دکستروآمفتامین

موارد مصرف

این دارو از خانواده آمفتامین ها بوده و برای درمان اختلالات نقص توجه ناشی از بیش فعالیتی(Hyperactivity)، غیر از مواردی که در رابطه با واکنش های استرس حاد باشد، همراه با روش های دیگر درمانی و همچنین برای درمان موارد اثبات شده نارکولپسی بکار می رود.

مکانیسم اثر

این دارو یک مقلد سمپاتیک غیرمستقیم الاثر است و موجب افزایش فعالیت حرکتی و هوشیاری ذهنی شده و خواب آلودگی و احساس خستگی را کاهش می دهد و در موارد نقص توجه ناشی از فعالیت بیش از حد در کودکان، با مکانیسمی که بطور دقیق مشخص نشده است، بطور متناقض موجب کاهش بیقراری حرکتی شده و میزان توجه کودکان را بالا می برد.

فارماکوکینتیک

این دارو در کبد متابولیزه شده و نیمه عمر آن در بزرگسالان 10 - 12 ساعت و در کودکان 6 - 8 ساعت است. دفع آن کلیوی و وابسته به pH ادرار است، بطوری که در ادرار اسیدی دفع آن سریعتر می باشد.

عوارض جانبی

اختلالات ریتم قلب، واکنش های آلرژیک، درد قفسه سینه، تحریک شدید CNS یا سندرومTourette’s ، زیادی دمای بدن، تاری دید، اختلالات جنسی، اسهال، کاهش اشتها، تهوع یا استفراغ، درد شکمی، منگی، سردرد، خشکی دهان، بیخوابی و افزایش تعریق از عوارض جانبی این دارو هستند. در صورت مصرف دراز مدت یا مقادیر زیاد این دارو ممکن است کاردیومیوپاتی، افزایش فشار خون و حالت های جنون بروز کند. با قطع مصرف این دارو ممکن است افسردگی، تهوع، استفراغ، درد شکمی، لرزش، خستگی یا ضعف غیرعادی ایجاد شود.

