دگزامتازون

موارد مصرف

دگزامتازون برای درمان جایگزینی در نارسایی غده فوق کلیوی استفاده می شود. این دارو همچنین در درمان علامتی اختلالات التهابی و آلرژیک و در جهت سرکوب کردن سیستم ایمنی بکار می رود. دگزامتازون در هیپرپلازی مادرزادی غده فوق کلیوی، ادم مغزی، شوک، بیماری های التهابی روماتیسمی و همچنین جهت تشخیص سندرم کوشینگ و افسردگی آندوژن به کار می رود.

مکانیسم اثر

دارو با عبور از غشا سلولی و ایجاد کمپلکس دارو - گیرنده وارد هسته سلولی شده و با تحریک روند رونویسی mRNA باعث ساخت آنزیم هایی می گردد که با جلوگیری از تجمع سلول های التهابی در ناحیه التهاب، مهار فاگوسیتوز و آزاد شدن آنزیم های مسئول در التهاب و مهار ساخت و آزاد شدن واسطه های شیمیایی التهاب، اثرات ضد التهابی ایجاد می کند.

فارماکوکینتیک

دگزامتازون سریعاً و به خوبی از دستگاه گوارش جذب می شود. بطور عمده در کبد و مقادیری نیز در کلیه و بافت ها به متابولیت های غیرفعال تبدیل می شود.

عوارض جانبی

درمان دراز مدت با دگزامتازون بیمار را برای ابتلا به بیماری های عفونی مستعد می کند و از طرفی علائم عفونت نیز پنهان می شود. مصرف مقادیر زیاد دگزامتازون می تواند اختلالات روانی را تشدید کند. آب مروارید، کاهش یا تاری دید، تکرر ادرار، پرنوشی، قرحه گوارشی، علائم شبه کوشینگ، آکنه، درد در ناحیه سرینی و افزایش فشار خون از عوارض جانبی دارو هستند.

موارد منع مصرف
  1. تزریق داخل مفصلی این دارو در مواردی مانند جراحی ترمیمی مفاصل، اختلالات انعقادی خون، شکستگی داخل مفصلی، عفونت اطراف مفصل یا سابقه ابتلا به آن، پوکی استخوان اطراف مفصل به دلایل غیر از آرتریت و مفصل ناپایدار نباید مصرف شود.
  2. در پیشگیری از سندرم زجر تنفسی نوزادان، در صورت وجود آمنیونیت، عفونت یا تب، عفونت یا هرپس، عدم کفایت جفت و پارگی زود رس غشاء رحم نیز نباید مصرف شود.     
هشدارها
  1. استفاده طولانی مدت دگزامتازون در کودکان می تواند منجر به مهار رشد شود.
  2. به دنبال مصرف این دارو ممکن است آزمون های بررسی عملکرد محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - غده فوق کلیوی دچار اختلال شود.
  3. در افراد مسن و بخصوص خانم های یائسه، شانس ایجاد پوکی استخوان و افزایش فشار خون بالا وجود دارد.
  4. در صورت نیاز به جراحی یا درمانهای اضطراری و نیز در افراد دیابتی باید احتیاط نمود.
  5. در افرادی که دارو را با مقادیر تضعیف کننده سیستم ایمنی دریافت می کنند از تزریق واکسن های حاوی ویروس های زنده باید پرهیز شود.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان این دارو با ریفامپین، داروهای ضد صرع مانند کاربامازپین، فنوباربیتال، فنی توئین و پریمیدون موجب تسریع متابولیسم دگزامتازون و کاهش اثر دارو می گردد.
  • این دارو ممکن است باعث کاهش اثر داروهای پائین آورنده قند خون و یا داروهای کاهنده فشار خون گردد.
نکات قابل توصیه
  1. برای به حداقل رساندن تحریک گوارشی، شکل خوراکی دگزامتازون باید بعد از غذا مصرف شود.
  2. از قطع ناگهانی مصرف دارو بعد از استفاده طولانی (بیش از 3 هفته) پرهیز گردد.
  3. در طول درمان، مصرف سدیم باید محدود شده و مصرف مکمل های حاوی پتاسیم توصیه می شود.
  4. معاینات چشم پزشکی در طول درمان دراز مدت، به طور مرتب باید انجام گیرد.
مقدار مصرف

خوراکی بزرگسالان:

میزان تجویز معمول 0.5 - 20 mg/day می باشد.

 

کودکان:

مقدار مصرف 10 - 100 mcg/kg در روز است.

 

تزریقی بزرگسالان:

 مقدار 0.5 - 24 mg/day تزریق می شود. در درمان ادم مغزی ابتدا 10 میلی گرم تزریق وریدی و سپس 4 میلی گرم در ساعت تزریق عضلانی می شود که در صورت نیزا به مدت 2 - 4 روز ادامه می یابد.

 

کودکان:

بصورت داخل عضلانی یا تزریق آهسته وریدی در ابتدا 0.2 - 0.4 mcg/kg در روز تزریق می شود.

فرم های دارویی

Elixir: 0.5 mg/5 ml

Tablet: 0.5 mg

Injection (as disodium phosphate): 8mg/2 ml