مکمل های کلسیم

موارد مصرف

کلسیم تزریقی برای درمان کمی کلسیم خون در بیماری هایی که نیاز به افزایش سریع غلظت یون کلسیم در سرم دارند، مانند تتانی ناشی از کمی کلسیم خون در نوزادان، تتانی ناشی از کمبود هورمون پاراتیروئید، تتانی ناشی از کمی کلسیم خون به علت نیش حشرات یا واکنش های حساسیتی، نشانه های حاد دردهای کولیک ناشی از مسمومیت با سرب، کمبود ویتامین D و آلکالوز، بمنظور تنظیم الکترولیت، در احیای قلبی بویژه پس از عمل جراحی قلب باز، بمنظور تقویت قدرت انقباضی میوکارد پس از خاتمه فیبریلاسیون دهلیزی و بطنی یا زمانی که پاسخ کافی به اپی نفرین تزریقی وجود ندارد، بمنظور کاهش یا برطرف نمودن اثرات مضعف قلبی ناشی از زیادی پتاسیم خون و همچنین بعنوان پادزهر در درمان مسمومیت با منیزیم مصرف می شود. فرآورده های خوراکی حاوی کلسیم بمنظور جبران کمی کلسیم در بیماری هایی مانند کم کاری مزمن پاراتیروئید، نرمی استخوان، راشیتیسم و کمی ثانویه کلسیم خون پس از مصرف داروهای ضد تشنج مصرف می گردد. اگر کمی مزمن کلسیم خون ناشی از کمبود ویتامین D باشد، املاح خوراکی کلسیم بعنوان مکمل غذائی در افرادی که مقادیر کافی کلسیم دریافت نمی کنند و همچنین بعنوان داروی کمکی برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان مصرف می شوند.

مکانیسم اثر

کلسیم برای عملکرد صحیح دستگاه عصبی، عضلانی و اسکلتی ضروری است. کلسیم در عملکرد طبیعی قلب، کلیه، تنفس، انعقاد خون و نفوذپذیری مویرگ ها و غشاء سلولی، نقش مهمی را ایفا می کند. کلسیم همچنین به تنظیم آزاد سازی و ذخیره های ناقل های عصبی و هورمون ها، برداشت و اتصال اسیدهای آمینه، جذب ویتامین B12 و ترشح گاسترین کمک می کند.

فارماکوکینتیک

تقریباً 20 - 30 درصد کلسیم در روده کوچک جذب می شود که این امر به حضور متابولیت های ویتامین pH ،D روده و فاکتورهای رژیم غذایی مانند پیوند کلسیم به فیتات ها و فیبرها بستگی دارد. جذب کلسیم در صورت وجود کمبود کلسیم یا در بیمارانی که رژیم غذایی با کلسیم کم دریافت می کنند، افزایش یافته و در بیماران مبتلا به فقدان یا کمبود اسید معده کاهش می یابد. پیوند کلسیم به پروتئین پلاسما تقریباً 45 درصد است. 20 درصد کلسیم از راه کلیه و 80 درصد آن از راه مدفوع دفع می شود.

عوارض جانبی

اختلالات خفیف گوارشی با مصرف خوراکی و برادی کاردی، آریتمی و تحریک پس از تزریق وریدی از عوارض جانبی مهم املاح کلسیم می باشند.  کاهش فشار خون، برافروختگی یا احساس گرما، ضربان نامنظم قلب، تهوع یا استفراغ، قرمزی پوست، درد یا سوزش در محل تزریق، تعریق، گزگز و کاهش فشار خون با تزریق املاح کلسیم گزارش شده است.

