اپی نفرین

موارد مصرف

این دارو برای درمان اضطراری واکنش های حاد آلرژیک، آنافیلاکسی، آنژیوادم، درمان همراه با بیحس کننده های موضعی، پریاپسیم، خونریزی لثه و احیای قبلی - عروقی مصرف می شود.

مکانیسم اثر

اپی نفرین یک داروی مقلد سمپاتیک است که به طور مستقیم روی گیرنده های آلفا و بتا آدرنرژیک اثر می کند. اپی نفرین عضلات صاف نایژه را با اثر برگیرنده های بتا - دو آدرنرژیک شل می کند و از طریق گیرنده های آلفا - آدرنرژیک، شریانچه های نایژه را منقبض می نماید. در نتیجه موجب از بین رفتن اسپاسم نایژه، احتقان و خیز می شود. اپی نفرین با اثر بر گیرنده های آلفا آدرنرژیک باعث انقباض عروقی شده و در نتیجه جذب داروی بیحس کننده موضعی همراه را کاهش داده و طول اثر آنرا افزایش می دهد.

بعلاوه، با اثر برگیرنده های آلفا آدرنرژیک با اثر گشادکننده عروق عوامل آلرژی زا بویژه در عروق محیطی مقابله می نماید و با اثر بر بتا آدرنرژیک مانع از آزادشدن واسطه های فوری حساسیت همچون هیستامین و لوکوترین ها از ماست سل ها می شود.

فارماکوکینتیک

این دارو از راه عضلانی یا زیرجلدی، جذب می شود. اپی نفرین در انتهای اعصاب سمپاتیک، کبد و سایر بافت ها ی بدن توسط MAO و COMT  متابولیزه می شود. شروع اثر این دارو از راه عضلانی متغیر می باشد. در حالی که اثر آن از راه تزریق زیرجلدی، 6 - 15  دقیقه پس از مصرف شروع می شود، طول مدت اثر دارو از راه زیرجلدی یا عضلانی کمتر از 1 - 4 ساعت است. دفع این دارو از راه کلیه است.

عوارض جانبی

اضطراب، لرزش، تاکی کاردی، آریتمی، احساس سرما در انتهاها، زیادی فشارخون وخیز ریوی، تهوع، استفراغ، تعریق، ضعف و سرگیجه با مصرف این دارو گزارش شده است.

