کلرپرومازین

موارد مصرف

کلرپرومازین در اختلالات سایکوتیک نظیر اسکیزوفرنی، جنون، مانیا و نیز بصورت داروی کمکی در درمان هیجان شدید و اختلالات روانی - حرکتی و نیز بعنوان ضد تهوع و استفراغ و درمان سکسکه شدید و پورفیری بکار می رود. این دارو همراه با یک باربیتورات برای درمان کزاز مصرف می شود.

فارماکوکینتیک

با مصرف خوراکی، کلرپرومازین جذبی سریع دارد. اما تحت تاثیر عبور اول کبدی قرارمی گیرد. دارو متابولیسم کبدی وسیعی داشته (بعضی از متابولیت ها فعال هستند) و از راه صفرا و ادرار دفع می گردد. پیوند این دارو به پروتئین پلاسما بسیار زیاد است.

عوارض جانبی

علائم خارج هرمی و در مصرف طولانی مدت گاهگاهی دیسکینزی دیررس، کاهش دمای بدن (گاهی تب)، خواب آلودگی، بی ثباتی خلقی، رنگ پریدگی، کابوس شبانه، بیخوابی و افسردگی ممکن است ایجاد گردد. آثار ضد موسکارینی نظیر خشکی دهان، یبوست، اشکال در دفع ادرار و تاری دید و همچنین احتقان بینی و کمی فشار خون از عوارض شایع دارو هستند. حساسیت به نور آفتاب، اختلالات خونی، یرقان انسدادی نیز ممکن است بروز کنند.

موارد منع مصرف

این دارو در صورت بیماری قلبی(کمی یا زیادی فشار خون)، ضعف شدید CNS، اغماء، سندرم مادرزادی QT طولانی، سابقه آریتمی قلبی و نقایص ژنتیکی که سبب کاهش فعالیت ایزوآنزیم P450 شود، نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. این دارو در موارد زیر باید با احتیاط فراوان مصرف شود: الکلیسم حاد، دیسکرازی خونی، آسیب شدید مغزی، تصلب عروق مغزی، کاهش ذخیره قلبی مانند بی کفایتی دریچه میترال، بی کفایتی عروق مغزی، فئوکروموسیتوم، بی کفایتی کلیه، سندرم Reye، عیب کار کبد، سابقه حساسیت به هر یک از فنوتیازین ها.
  2. بررسی حرکت غیرطبیعی و مشاهده دقیق علائم اولیه دیسکینزی، در فواصل منظم در طول درمان، بویژه در سالخوردگان و بیمارانی که مقادیر زیاد دارو مصرف نموده یا به مدت طولانی تحت درمان هستند، توصیه می شود.
  3. کلرپرومازین نباید از راه زیرجلدی تزریق شود، زیرا سبب نکروز شدید بافت می شود.
  4. در درمان کزاز، جراحی و سکسکه شدید، دارو فقط از را تزریق وریدی مصرف می شود.
  5. قبل از تزریق وریدی، کلرپرومازین هیدروکلراید باید با محلول تزریقی کلرور سدیم رقیق شود.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان این دارو با داروهای ضد آریتمی، خطر ایجاد آریتمی های بطنی را افزایش می دهد.
  • مصرف کلرپرومازین به همراه ضد افسردگی ها، سبب افزایش غلظت پلاسمایی و اثرات ضد موسکارینی آنها خصوصاً انواع سه حلقه ای می گردد.
  • کلرپرومازین با اثر داروهای ضد صرع (با کاهش آستانه تشنج) مقابله می نماید.
  • مصرف فنوتیازین ها همراه ترفنادین خطر آریتمی بطنی را افزایش می دهد.
  • پروپرانول غلظت پلاسمایی کلرپرومازین را افزایش می دهد.
  • بروز سندرم انسفالوپاتیک در تعدادی از بیماران که همزمان لیتیم و داروهای ضد پسیکوز دریافت کرده اند، گزارش شده است.
  • اثرات ضد پار کینسون لوودوپا در صورت مصرف همزمان با این دارو ممکن است مهار شود.
  • مصرف همزمان داروهای کاهنده فشار خون با این دارو ممکن است سبب کاهش شدید فشار خون شود.
  • مصرف همزمان این دارو با داروهای ضد تیروئید، ممکن است خطر بروز اگرانولوسیتوز را افزایش دهد.
نکات قابل توصیه
  1. دوره درمان با این دارو باید کامل شود. این دارو نباید بیش از مقدار تجویز شده مصرف شود.
  2. برای حصول اثرات درمانی مطلوب، ممکن است چند هفته زمان مورد نیاز باشد.
  3. در صورتی که یک نوبت مصرف دارو فراموش شود، اگر رژیم درمانی بصورت یک نوبت مصرف در روز باشد، به محض به یاد آوردن در همان روز، نوبت فراموش شده، باید مصرف شود. در غیر اینصورت، از مصرف نوبت فراموش شده باید خودداری شود. اگر رژیم درمانی بصورت چند نوبت در روز باشد، به محض به یاد آوردن طی یکساعت، آن نوبت باید مصرف شود. در غیر این صورت از مصرف نوبت فراموش شده یا دو برابر کردن مقدار مصرف بعدی باید خودداری گردد.
  4. قبل از قطع مصرف دارو، باید به پزشک مراجعه شود. قطع تدریجی مصرف دارو ممکن است ضروری باشد.
  5. از مصرف فرآورده های حاوی الکل و سایر داروهای مضعف CNS با این دارو باید خودداری گردد.
  6. در صورت نیاز به هر گونه عمل جراحی یا درمان اورژانس، پزشک باید از مصرف این دارو آگاه گردد.
  7. هنگام رانندگی یا کار با ماشین آلاتی که نیاز به هوشیاری دارند، باید احتیاط نمود.
  8. هنگام برخاستن ناگهانی از حالت خوابیده یا نشسته باید احتیاط نمود.
  9. هنگام ورزش در هوای گرم یا هنگام حمام آب گرم به علت احتمال بروز شوک حرارتی باید احتیاط نمود.
  10. این دارو ممکن است سبب بروز خشکی دهان شود. در صورت تداوم خشکی به مدت بیش از دو هفته، باید به پزشک مراجعه نمود.
  11. احتمال بروز حساسیت به نو ر با مصرف این دارو وجود دارد. استفاده از عینک و لباس محافظت کننده ممکن است ضروری باشد.
  12. بیماران سالخورده و ناتوان ممکن است به مقادیر کمتری از دارو نیاز داشته باشند.
مقدار مصرف

