آب مروارید، کاهش یا تاری دید و تکرر ادرار و پرنوشی، زخم گوارشی، علائم شبه کوشینگ، آکنه، درد در ناحیه سرینی و افزایش فشار خون، ادم ریوی در مادر باردار و سردرد از عوارض جانبی دارو هستند.

موارد منع مصرف
  1. تزریق داخل مفصلی این دارو در مواردی مانند جراحی ترمیمی مفاصل، اختلالات انعقادی خون، شکستگی داخل مفصلی، عفونت اطراف مفصل یا سابقه ابتلا به آن، پوکی استخوان اطراف مفصل به دلایلی غیر از آرتریت و مفصل ناپایدار نباید تجویز شود.
  2. این دارو برای پیشگیری از سندرم زجر تنفسی نوزادان و در صورت وجود آمنیونیت، عفونت یا تب، عفونت با هرپس، عدم کفایت جفت و پارگی زودرس غشا نیز نباید مصرف شود.
هشدارها
  1. استفاده طولانی مدت بتامتازون در کودکان می تواند منجر به مهار رشد شود.
  2. به دنبال مصرف این دارو ممکن است آزمون های بررسی عملکرد محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - غده فوق کلیوی دچار اختلال شود.
  3. در افراد مسن و به خصوص خانم های یائسه، با مصرف این دارو احتمال ایجاد پوکی استخوان و فشار خون بالا، افزایش می یابد.
  4. در صورت نیاز به جراحی و یا درمان اضطراری و نیز مصرف دارو در بیماران دیابتی، باید احتیاط شود.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان این دارو با ریفامپین، داروهای ضد صرع مانند کاربامازپین، فنوباربیتال، فنیتوئین و پریمیدون موجب تسریع متابولیسم بتامتازون و کاهش اثر دارو می گردد.
  • این دارو ممکن است باعث کاهش اثر داروهای پائین آورنده قند خون و یا داروهای کاهنده فشار خون گردد.
  • مصرف همزمان با داروهای NSAID خطر بروز عوارض جانبی و خونریزی دستگاه گوارش را افزایش می دهد.
نکات قابل توصیه
  1. برای به حداقل رساندن تحریک گوارشی شکل خوراکی بتامتازون باید بعد از غذا مصرف شود.
  2. از قطع ناگهانی مصرف دارو بعد از استفاده طولانی (بیش از 3 هفته) پرهیز شود.
  3. در طول درمان، مصرف سدیم بایستی محدود شده و مصرف مکمل های حاوی پتاسیم توصیه می شود.
  4. معاینات چشم پزشکی در طول درمان درازمدت باید به طور مرتب انجام گیرد.
مقدار مصرف

خوراکی بزرگسالان:

به میزان 0.5 - 5 mg/day و در کودکان مبتلا به عدم کفایت آدرنال 17.5 mcg/kg یا 0.5 mcg/m2 در سه مقدار منقسم استفاده می شود و در سایر موارد 60 - 250 mcg/kg یا 2 - 7.5 mcg/m2 در سه یا چهار مقدار منقسم استفاده می شود.

 

تزریقی بزرگسالان:

به صورت تزریق داخل مفصلی، داخل ضایعه یا تزریق در بافت نرم حداکثر تا 9 میلی گرم بتامتازون (12 میلی گرم بتامتازون دی سدیم فسفات) مصرف می شود. در صورت نیاز این مقدار تکرار می شود. از راه عضلانی یا انفوزیون آهسته داخل وریدی نیز 4 - 20 میلی گرم که در 24 ساعت می توان این مقدار را حداکثر 4 بار تکرار نمود، مصرف می شود.

در بزرگسالان مقدار 1.5 - 12 میلی گرم از شکل طولانی اثر دارو (LA) داخل مفصل تزریق می شود که در صورت نیاز می توان آن را تکرار کرد. داخل پوست یا ضایعه به مقدار  1.2 mcg/m2 تا حداکثر 6 میلی گرم که هر هفته می تواند تکرار شود تجویز می شود. به صورت داخل عضلانی مقدار 0.5 - 9 mg/day می تواند استفاده شود. در خانم های باردار، 12 میلی گرم بصورت تزریق داخل عضلانی در هر 24 ساعت و تا 2 بار تجویز می شود.

 

کودکان:

 به صورت تزریق داخل وریدی آهسته و به میزان یک میلی گرم در کودکان یک ساله و پائین تر و تا 2 میلی گرم در سنین 1 - 5 سال و 4 میلی گرم در سنین 6 - 12 سال تجویز می شود.

فرم های دارویی

Tablet: 0.5 mg (as Disodium Phosphate)

Injection: 4 mg/ml

Injection (Betamethasone LA): [Betamethasone Acetate 3mg + Betamethasone (as disodium phosphate) 3mg]/ml