کتامین

موارد مصرف

کتامین به عنوان یک بیهوش کننده عمومی برای اعمال جراحی یا تشخیص کوتاه مدت که به شل شدن عضلات اسکلتی نیاز ندارند، مصرف می شود. کتامین همچنین به عنوان داروی کمکی همراه با سایر داروهای بیهوش کننده مصرف می شود.

مکانیسم اثر

مکانیسم اثر کتامین بطور دقیق مشخص نشده است ولی بنظر می رسد که تکانه های عصبی آوران همراه با جزء احساسی - عاطفی ادراک درد در دستگاه مشبک در بخش میانی بصل النخاع مهار می کند و فعالیت نخاع را کاهش می دهد. این دارو با چند سیستم انتقال عصبی در CNS تداخل دارد از جمله گیرنده های N- متیل D- آسپارتات گلوتامات را مهار می کند.

فارماکوکینتیک

جذب دارو سریع است. کتامین به سرعت در تمام بافت های بدن از جمله مغز توزیع می شود. متابولیسم آن کبدی است و نیمه عمر دفعی آن 2 - 3 ساعت است. مدت اثر دارو بعد از تزریق وریدی حدود 5 - 10 دقیقه و بعد از تزریق عضلانی حدود 12 - 25 دقیقه است. زمان هوشیابی از دارو سریع است و دفع دارو به طور عمده کلیوی است.

عوارض جانبی

افزایش فشار خون، تاکی کاردی، حرکات عضلانی تونیک و کلونیک و لرزش از عوارض جانبی شایع کتامین هستند. این دارو ممکن است باعث آهسته یا مشکل شدن تنفس، استفراغ، تغییرات خلقی، توهمات، خطاهای ادراکی و حالت های شبه رویا نیز بشود.

موارد منع مصرف

بطور کلی این دارو در مواردی که افزایش فشار خون خطرناک می باشد، از جمله بیماری شدید قلبی - عروقی، زیادی شدید و کنترل نشده فشار خون، انفارکتوس اخیر میوکارد، سابقه حمله، ترومای مغزی و خونریزی یا توده داخل مغزی نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. کتامین در صورت وجود آسیب چشم، افزایش فشار مایع مغزی - نخاعی، افزایش فشار داخل چشمی، اختلالات روانی مانند اسکیزوفرنی و یا تیروئید سمی باید با احتیاط فراوان تجویز شود.
  2. برای جلوگیری از آپنه، ضعف تنفسی و یا افزایش فشار خون، تزریق وریدی کتامین باید آهسته و طی مدت یک دقیقه انجام گیرد.
  3. مصرف مکرر کتامین ممکن است باعث ایجاد مقاومت به اثرات دارو در بیمار گردد.
  4. به مدت 24 ساعت پس از بیهوشی، هنگام رانندگی یا کار با ماشین آلاتی که نیاز به هوشیاری دارند، باید احتیاط نمود.
  5. از مصرف فرآورده های حاوی الکل و سایر داروهای مضعف CNS تا 24 ساعت پس از بیهوشی باید خودداری نمود.
  6. تجویز این دارو توسط متخصص بی هوشی باید انجام گیرد و امکانات لازم جهت احیای قلبی - تنفسی باید در دسترس باشد.
نکات قابل توصیه
  1. از آنجائی که تجویز کتامین ممکن است باعث ایجاد تهوع و استفراغ شود، معده بیمار در هنگام تجویز دارو باید خالی باشد.
  2. بدلیل افزایش ترشح بزاق و مخاط، تجویز آتروپین و یا اسکوپولامین قبل از بیهوشی توصیه می شود.
مقدار مصرف

بزرگسالان و کودکان:

به منظور القا ی بیهوشی 1 - 4.5 mg/kg بصورت مقدار واحد تزریق وریدی می شود (می توان 1 - 2 mg/kg بصورت انفوزیون وریدی با سرعت 0.5 mg/kg/min نیز تزریق نمود.). از راه عضلانی 6.5 - 13 mg/kg  تزریق می شود. به عنوان نگهدارنده 0.1 - 0.5 mg/kg انفوزیون وریدی می شود.

فرم های دارویی

Injection: 500 mg/10 ml (as HCI)