خوراکی

بزرگسالان:

در اختلالات پسیکوتیک، 10 - 25 میلی گرم 2 - 4 بار در روز مصرف می شود. مقدار مصرف در صورت نیاز و تحمل بیمار هر 3 - 4 روز به میزان 25 - 50 mg/day افزایش می یابد.

در تهوع و استفراغ، 10 - 25 میلی گرم هر 4 - 6 ساعت مصرف می شود که در صورت نیاز و تحمل بیمار افزایش می یابد. قبل از عمل جراحی، 25 - 50 میلی گرم 2 - 3 ساعت قبل از جراحی

و در درمان سکسکه و پورفیری 25 - 50 میلی گرم 3 - 4 بار در روز مصرف می شود.

کودکان:

در اختلالات پسیکوتیک، تهوع و استفراغ، در کودکان  6 ماه تا 12 سال، 0.55 mg/kg، هر 4 - 6 ساعت مصرف می شود که در صورت نیاز و تحمل بیمار افزایش می یابد. قبل از جراحی، 0.55 mg/kg، هر 2 - 3 ساعت قبل از عمل مصرف می شود.

 

تزریقی

بزرگسالان:

در اختلالات شدید پسیکوتیک، 25 - 50 میلی گرم تزریق عضلانی می شود. مقدار مصرف در صورت نیاز و تحمل بیمار پس از یک ساعت و سپس هر 3 - 12 ساعت تکرار می شود.

در درمان تهوع و استفراغ، ابتدا 25 میلی گرم بصورت مقدار واحد تزریق عضلانی می شود. در صورت تحمل، 25 - 50 میلی گرم هر 3 - 4 ساعت تا زمان توقف تهوع، تزریق عضلانی می شود.

برای پیشگیری از تهوع و استفراغ، در حین عمل جراحی، 12.5 میلی گرم بصورت مقدار واحد تزریق عضلانی می شود. پیش از عمل جراحی نیز مقدار 12.5 - 25 میلی گرم (1 - 2 ساعت قبل از عمل) تزریق عضلانی می گردد.

در درمان سکسکه 25 - 50 میلی گرم 3 - 4 بار در روز، در درمان پورفیری 25 میلی گرم هر 6 - 8 ساعت و در درمان کزاز 25 – 50 میلی گرم 3 - 4 بار در روز تزریق عضلانی می شود.

کودکان:

در درمان اختلالات پسیکوتیک و تهوع و استفراغ، در کودکان 6 ماه تا 12 سال، 0.55 mg/kg ، هر 6 - 8 ساعت تزریق عضلانی می شود.

در حین عمل جراحی نیز 0.275 mg/kg (به مدت 30 دقیقه قبل از عمل) تزریق می گردد. در درمان کزاز در کودکان 6 ماه تا 12 سال،   0.55 mg/kg، هر 6 - 8 ساعت تزریق عضلانی می گردد.

فرم های دارویی

Tablet: 25 mg, 100 mg

Injection: 50 mg/2 ml