موارد منع مصرف

فرآورده های حاوی کلسیم در زیادی اولیه یا ثانویه کلسیم خون، افزایش کلسیم ادرار، سنگ های کلسیمی در کلیه، سارکوئیدوز و مسمومیت با دیژیتال نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. فرآورده های حاوی کلسیم در موراد دهیدراسیون یا عدم تعادل سایر الکترولیت ها، سابقه سنگ های کلیوی،عیب مزمن کار کلیه، عیب کار قلب و فیبریلاسیون بطنی و در طول احیای قلب باید با احتیاط مصرف شوند.
  2. در حین درمان کمبود بیش ازحد کلسیم خون، اندازه گیری میزان کلسیم سرم در فواصل منظم ضروری است.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان سایر فرآورده های حاوی کلسیم با این داروها ممکن است سبب افزایش غلظت کلسیم سرم، بویژه در بیماران مبتلا به عیب کار کلیه شود.
  • مصرف همزمان املاح تزریقی کلسیم با دیگوکسین ممکن است خطر بروز آریتمی قلبی را افزایش دهد.
  • املاح تزریقی کلسیم ممکن است اثرات سولفات منیزیم تزریقی را خنثی نمایند.
  • همچنین در صورت مخلوط نمودن ملح کلسیم با سولفات منیزیم، امکان رسوب سولفات کلسیم وجود دارد.
  • فراهمی زیستی فنی توئین و کلسیم بعلت تشکیل احتمالی یک کمپلکس غیرقابل جذب کاهش می یابد.
  • جذب تتراسیکلین های خوراکی بعلت تشکیل کمپلکس های غیرقابل جذب و افزایش pH داخل معده، ممکن است کاهش یابد.
نکات قابل توصیه
  1. قرص ها باید 1 – 1.5 ساعت پس از غذا مصرف شوند.
  2. در صورت امکان، از مصرف این داروها طی 1 - 2 ساعت پس از مصرف سایر داروهای خوراکی باید خودداری شود.
  3. از مصرف همزمان سایر فرآورده های حاوی کلسیم، فسفات، منیزیم یا ویتامین D باید خودداری شود.
  4. از مصرف همزمان فرآورده های خوراکی این داروها با مواد غذایی حاوی فیبر و غلات باید خودداری شود.
  5. بمنظور تامین نیاز روزانه به کلسیم، رژیم غذایی مناسب برمصرف فرآورده های حاوی کلسیم ترجیح داده شود.
  6. در صورت نیاز، مصرف ویتامین D بمیزان کافی و قرار گرفتن در معرض نور خورشید بمنظور افزایش جذب کلسیم توصیه می شود.
  7. بمنظور جلوگیری از افزایش غلظت کلسیم در خون و ایست قلبی، دارو باید به آهستگی تزریق وریدی شود.
  8. بروز عوارض جانبی، اغلب بعلت تزریق سریع وریدی است. با ظهور اختلالات در الکتروکاردیوگرام و اظهار ناراحتی از سوی بیمار، تزریق دارو باید بطور موقت قطع شود و پس از طبیعی شدن امواج و رفع ناراحتی بیمار، ادامه یابد.
مقدار مصرف

مقدار مصرف مجاز کلسیم در روز به ترتیب زیر می باشد:

  • شیرخواران و کودکان با سن کمتر از 3 سال، 400 - 800 میلی گرم،
  • کودکان بین 4 - 10 سال 800 میلی گرم،
  • نوجوانان و بزرگسالان 800 – 1200 میلی گرم،
  • زنان باردار و شیرده 1200 میلی گرم.

 

خوراکی:

برای پیشگیری از کمی کلسیم خون از راه خوراکی، مقادیر فوق مورد استفاده قرار می گیرد. بعنوان درمان کمی کلسیم خون، مقدار مصرف براساس شدت کمبود کلسیم در هر بیمار توسط پزشک باید تعیین شود.

 

تزریقی:

برای پیشگیری از کمی کلسیم خون، مقدار مصرف براساس نیاز بیمار تعیین و انفوزیون وریدی می شود. در درمان کمی کلسیم خون و تامین الکترولیت حدود 1 گرم گلوکونات کلسیم بطور آهسته و با سرعت حداکثر تا 5 میلی لیتر در دقیقه تزریق وریدی می شود و در صورت نیاز، تا زمانی که تتانی کنترل شود، مصرف آن را می توان تکرار نمود.

بعنوان پائین آورنده پتاسیم یا منیزیم خون، مقدار 1 - 2 گرم بطور آهسته و با سرعت حداکثر تا 5 میلی لیتر در دقیقه تزریق وریدی می شود. در طول درمان، مقدار مصرف باید براساس پیگیری منظم وضعیت بیمار توسط الکتروکاردیوگرام تنظیم شود.

فرم های دارویی

Injection: Calcium Gluconate 10%

Tablet: Calcium Dobesilate 250 mg