آهن

موارد مصرف

ترکیبات حاوی آهن برای پیشگیری و درمان کمبود آهن ناشی از رژیم غذایی ناکافی، سوء جذب، حاملگی و یا خونریزی مصرف می شوند. کمپلکس آهن - دکستران فقط در مواردی که کمبود آهن به خوبی مشخص شده باشد، علت بیماری تا حد امکان تصحیح شده باشد و درمان با فرآورده های خوراکی حاوی آهن رضایت بخش نبوده و غیر ممکن باشد، مصرف می شود.

عوارض جانبی

سیاه شدن مدفوع، یبوست، خونریزی از دستگاه گوارش، رگه قرمز در مدفوع، کرمپ و زخم یا دردهای شدید معدی و شکمی با مصرف خوراکی آهن مشاهده شده است. تزریق فرآورده های حاوی آهن ممکن است منجر به بروز واکنش های آنافیلاکتیک شود که در موارد نادری کشنده خواهد بود. با تزریق فرآورده های آهن درد عضله یا درد در ناحیه پشت، لرز، تب همراه با افزایش تعریق، سرگیجه، سر درد، تهوع یا استفراغ، بی حسی، درد یا گزگز دست یا پا، درد یا قرمزی یا زخم در محل تزریق عضلانی، قرمزی در محل تزریق وریدی، بثورات جلدی یا کهیر یا اشکال در تنفس مشاهده شده است.

موارد منع مصرف

در موارد هموکروماتوز،هموسیدوز، سایر کم خونی ها که ناشی از کمبود آهن نیستند (مگر این که همراه کمبود آهن باشند)، این دارو نباید مصرف شود. همچنین تجویز کمپلکس آهن - دکستران در کودکان با سن کمتر از 4 ماه توصیه نمی شود.

هشدارها

این دارو در موارد زیر باید با احتیاط فراوان مصرف شود:

الکلیسم، آلرژی، آسم، هپاتیت یا عیب کار کبد، عفونت حاد کلیه، التهاب مجرای روده از قبیل التهاب رودة بزرگ، دیورتیکولیت، کولیت اولسروز، التهاب لوزالمعده، قرحه گوارشی، آرتریت روماتوئید.

تداخل های دارویی

داروهای حاوی بی کربنات، کربنات، اگزالات یا فسفات، پانکراتین، پنی سیلامین، تتراسایکلین ها، ویتامین E با این ترکیب تداخل دارند .چای، قهوه، تخم مرغ، شیر، لبنیات و فیبرهای غذایی، جذب آهن را کاهش می دهند.

مقدار مصرف

خوراکی

بزرگسالان:

برای پیشگیری از کمبود آهن،300) 100 mg/day  میلی گرم فروس سولفات) و برای درمان مقدار 100 میلی گرم (300 میلی گرم فروس سولفات) دو بار در روز مصرف می شود که سپس برحسب نیاز و تحمل بیمار به تدریج تا 100 میلی گرم آهن(300  میلی گرم فروس سولفات) تا چهار بار در روز افزوده می شود.

کودکان:

برای پیشگیری از کمبود آهن5 mg/kg/day  فروس سولفات و برای درمان10 mg/kg/day  فروس سولفات سه بار در روز مصرف می شود.

 

توجه: مصرف بیش از حد این دارو ممکن است منجر به بروز عوارض سمی، به ویژه در کودکان شود و مسمومین باید بلافاصله تحت درمان قرار گیرند.

 

تزریقی

قبل از شروع درمان لازم است در تمامی بیماران یک مقدار آزمایش 0.5 میلی لیتری (0.25  میلی لیتر برای اطفال) به صورت IV  یا IM تزریق شود و از عدم بروز واکنش های آنافیلاکتیک تا یک ساعت پس از این تزریق اطمینان حاصل شود. برای تزریق از راه وریدی، این فرآورده باید به صورت رقیق نشده و به آهستگی (با سرعت حداکثر 1 ml/min) تزریق شود. تزریق عضلانی باید فقط در عضله سرینی انجام و از تزریق این فرآورده به داخل بازو یا سایر نواحی خودداری شود. برای جلوگیری از نشت دارو به داخل بافت های زیر جلد، بهتر است برای تزریق از روش Z-track  استفاده شود.

 

بزرگسالان و کودکان:

در موارد کمبود آهن برای جبران کمبود هموگلوربین و تأمین ذخایر آهن، طبق جدول زیر از راه عضلانی یا وریدی مصرف می شود:

 

 

وزن بیمار (kg)

 

نیاز تام به آهن تزریقی (ml)

مقدار هموگلوبین (g/dl)

4

6

8

10

4.5

3

3

2

2

9.1

7

6

4

3

13.6

10

8

7

5

18.1

18

14

11

8

22.7

22

18

14

10

27/2

26

21

17

12

31.8

31

25

19

14

36.3

35

28

22

16

40.8

39

32

25

18

45.4

44

35

28

20

49.4

48

39

30

21

54.4

53

42

33

23

59.0

57

46

36

25

63.5

61

50

39

27

68.1

66

53

41

29

72.6

70

57

44

31

77.1

74

60

47

33

81.7

79

64

50

35

 

در موارد خونریزی، برای جبران کمبود آهن، مقدار مورد نیاز با استفاده از فرمول زیر محاسبه می شود

حجم از دست رفته خون× (mL)  هماتوکریت = مقدار آهن مورد نیاز (mg)

برای تعیین مقدار دارو بر حسب میلی لیتر، حاصل معادله فوق بر عدد 50 تقسیم می شود.

 

فرم های دارویی

Injection (IM): 250 mg/ 5 ml

Injection (IV): 100 mg/ 5ml

Tablet: 50 mg

Syrup: 40 mg/ 5 ml

Drop: 25 mg/5 ml