یدیکسانول

موارد مصرف

این دارو برای آنژیوکاردیوگرافی (ارزیابی شریان های کرونر و بطن چپ)، آنژیوگرافی، آئوروگرافی (برای ارزیابی آئورت)، آرتریوگرافی (برای ارزیابی عروق محیطی، انشعابات عروق بزرگ احشائی، ضایعات شریانی مغزی)، ونوگرافی (ارزیابی سیستم وریدی محیطی) بکار می رود. این دارو همچنین برای اوروگرافی دفعی (ارزیابی فعالیت کلیه)، مقطع نگاری کامپیوتری و مغز و بدن نیز بکار می رود.

مکانیسم اثر

ترکیبات آلی ید در هنگام عبور از مجاری مختلف بدن با جذب اشعه X باعث تشخیص ساختار بافت مورد نظر می شوند. شدت جذب اشعه به غلظت ید بستگی دارد.

فارماکوکینتیک

120 - 15 ثانیه بعد از تزریق به حداکثر اثر خود می رسد، ولی در مورد پارانشیم کلیه، مطلوبترین زمان 5 - 15  دقیقه بعد از تزریق می باشد. نیمه عمر دارو 123 دقیقه است ولی در نارسایی کلیوی نیمه عمر به 23 ساعت می رسد. دفع این دارو 97% کلیوی و 2% از طریق مدفوع است.

عوارض جانبی

آنژین صدری، آریتمی، افزایش فشار خون، سنکوپ، پارستزی، ادم، واکنش های آلرژیک کاذب، تهوع، استفراغ، اسهال، سردرد، سرگیجه، عوارض جانبی این دارو هستند.

موارد منع مصرف

در صورت وجود حساسیت به ترکیبات حاوی ید، فئوکروموسیتوم، دهیدراتاسیون نباید از هیچکدام از راه های مصرف تجویز شود.

هشدارها
  1. در صورت هیپرتیروئیدیسم نقص ایمنی یا اختلالات خود ایمنی، سابقه آسم، آلرژی، نارسایی شدید کلیوی و بیماری کم خونی داسی شکل این دارو با احتیاط مصرف شود.
  2. در صورت آمفیزم مزمن ریوی (برای آنژیوکاردیوگرافی)، هوموسیستینوری (برای آنژیوگرافی)عفونت موضعی یا ایسکمی شدید التهاب ریوی، ترومبوز و انسداد سیستم وریدی (برای ونوگرافی) این دارو باید با احتیاط مصرف شود.
  3. این دارو نباید به فضای زیرعنکبوتیه تزریق شود.
تداخل های دارویی

این دارو را نباید همزمان با داروهای پرتونگاری کیسه صفرا و داروهای هوشبر مصرف کرد.

نکات قابل توصیه
  1. پس از مصرف این دارو احتمال بروز تداخل در آزمایشات غده تیروئید، آزمایش بیوشیمیائی ادرار، زمان تولید ترومبین، میزان فعالیت و به هم چسبندگی پلاکت ها وجود دارد.
  2. به منظور جلوگیری از دهیدراتاسیون، باید قبل آزمایش به مقدار کافی مایعات به بیمار داده شود.
  3. در حین تزریق و حداقل 60 دقیقه بعد از تزریق داخل عروقی دارو، بیمار باید تحت مراقبت باشد.
  4. تجویز گلیکوکورتیکوئیدها و آنتی هیستامین ها به منظور کاهش بروز و شدت واکنش های شدید در بیماران پرخطر (مثل آسم، سابقه آلرژی یا حساسیت به پنی سیلین، دهیدراتاسیون، سابقه اختلالات صرعی و فئوکروموسیتوم) توصیه می شود.
مقدار مصرف

اکوکاردیوگرافی:

 ml 3 تا 45 (بسته به محل مورد نظر) از محلول حاوی 320mg/ml ید داخل شریانی و برای آنژیوگرافی  2 - 50ml (بسته به محل مورد نظر) از محلول  270 - 320mg/ml ید داخل شریانی و برای آئورتوگرافی یا آرتریوگرافی 8 - 90 (بسته به محل مورد نظر) از محلول 320mg/ml  ید داخل شریانی، و برای ونوگرافی  50 - 150mlبرای هر اندام تحتانی از محلول حاوی 270 - 320mg/ml ید داخل وریدی و برای اوروگرافی دفعی  1 ml/kg  از محلول حاوی  270mg/ml ید داخل وریدی تزریق گردد.

 

برای انجام CT مغزی و بدن:

ml 75 - 150 از محلول حاوی 270 - 320mg/ml  ید داخل وریدی به طور یک جا تزریق می گردد تا 100 - 150ml از محلول حاوی  270 - 320mg/ml به صورت انفوزیون وریدی تزریق می گردد.

فرم های دارویی

Injection: 550 mg with 270 mg iodine/ml, 625 mg with 320 mg iodine/ml