هیدروکورتیزون

موارد مصرف

هیدروکورتیزون برای درمان جایگزینی هورمونی در نارسایی غده فوق کلیوی استفاده می شود. این دارو همچنین در درمان علامتی بیماری های التهابی مانند بیماری التهابی روده و هموروئید و نیز واکنش های حساسیتی مانند شوک آنافیلاکتیک، آنژیوادم و در جهت سرکوب کردن سیستم ایمنی استفاده می شود. هیدروکورتیزون در هیپرپلازی مادرزادی غده فوق کلیه، ادم مغزی و شوک نیز موثر است. این دارو همچنین جهت تشخیص سندرم کوشینگ و افسردگی آندوژن به کار می رود.

مکانیسم اثر

کمپلکس دارو - گیرنده با اتصال نواحی خاصی از DNA موجب تحریک روند رونویسی mRNA و بدنبال آن ساخت آنزیم های مسئول اثرات سیستمیک کورتیکوستروئیدها می گردد. این دارو با جلوگیری از تجمع سلول های التهابی در ناحیه التهاب، مهار فاگوسیتوز و آزاد شدن آنزیم های مسئول در التهاب و مهار ساخت و آزاد شدن واسطه های شیمیائی التهاب، اثرات ضد التهابی خود را اعمال می کند.

فارماکوکینتیک

هیدروکورتیزون سریعاً و به خوبی از دستگاه گوارش و محل تزریق عضلانی جذب می شود. به طور عمده در کبد و مقادیری نیز در کلیه و بافت ها به متابولیت های غیرفعال تبدیل می شود.

عوارض جانبی

درمان دراز مدت با هیدروکوتیزون، بیمار را از جهت ابتلا به بیماری های عفونی مستعد می کند و از طرفی علائم عفونت نیز پنهان می شوند. مصرف مقادیر زیاد هیدروکورتیزون می تواند اختلالات روانی را تشدید کند. آب مروارید، کاهش یا تاری دید و تکرر ادرار و پرنوشی، قرحه گوارشی، علائم شبه کوشینگ، آکنه، درد در ناحیه سرینی و افزایش فشار خون از عوارض جانبی دارو هستند.

موارد منع مصرف
  1. تزریق داخل مفصلی این دارو در مواردی مثل جراحی ترمیمی مفاصل، اختلالات انعقادی خون، شکستگی داخل مفصلی، عفونت اطراف مفصل یا سابقه ابتلا به آن، پوکی استخوان اطراف مفصل به دلایلی غیر از آرتریت و مفصل ناپایدار نباید مصرف شود.
  2. این دارو در پیشگیری از سندرم زجر تنفسی نوزادان در صورت وجود آمنیونیت، عفونت یا تب، عفونت با هرپس، عدم کفایت جفت و پارگی زودرس غشاء نیز نباید مصرف شود.
هشدارها
  1. استفاده طولانی مدت آن در کودکان می تواند منجر به مهار رشد شود.
  2. به دنبال مصرف این دارو ممکن است آزمون های بررسی عملکرد محور هیپوتالاموس – هیپوفیز - غده فوق کلیوی دچار اختلال شود.
  3. در افراد مسن و بخصوص خانم های یائسه، شانس ایجاد پوکی استخوان و افزایش فشار خون بیشتر است.
  4. در صورت نیاز به جراحی و یا درمان اضطراری و نیز مصرف دارو در بیماران دیابتی باید احتیاط کرد.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان این دارو با ریفامپین، داروهای ضد صرع مانند کاربامازپین، فنوباربیتال، فنی توئین و پریمیدون موجب تسریع متابولیسم هیدروکورتیزون و کاهش اثر دارو می گردد.
  • این دارو ممکن است باعث کاهش اثر داروهای پایین آورنده قند خون و یا داروهای کاهنده فشار خون گردد.
نکات قابل توصیه
  1. برای به حداقل رساندن تحریک گوارشی شکل خوراکی هیدروکورتیزون باید بعد از غذا مصرف شود.
  2. از قطع ناگهانی مصرف دارو بعد از استفاده طولانی (بیش از سه هفته) پرهیز شود.
  3. در طول درمان مصرف سدیم بایستی محدود شده و مصرف مکمل های حاوی پتاسیم توصیه می شود.
  4. معاینات چشم پزشکی در طول درمان دراز مدت بطور مرتب باید انجام گیرد.
مقدار مصرف

خوراکی بزرگسالان:

در بیماری آدیسون و یا متعاقب برداشتن غده فوق کلیوی به میزان 20 - 30mg/day در دو مقدار منقسم غیر یکسان تجویز می گردد. مقدار مصرف بیشتر در هنگام صبح و مقدار کمتر در هنگام عصر مصرف می شود.

 

کودکان:

 به منظور جانشین درمانی هورمونی به میزان 10 - 30mg/day و در مقادیر منقسم تجویز می گردد.

 

تزریقی بزرگسالان:

در نارسایی حاد غده فوق کلیوی بصورت تزریق داخل وریدی به مقدار 100 میلی گرم هر 6 – 8 ساعت همراه با کلرور سدیم 0.9% انفوزیون می گردد. در سایر موارد، دارو بصورت تزریق یا انفوزیون آهسته داخل وریدی به میزان 100 - 500 میلی گرم، 3 تا 4 بار در روز با توجه به نیاز بیمار تجویز می گردد.

 

کودکان:

بصورت تزریق آهسته داخل وریدی و به میزان 25 میلی گرم در کودکان کمتر از یک سال، 50 میلی گرم در کودکان 1 - 5 سال و 100 میلی گرم در کودکان 6 - 12 سال تجویز می گردد.

فرم های دارویی

Retention Enema: 100 mg/60 ml

Powder for Injection: 100 mg (as Sodium Succinate)

Tablet: 10 mg

Injection: 100 mg/2 ml (as Sodium Succinate)