هشدارها
  1. با مصرف این دارو امکان ایجاد تحمل، وابستگی جسمی و یا سوء مصرف از دارو وجود دارد. بنابراین مصرف این دارو باید تحت کنترل دقیق باشد.
  2. در طول مدت مصرف این دارو باید اندازه گیری فشار خون، کنترل ریتم قلب، پیگیری رشد کودکان، بطور مرتب انجام گیرد.
  3. در موارد زیر باید با احتیاط فراوان تجویز شود: حالت آژیته، موارد پیشرفته آترواسکلروز، بیماری های علامتدار قلبی - عروقی، سابقه مصرف نابجای داروها یا وابستگی به داروها، گلوکوما، زیادی فشار خون، پرکاری تیروئید، سندرم Tourette’s یا سایر تیک های حرکتی یا کلامی، سابقه حساسیت به آمفتامین ها یا سایر داروهای مقلد سمپاتیک.
  4. نیاز بیمار برای ادامه درمان با این دارو باید بطور مرتب مورد ارزیابی مجدد قرار گیرد. توصیه می شود در درمان نقص توجه ناشی از بیش فعالیتی، در فواصل زمانی منظم، مصرف دارو قطع شود تا مشخص شود که آیا با قطع مصرف دارو، علایم بیماری مجدداً ظاهر می شوند و در آن صورت درمان ادامه یابد.
  5. مصرف این دارو در کودکان ممکن است باعث کاهش رشد شود.
  6. تجویز این دارو به کودکان با سن کمتر از 3 سال توصیه نمی شود.
تداخل های دارویی
  • با مصرف داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای با این دارو ممکن است عوارض قلبی - عروقی افزایش یابند.
  • مصرف داروهای مسدود کننده گیرنده های بتا - آدرنرژیک با این دارو ممکن است موجب بروز اثرات آلفا - آدرنرژیک از جمله زیادی فشار خون و برادیکاردی شدید و احتمالاً بلوک قلبی شود.
  • داروهای محرک CNS در صورتی که همراه با دکستروآمفتامین مصرف شوند، می توانند باعث افزایش بیش از حد تحریکCNS  شوند.
  • مصرف گلیکوزیدهای قلبی با دکستروآمفتامین موجب افزایش احتمال بروز آریتمی قلبی می شود.
  • در صورت مصرف همزمان این دارو با پتیدین (مپریدین) ممکن است اثرات ضد درد پتیدین افزایش یابد ولی بدلیل افزایش احتمال کاهش فشار خون و تضعیف شدید تنفسی، اغماء، تشنج، زیادی دمای بدن، کلاپس عروقی و مرگ، مصرف همزمان آنها توصیه نمی شود.
  • مصرف مهارکننده های MAO از جمله فورازولیدون، پروکاربازین و سلژیلین همزمان با این دارو، ممکن است بطور جدی باعث تشدید یا طولانی شدن عوارض قلبی - عروقی شود.
  • در صورت تجویز هورمون های تیروئیدی همزمان با دکستروآمفتامین، اثرات هر دو دارو افزایش می یابد.
نکات قابل توصیه
  1. از مصرف بیش از مقدار تجویز شده دارو خودداری شود. زیرا این دارو ممکن است باعث ایجاد وابستگی شود و باید حتماً این دارو تحت نظر پزشک مصرف شود.
  2. در صورتی که اثر دارو پس از چند هفته کاهش یافت، نباید مقدار آن را افزایش داد و باید به پزشک مراجعه نمود.
  3. این دارو بهتر است در طی روز مصرف شود و فاصله مصرف آخرین مقدار روزانه آن تا زمان خواب حداقل باید 6 ساعت باشد.
  4. اگر مصرف یک نوبت دارو فراموش شود، در صورت مصرف روزانه یکبار دارو، باید به محض یادآوری مصرف شود ولی اگر فاصله زمانی آن تا وقت خواب بیمار کمتر از 6 ساعت باشد، از مصرف آن خودداری شود و روز بعد باید آن را مصرف نمود و از دو برابر کردن مصرف بعدی نیز خودداری شود. اگر دارو روزانه 2 یا 3 بار مصرف می شود و یک نوبت مصرف آن فراموش شود، باید به محض بیادآوردن تا حداکثر یک ساعت از زمان مصرف، تجویز شود و در صورت بیادآوردن دیرتر از این زمان از مصرف آن نوبت باید صرفنظر نمود.
  5. در صورت مصرف مقادیر زیاد و به مدت طولانی این دارو، هنگام قطع مصرف آن باید با پزشک مشورت نمود، زیرا ممکن است قطع مصرف تدریجی دارو لازم باشد.
  6. در صورت گیجی و بروز سرخوشی باید احتیاط نمود و از رانندگی و کار با وسایلی که نیاز به هوشیاری دارند، خودداری نمود.
مقدار مصرف

بزرگسالان:

در درمان نارکولپسی 5 - 60 mg/day در یک یا چند مقدار منقسم تجویز می شود.

کودکان:

در درمان اختلالات نقص توجه ناشی از بیش فعالیتی در کودکان 3 تا 6 سال ابتدا 2.5 mg یکبار در روز تجویز می شود و بعد هفته ای یک بار مقدار مصرف 2.5 mg/kg افزایش می یابد تا پاسخ مناسب بدست آید. در کودکان 6 سال به بالا ابتدا 5 mg/day یک یا دو بار در روز تجویز می شود و سپس تا دستیابی به مقدار مصرف موثر، هفته ای یکبار مقدار مصرف 5 mg/day افزایش می یابد.

در درمان نارکولپسی در کودکان 6 - 12 سال ابتدا 5 mg/day تجویز می شود و بدنبال آن تا دستیابی به مقدار مصرف موثر، این مقدار هفته ای یکبار 5 mg/day افزایش می یابد. در نوجوانان 12 سال به بالا نیز ابتدا 10 mg/day مصرف می شود و سپس هفته ای یکبار مقدار مصرف 10 mg/day افزایش می یابد تا مقدار مصرف موثر بدست آید.

 باید توجه داشت که مقدار مصرف در کودکان و نوجوانان به ندرت از 40 mg/day تجاوز می کند.

فرم های دارویی

Tablet: 5, 10 mg