دوپامین

موارد مصرف

دوپامین برای درمان شوک کاردیوژنیک ناشی از سکته یا جراحی قلب استفاده می شود. در شوک سپتیک، مقادیر اندک دوپامین ممکن است همراه با نوراپی نفرین برای حفظ جریان خون کلیوی تجویز گردد.

مکانیسم اثر

این دارو با تحریک گیرنده های بتا - یک آدرنرژیک در عضله قلب، اثر اینوتروپیک مثبت خود را اعمال می کند. دوپامین با تحریک گیرنده های پس سیناپسی دوپامین-1 در عروق عضلات صاف و کلیه باعث گشادی عروق و افزایش دفع سدیم می شود. بعلاوه، با تحریک هر دو گیرنده آلفا یک و دو باعث انقباض عروق می شود.

فارماکوکینتیک

دوپامین بعد از تجویز وریدی بسرعت در بدن توزیع شده و در کبد، کلیه ها و پلاسما توسط منوآمین اکسیداز و کاتکول متیل ترانسفراز به متابولیت های غیرفعال تبدیل می شود. نیمه عمر پلاسمای و حذف دارو بترتیب 2 و 9 دقیقه می باشد.

 تفاوت های فردی در کلیرانس دوپامین وجود دارد که تا حدی ناشی از غیرطبیعی بودن عملکرد اعضایی مثل کبد یا کلیه (که باعث کاهش کلیرانس دوپامین می گردد) می باشد. %80 از دارو طی 24 ساعت اول به شکل متابولیت ها از طریق کلیه ها دفع می گردد.

عوارض جانبی

بروز عوارضی مثل تهوع، استفراغ، تنگی عروق محیطی، کاهش فشارخون، افزایش فشارخون، افزایش ضربان قلب، درد آنژینی و آریتمی و ندرتاً پلی یوریا با این دارو گزارش شده اند.

موارد منع مصرف

این دارو در موارد تاکی آریتمی و فئوکروموسیتوما نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. قبل از تجویز دوپامین به بیمارانی که دچار شوک شده اند و یا در انفارکتوس میوکارد، باید کمی حجم خون تصحیح گردد.
  2. برای بیمارانی که داروی مهارکننده آنزیم مونوآمین اکسیداز دریافت می کنند، نباید دوپامین تجویز کرد. در صورت ضرورت باید با کمترین میزان ممکن دارو را تجویز نمود.
  3. در شوک ناشی از سکته قلبی باید از مقادیر کم (کمتر از 5 میکروگرم در دقیقه) دوپامین استفاده نمود، چون مقادیر بیشتر با انقباض عروق باعث بدتر شدن نارسایی قلب می شود.
  4. در موقع انفوزیون وریدی دوپامین، در صورت نشت مقادیر زیاد دوپامین به بافت های اطراف، نکروز ایجاد می گردد.
تداخل های دارویی

تجویز همزمان این دارو با داروهای ضد افسردگی مهارکننده آنزیم مونوآمین اکسیداز ممکن است موجب افزایش شدید فشارخون گردد.

نکات قابل توصیه
  1. نشت دوپامین به بافت های اطراف رگ، با تزریق موضعی فنتولامین تا حداکثر 12 ساعت پس از نشت به طور موفقیت آمیزی قابل درمان است.
  2. در صورت بروز عوارض جانبی دوپامین، به دلیل کوتاه بودن نیمه عمر این دارو، با کم کردن سرعت انفوزیون یا قطع آن این عوارض سریعاً برطرف می شوند.
  3. دارو قبل از تزریق باید رقیق گردد. جهت رقیق کردن از محلول های سدیم بیکربنات و قلیایی استفاده نشود.
مقدار مصرف

با مقدار مصرف پایین 0.5 - 3 mcg/kg/min از طریق انقوزیون وریدی، باعث افزایش جریان خون کلیوی می گردد. با مقدار مصرف متوسط  2 - 10 mcg/kg/min  باعث اثر اینوترپیک مثبت و افزایش برون ده قلبی می گردد.

مصرف این دارو با مقادیر بالاتر از 10 mcg/kg/min باعث تنگی عروق محیطی و کلیوی شده و منجر به افزایش قابل توجه در فشار خون سیستولیک و دیاستولیک می گردد.

فرم های دارویی

Injection: 200 mg/5 ml