هشدارها
  1. این دارو در موارد زیر باید با احتیاط فراوان مصرف شود. پرکاری تیروئید، دیابت، بیماری قبلی - عروقی و شوک کاردیوژنیک، تروماتیک یا خونریزی.
  2. از تزریق اپی نفرین به داخل عضلات سرینی باید اجتناب نمود، زیرا ممکن است موجب بروز گانگرن شود.
  3. لازم است همزمان با تزریق اپی نفرین، حجم مایعات از دست رفته نیز جبران شود.
  4. تزریق اپی نفرین به داخل شریان به علت ا نقباض شدید عروق و احتمال بروز گانگرن توصیه نمیشود.
  5. اپی نفرین ازجفت عبور می کند و بداخل شیر نیز ترشح می شود.
  6. افزودن اپی نفرین به بیحس کننده های موضعی برای تزریق در نواحی از بدن که توسط آرتریول های انتهایی خون رسانی می شوند، یا اینکه خون محدودی را دریافت می نماید (انگشتان، زبان، بینی، گوش، آلت تناسلی مردانه)، توصیه نمی شود.
  7. مصرف این دارو برای درمان اسپاسم برونشیال حاد (بدلیل اثر انتخابی کمتر برگیرنده های بتادو) عموما توصیه نمی شود، زیرا دارای توان بالقوه برای تحریک بیش از حد قلب بویژه در مقادیر زیاد می باشد.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان هالوتان با اپی نفرین ممکن است خطر بروز آریتمی شدید بطنی را افزایش دهد.
  • انفلوران یا ایزوفلوران نیز ممکن است عضله قلب را به اثرات مقلد سمپاتیک اپی نفرین حساس نماید.
  • مصرف همزمان اپی نفرین با داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، ممکن است اثرات قلبی - عروقی اپی نفرین را تشدید کند که احتمالاً منجر به بروز آریتمی، تاکی کاردی یا زیادی شدید فشارخون و دمای بدن می شود.
  • مصرف همزمان داروهای مسدود کننده گیرنده بتا آدرنرژیک با اپی نفرین، ممکن است به مهار اثرات درمانی هر دو دارو منجر شود.
  • مصرف همزمان دیگوکسین با اپی نفرین ممکن است خطر بروز آریتمی قلبی را افزایش دهد.
  • مصرف همزمان ارگوتامین با اپی نفرین ممکن است منجر به افزایش اثر تنگ کننده عروق شود. همچنین ممکن است باعث ایجاد ایسکمی عروق محیطی و گانگرن شده و اثر بالابرنده فشارخون اپی نفرین را نیز تشدید نماید.
  • مصرف همزمان آن با انسولین ممکن است منجر به کاهش اثر انسولین بدلیل افزایش گلوکز خون شود.
  • مصرف همزمان اپی نفرین با گوانادرل یا گوانتیدین ممکن است اثر بالابرنده فشارخون اپی نفرین را تشدید نماید.
نکات قابل توصیه
  1. این دارو در موارد اضطراری برای درمان واکنش های آلرژیک باید بلافاصله مصرف شود.
  2. محلول تزریقی اپی نفرین با غلظت 1 mg/ml، قبل از تزریق داخل قلبی یا وریدی باید رقیق شود. برای این منظور 0.5 میلی لیتر از محلول اپی نفرین باید با محلول تزریقی کلرور سدیم به حجم 10 میلی لیتر رسانده شود.
  3. اپی نفرین می تواند توسط خود بیمار که سابقه شوک آنافیلاکتیک را دارد (به محض بروز علایم) تزریق گردد.
مقدار مصرف

بزرگسالان:

به عنوان گشاد کننده نایژه، ابتدا 0.2 - 0.5 میلی گرم تزریق زیرجلدی می شود که این مقدار هر  20دقیقه تا 4 ساعت برحسب نیاز بیمار تکرار می شود. در آنافیلاکسی، ابتدا مقدار 0.3 - 0.5 میلی گرم تزریق عضلانی یا زیرجلدی می شود که این مقدار هر  10 - 20دقیقه (تا سه بار) برحسب نیاز بیمار تکرار می شود. به عنوان تنگ کننده عروق در شوک آنافیلاکتیک، ابتدا مقدار 0.5 میلی گرم تزریق عضلانی یا زیرجلدی می شود و پس از آن 0.025 - 0.05 میلی گرم هر 5 - 15 دقیقه برحسب نیاز بیمار تزریق وریدی می شود. به عنوان محرک قلبی نیز مقد ار 0.1 - 1 میلی گرم داخل قلب یا ورید تزریق می گردد که این مقدار در صورت نیاز، هر  5دقیقه تکرار می شود.

کودکان:

به عنوان گشادکننده نایژه در درمان آنافیلاکسی، مقدار 0.01 mg/kg تا حداکثر 0.3 میلی گرم برای هر نوبت تزریق زیرجلدی می گردد که این مقدار برحسب نیاز هر 15 دقیقه برای دو نوبت و سپس هر 4 ساعت تکرار می شود. به عنوان تنگ کننده عروق در شوک آنافیلاکتیک، ابتدا مقدار 0.3 میلی گرم عضلانی یا وریدی تزریق میگردد که این مقدار در صورت نیاز هر  15دقیقه برای 5 یا 4  نوبت تکرار می شود. به عنوان محرک قلبی نیز 0.005 - 0.01 mg/kg داخل عضله قلب یا به صورت وریدی تزریق می گردد.

فرم های دارویی

Injection: 1 mg/ml (As acid Tartrate)

Injection: 2 mg/2 ml (As disposable injector)