آیوپانوئیک اسید

موارد مصرف

این فرآورده برای پرتونگاری کیسه صفرا فقط در مواردی به کار می رود که تشخیص بعد از التراسونوگرافی غیرقطعی باشد. همچنین برای درمان بیماری گریوز در صورتی که درمان های رایج منع مصرف داشته یا تصحیح سریع تیروتوکسیکوز لازم باشد، میتوان از این دارو استفاده کرد. این فرآورده برای نمایان سازی مجرای صفراوی نیز بکار می رود.

مکانیسم اثر

ترکیبات آلی ید در هنگام عبور از مجاری مختلف بدن با جذب اشعه X باعث تشخیص ساختار بافت مورد نظر می شوند. شدت جذب اشعه به غلظت ید بستگی دارد. از اثرات دیگر این دارو مهار تبدیل محیطی T4 به T3 و کاهش ترشح هورمون تیروئید در بیماری پرکاری غده تیروئید گریوز می باشد.

فارماکوکینتیک

این دارو به خوبی جذب می شود، ولی در صورت عدم وجود املاح صفراوی جذب ضعیفی دارد. متابولیسم دارو کبدی و دفع آن از طریق کلیه می باشد. زمان ایجاد غلظت حداکثر 14 - 19 ساعت می باشد. در طی 24 ساعت 33% دارو از بدن حذف می شود.

عوارض جانبی

واکنش های آلرژیک کاذب، اسهال ، تهوع و استفراغ، اسپاسم یا کرامپ های شکمی، دفع ادرار دردناک، سرگیجه و سردرد از عوارض جانبی این دارو می باشند.

موارد منع مصرف

بیماری پیشرفته کبدی - کلیوی، نارسایی شدید کلیه، و کبد و حساسیت به مواد حاجب یددار از موارد منع مصرف دارو می باشد.

هشدارها
  1. در صورت سابقه حساسیت به پنی سیلین، آلرژی، یا آسم، احتمال بروز واکنش های آنافیلاکتیک در بیماران افزایش می یابد.
  2. به علت اثر اسموتیک این داروها در دفع و از دست رفتن آب از طریق ادرار در شیرخواران، خردسالان، یا بیماران سالخورده، بخصوص در صورت ابتلای به پرادراری، کم ادراری، دیابت یا کاهش قبلی آب بدن ممکن است بدتر شود.
  3. در صورت افزایش غلظت اسید اوریک خون، ممکن است این دارو احتمال بروز سنگ های اسید اوریک و کاهش فعالیت کلیوی را افزایش دهد. لذا مصرف کافی مایعات و قلیائی سازی ادرار در این بیماران توصیه می شود.
  4. مصرف این دارو در بیماران مبتلا به بیماری های عروق کرونر ممکن است خطر افت فشار خون، کاهش ضربان قلب و عدم کفایت حاد عروق کرونر را موجب شود.
  5. به دلیل احتمال طوفان تیروئیدی، مصرف این دارو در بیماران هیپرتیروئیدی باید با احتیاط صورت گیرد.
تداخل های دارویی
  • این دارو دفع کبدی مگلومین یدوپامید را کاهش می دهد.
  • در صورت مصرف همزمان با داروهای اوروگرافی نیز سمیت کلیوی (مخصوصاً در بیماران با اختلالات کبدی یا کلیوی) افزایش می یابد.
  • مصرف همزمان این دارو با کلستیرامین موجب کاهش تاثیر دارو بر نمایان سازی کیسه صفرا می شود.
نکات قابل توصیه
  1. در صورت اختلالات گوارشی مثل بیماری های التهابی روده کوچک و سوء جذب و یا کوتاهی روده کوچک ممکن است جذب و تاثیر دارو کاهش یابد.
  2. انسداد مجرای کبدی یا مجرای سیستیک موجب می شود عبور دارو به داخل کیسه صفرا مسدود شده و نمایان سازی انجام نشود.
  3. پس از مصرف این دارو احتمال بروز تداخل در آزمایشات و تصویربرداری غده تیروئید وجود دارد.
  4. این دارو باعث ایجاد نتایج مثبت کاذب در آزمایش تجزیه ادرار و افزایش دفع ادراری اسید اوریک می شود.
  5. این دارو باید شب قبل از روز آزمایش بعد از شام (غذای چرب) همراه با آب مصرف شود. همچنین مایعات زیادی برای جلوگیری از دهیدراتاسیون مصرف شود. بعد از مصرف دارو از خوردن و آشامیدن (به جز آب) باید خودداری شود.
  6. تجویز گلوکوگورتیکوئیدها و آنتی هیستامین ها به منظور کاهش بروز شدت واکنش های شدید در بیماران پرخطر (مثل آسم، سابقه آلرژی یا حساسیت به پنی سیلین، دهیدراتاسیون) توصیه می شود.
  7. قطع موقتی شیردهی (حداقل 24 ساعت) بعد از تجویز دارو توصیه می شود.
مقدار مصرف

برای کودکان تا 13 کیلوگرم،150mg/kg ، برای کودکان بین 13 - 23 کیلوگرم ، 2 گرم و برای کودکان 23 کیلوگرم به بالا، 3 گرم خوراکی مصرف می شود.

برای بزرگسالان 3 گرم خوراکی در دو شب متوالی برای انجام پرتونگاری کیسه صفرا استفاده می شود. 500mg تا 1 گرم خوراکی در روز برای درمان بیماری گریوز مصرف می شود.

فرم های دارویی

Tablet: 500 g (66.68% Iodine)