بتامتازون (موضعی)

موارد مصرف

بتامتازون برای درمان علامتی اختلالات آلرژیک و یا التهابی شدید پوست نظیر اگزما که به سایر کورتیکواستروئیدهای ضعیف تر پاسخ نمی دهند، انوع درماتیت، نیش حشرات و پسوریازیس به کار می رود.

مکانیسم اثر

این دارو با عبور از غشاء سلولی به گیرنده های اختصاصی خود در سیتوپلاسم متصل شده و کمپکس دارو – گیرنده وارد هسته سلول می شود. این کمپلکس با اتصال به نواحی خاصی از DNA، موجب تحریک روند رونویسی mRNA و بدنبال آن ساخت آنزیم های مهاری می گردد که گمان می رود مسئول ایجاد اثرات مهاری ضد التهابی می باشند.

فارماکوکینتیک

متابولیسم کورتیکواستروئیدها، عمدتاً در خود پوست صورت می گیرد، ولی متابولیسم پوستی این دارو نسبت به سایر کورتیکواستروئیدهای موضعی کمتر می باشد. به همین دلیل تجویز مکرر آن باعث تجمع دارو در پوست شده و می تواند به طولانی شدن مدت اثر، تشدید عوارض جانبی و افزایش جذب سیستمیک دارو منجر شود. دارو دارای متابولیسم کبدی نیز می باشد.

عوارض جانبی

به دلیل کم بودن متابولیسم بتامتازون در پوست، امکان جذب سیستمیک آن زیاد می باشد و لذا بروز عوارضی نظیر سندرم کوشینگ، افزایش قند خون، وجود قند در ادرار و در دراز مدت تضعیف محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - غده فوق کلیوی محتمل می باشد.

موارد منع مصرف
  1. این دارو در ضایعات پوستی درمان نشده باکتریایی، قارچی یا ویروسی، بیماری روزاسه (آکنه روزانه) و التهاب پوستی پری اورال، حالات التهابی زخم دار یا خارش دار نباید مصرف شود. تجویز این دارو برای درمان آکنه ولگاریس توصیه نمی شود (بخصوص کورتیکواستروئیدهای قوی منع مصرف دارند).
  2. کورتیکواستروئیدهای قوی در کودکان زیر یک سال منع مصرف دارند.
هشدارها
  1. مصرف این دارو بر روی پوست کودکان باید با احتیاط فراوان صورت گیرد.
  2. به دنبال مصرف این دارو ممکن است آزمون های بررسی عملکرد محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - غده فوق کلیوی دچار اختلال شود.
  3. مصرف مقادیر بیش از 100 گرم در هفته از فرآورده0.1%  احتمالاً با تضعیف غده آدرنال همراه می باشد.
  4. برای به حداقل رساندن عوارض جانبی کورتیکواستروئیدهای موضعی، لازم است که دارو بصورت یک لایه نازک و فقط در نواحی مورد نیاز تا دو بار در روز استعمال شود.
  5. از مصرف طولانی مدت فرآورده روی پوست صورت باید اجتناب گردد.
نکات قابل توصیه
  1. از به کار بردن پوشش و یا پانسمان روی ناحیه تحت درمان با بتامتازون باید خودداری شود.
  2. در صورتی که با گذشت دو هفته عارضه ای که برای آن بتامتازون تجویز شده، بهبود پیدا نکرد و یا بدتر شد، حتماً باید به پزشک اطلاع داده شود.
  3. قبل از شیردهی از استعمال این دارو روی بافت پستان باید خودداری شود.
  4. از مصرف دارو در اطراف چشم ها باید اجتناب شود.
  5. شکل لوسیون دارو قبل از مصرف باید بخوبی تکان داده شود.
مقدار مصرف

در بزرگسالان 1 - 2 بار در روز و در کودکان تنها یکبار در روز استفاده می شود.

فرم های دارویی

Lotion (as Valerate): 0.1%

Cream (as Valerate): 0.1%

Ointment (as Valerate): 0.1%