ایوپروماید

موارد مصرف

این فرآورده برای انجام آرتریوگرافی، آئورتوگرافی، آنژیوگرافی و ونوگرافی در مغز، قلب و عروق، و برای اوروگرافی دفعی، مقطع نگاری کامپیوتری مغز و بدن استفاده می شود.

مکانیسم اثر

ترکیبات آلی ید در هنگام عبور از مجاری مختلف بدن با جذب اشعه X باعث تشخیص ساختار بافت مورد نظر می شوند. شدت جذب اشعه به غلظت ید بستگی دارد.

فارماکوکینتیک

بعد از تزریق داخل وریدی، دارو به سرعت در مایعات خارج سلولی توزیع می شود، اما در جائی رسوب نمی کند. ضمناً از این طریق از سد خونی - مغزی عبور نمی کند، گرچه در تومورهای مغزی به دلیل از بین رفتن سد خونی-مغزی در محل تومور توزیع می گردد و نیمه عمر دارو تقریباً 2 ساعت (در صورت سلامت کلیه) می باشد. در روش تزریقی دفع عمدتاً از طریق کلیه صورت می گیرد.

عوارض جانبی

احتمال بروز ترومبوآمبولی منجر به انفارکتوس میوکارد وجود دارد. عوارض جانبی شایع شامل واکنش های آلرژیک کاذب، سردرد، سرگیجه، افت یا افزایش فشار خون، کاهش ضربان قلب، کمر درد، سختی گردن، تهوع و استفراغ و اسهال می باشد.

موارد منع مصرف
  1. در صورت وجود حساسیت به ترکیبات حاوی ید، فئوکروموسیتوما و دهیدراتاسیون این دارو نباید مصرف کرد.
  2. همچنین برای هر یک از راه ها موارد منع مصرف بطور اختصاصی در زیر ذکر شده است هموسیستینوری (برای آنژیوگرافی)، و آنوری دیابت قندی (برای اوروگرافی دفعی).
هشدارها
  1. این دارو به علت خاصیت مدر اسموتیک، موجب ایجاد یا تشدید دهیدراتاسیون و افزایش احتمال نارسایی حاد کلیوی می شود. در اطفالی که کم ادراری، زیادی ادرار و یا دیابت دارند، این مشکل بیشتر دیده می شود. به منظور جلوگیری از دهیدراتاسیون، باید قبل از آزمایش به مقدار کافی مایعات به بیمار داده شود. احتمال بروز نارسایی کلیوی در بیماران سالخورده بیشتر است.
  2. به دلیل حساسیت متقاطع، بیماران حساس به مواد حاجب رادیواکتیو یددار ممکن است نسبت به این دارو نیز حساسیت نشان بدهند.
تداخل های دارویی

مصرف همزمان این دارو با داروهای خوراکی پرتونگاری کیسه صفرا احتمال سمیت کلیوی را افزایش می دهد.

نکات قابل توصیه
  1. در صورت ابتلا بیمار به کم خونی داسی شکل، آسم و بیماری های آلرژیک، پرکاری تیروئید یا نارسائی کلیوی باید با احتیاط مصرف شود. همچنین در صورت عفونت موضعی، ایسکمی شدید، التهاب وریدی، ترومبوز، انسداد وریدی، مصرف این دارو برای ونوگرافی باید با احتیاط انجام شود.
  2. پس از مصرف این دارو احتمال بروز تداخل در آزمایشات تشخیصی تیروئید و تعیین زمان پروترومبین و ترومبوپلاستین وجود دارد.
  3. در صورت تغییر رنگ یا کدر شدن، از تزریق فرآورده خودداری شود.
  4. تجویز گلوکوکورتیکوئیدها و آنتی هیستامین ها به منظور کاهش بروز و شدت واکنش های شدید در بیماران پرخطر (مثل آسم، سابقه آلرژی یا حساسیت به پنی سیلین و سابقه حملات صرعی) توصیه می شود.
  5. قطع موقتی شیردهی (حداقل 24 ساعت) بعد از تجویز دارو توصیه می شود.
  6. در حین تزریق و حداقل 60 دقیقه بعد از تزریق داخل عروقی دارو، بیمار باید تحت مراقبت باشد.
مقدار مصرف

برای آرتریوگرافی مغزی 3 - 50ml از محلول حاوی 300mg/ml ید (بسته به محل مورد نظر)، به منظور پرتونگاری بطن چپ یا عروق کرونر 3 - 60ml از محلول حاوی 370mg/ml ید (بسته به محل مورد نظر)، برای آئورتوگرافی یا آنژیوگرافی احشائی از محلول حاوی 370mg/ml ید (حجم و سرعت تزریق به جریان خون و خصوصیات عروقی و پاتولوژیک رگ مورد نظر بستگی دارد)، برای آرتریوگرافی محیطی5 - 50ml از محلول حاوی 300mg/ml ید، برای اوروگرافی دفعی 300mg/kg با استفاده از محلول حاوی 300mg/ml ید، برای ونوگرافی محیطی کمترین حجم لازم برای نمایان سازی از محلول حاوی 240mg/ml ید، برای CT مغر 50 - 200ml (یک جا) یا 100 - 200ml (انفوزیون) از محلول حاوی 300mg/ml ید تزریق می شود.

فرم های دارویی

Injection: 240 mg I/ml (20, 50 ml), 300 mg I/ml (10, 20, 50 ml), 370 mg I/ml (20, 100 ml)