دوکسپین

موارد مصرف

این دارو برای درمان بیماری افسردگی تجویز می شود.

مکانیسم اثر

هر چند مکانیسم دقیق اثر ضد افسردگی آن مشخص نیست ولی این دارو از گروه داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای بوده و از طریق مهار برداشت مجدد نوراپی نفرین و سروتونین توسط پایانه سلول عصبی پیش سیناپسی، غلظت سیناپسی آن را در دستگاه عصبی مرکزی افزایش می دهد. بنظر می رسد که با تداوم مصرف این دارو تغییراتی در سطح گیرنده ها ایجاد می شود که تا حدودی اثرات ضد افسردگی این دارو را توجیه می کند.

فارماکوکینتیک

این دارو جذب خوراکی سریع و خوبی داشته و پیوند پروتئینی آن نیز بالا است. دوکسپین در کبد بطور وسیع متابولیزه شده و دارای اثر عبور اولیه نیز می باشد. شروع اثر ضد افسردگی دارو پس از 2 – 3 هفته می باشد.

عوارض جانبی

خشکی دهان، یبوست، افزایش فشار داخل کره چشم، اشکال در ادرار کردن، افزایش اشتها و وزن، تهوع، سردرد، کاهش فشار خون وضعیتی، اختلال ضربان قلب، خواب آلودگی، ضعف، خستگی، تاری دید، اغتشاش شعور، عصبانیت یا بیقراری، لرزش در اندامها ، تداخل در فعالیت جنسی و اختلالات خونی از عوارض جانبی این دارو هستند.

موارد منع مصرف

این دارو نباید در دوران نقاهت بلافاصله پس از سکته قلبی تجویز شود.

هشدارها

در موارد زیر با احتیاط فراوان تجویز شود:

الکلیسم حاد، اختلالات دو قطبی، اختلالات خونی یا گوارشی، اختلالات قلبی بویژه در کودکان و سالمندان، زیادی فشار داخل کره چشم یا گلوکوم با زاویه بسته یا استعداد ابتلای به آن، عیب عملکرد کبد، پرکاری تیروئید، هیپرتروفی پروستات، عیب عملکرد کلیه، اسکیزوفرنی، حملات تشنجی، حساسیت به داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای و احتباس ادرار.

تداخل های دارویی
  • مصرف داروهای حاوی الکل و سایر داروهای مضعف CNS همزمان با این دارو ممکن است موجب تضعیف شدید CNS  شود.
  • مصرف همزمان این دارو با داروهای ضد تیروئید ممکن است خطر بروزآگرانولوسیتوز را افزایش دهد.
  • مصرف این دارو همزمان با فنوتیازین ها موجب افزایش اثرات تسکین بخش و آنتی کولینرژیک هر دو دارو و افزایش خطر ایجاد حملات تشنجی می تواند بشود.
  • سایمتیدین متابولیسم داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای را مهار کرده و منجر به افزایش عوارض سمی آنها می شود.
  • این دارو اثرات کاهنده فشار خون کلونیدین و گوانتیدین را کاهش می دهد.
  • در صورت تزریق داخل نخاعی متریزامید همزمان با مصرف داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، احتمال بروز حملات تشنجی افزایش می یابد و بنابراین باید 48 ساعت قبل و تا 24 ساعت پس از میلوگرافی، مصرف دوکسپین قطع شود.
  • در صورت مصرف این دارو همزمان با داروهای مهارکننده MAO از جمله فورازولیدون، پروکاربازین وسلژیلین، احتمال بروز موارد شدید فشار خون و افزایش دمای بدن و تحریک شدید CNS وجود دارد.
  • مصرف همزمان دوکسپین با داروهای مقلد سمپاتیک احتمال پیدایش عوارض قلبی - عروقی را افزایش می دهد.
  • این دارو از طریق کاهش آستانه تشنج با اثر داروهای ضد صرع مقابله می کند. بعضی از داروهای ضد صرع و همچنین ریفامپین با افزایش میزان متابولیسم دارو، اثر ضد افسردگی آن را کاهش می دهند.
نکات قابل توصیه
  1. از قطع ناگهانی مصرف دارو باید پرهیز شود و در صورت نیاز باید با کاهش تدریجی مقدار مصرف و با نظر پزشک این کار انجام شود.
  2. در هفته های اول درمان بدلیل افزایش تمایل به خودکشی، بیمار باید تحت نظر باشد.
  3. مصرف بیش از یک داروی ضد افسردگی در یک زمان توصیه نمی شود.
  4. برای شروع اثر ضد افسردگی این دارو، حداقل 1 - 6هفته زمان لازم است.
  5. دوره درمان با این دارو باید کامل شود و نباید آن را بیشتر از مقدار توصیه شده، مصرف نمود.
  6. در صورت فراموش کردن یک نوبت مصرف دارو، اگر رژیم درمانی بصورت چند نوبت در روز است، به محض بیاد آوردن باید مصرف شود ولی اگر تقریباً زمان مصرف نوبت بعدی فرا رسیده باشد، از مصرف آن باید صرفنظر نمود و نباید مقدار مصرف بعدی را نیز دو برابر کرد.
  7. از مصرف الکل و سایر داروها، بدون نظر پزشک، باید اجتناب نمود.
  8. به دلیل احتمال خواب آلودگی، هنگام رانندگی یا انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری دارند، باید احتیاط نمود.
  9. به دلیل احتمال بروز سرگیجه و منگی هنگام برخاستن ناگهانی از حالت خوابیده یا نشسته، باید احتیاط کرد.
  10. با مصرف این دارو، ممکن است خشکی دهان بروز کند. در صورت تداوم آن برای بیش از دو هفته باید با پزشک مشورت کرد.
  11. احتمال بروز حساسیت به نور با مصرف این دارو وجود دارد. بنابراین، از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم آفتاب باید پرهیز شود و یا از پوشش ضد آفتاب استفاده نمود.
  12. در صورت نیاز به هرگونه اعمال جراحی یا درمان اضطراری، پزشک را از مصرف این دارو باید مطلع نمود.
  13. در صورت وجود سابقه مصرف مهارکننده هایMAO  توسط بیمار، باید دو هفته پس از قطع مصرف آن، مصرف این دارو شروع شود.
  14. در صورت ضرورت مصرف داروهای مهارکنندهMAO  و در افراد تحت درمان با این دارو، باید یک هفته بعد از قطع مصرف دوکسپین، مصرف مهارکننده MAO شروع شود.
  15. برای کاهش عوارض گوارشی بهتراست دارو را همراه غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف نمود.
  16. درمان سالمندان باید با حداقل مقدار مصرف شروع شود، زیرا افراد مسن به عوارض جانبی این دارو حساس ترهستند.
  17. موارد احتیاط در مورد بیمار باید تا 3 - 7 روز پس از قطع مصرف دارو کماکان مورد توجه قرار گیرند.
مقدار مصرف

به عنوان ضد افسردگی در بزرگسالان ابتدا 25 mg  سه بار در روز تجویز می شود و سپس برحسب نیاز مقدار مصرف را (تا میزان قابل تحمل) می توان به تدریج افزایش داد. بیشینه مقدار مصرف آن در بزرگسالان در بیماران سرپایی 150 mg/day و در بیماران بستری300 mg/day  می باشد. در صورت شکایت بیمار از عوارض خواب آلودگی می توان مقادیر نگهدارنده دارو را بطور یکجا و آن هم شب موقع خواب به بیمار تجویز نمود.

فرم های دارویی

Tablet: 10, 25 mg

Capsule: 10, 25 mg