مانیتول

موارد مصرف

مانیتول برای پیشگیری و یا درمان فاز کم ادراری در نارسایی حاد کلیه، در درمان خیز مغزی و افزایش فشار داخل جمجمه و فشار داخل چشم، تسریع دفع ادراری مواد سمی و جلوگیری از آسیب کلیوی ناشی از آنها و همچنین برای پیشگیری از همولیز و افزایش هموگلوبین آزاد خون در طی عمل جراحی برداشتن پروستات از راه پیشابراه مصرف می شود.

فارماکوکینتیک

مانیتول در بخش خارجی سلولی باقی می ماند. متابولیسم این دارو در کبد بسیار ناچیزاست. نیمه عمر مانیتول تقریباً 100 دقیقه است که در نارسایی حاد کلیه به 36 ساعت می رسد. زمان لازم برای شروع اثر مد ر آن 1 - 3 ساعت و برای کاهش فشار مایع مغزی - نخاعی و فشار داخل چشم 15 دقیقه پس از شروع انفوزیون است. اوج اثر کاهنده فشار داخل چشم 30 – 60 دقیقه پس از انفوزیون می باشد. طول اثر کاهنده فشار مایع مغزی - نخاعی 3 - 8 ساعت پس از قطع انفوزیون و طول اثر کاهنده فشار داخل چشم 4 - 8 ساعت است .دفع دارو کلیوی است.

عوارض جانبی

شدیدترین عارضه جانبی مانیتول، برهم خوردن تعادل آب و الکترولیت است. تجویز سریع مقادیر زیاد آن ممکن است منجر به تجمع مانیتول، افزایش بیش از حد مایع خارج سلولی، کمی سدیم خون، گاهی زیادی پتاسیم خون و افزایش بار گردش خون شود.

موارد منع مصرف

این دارو در نارسایی احتقانی قلب، خیز ریوی، بی ادراری همراه با نکروز حاد کلیوی، دهیدراتاسیون شدید، خونریزی جمجمه و نارسایی قلبی یا خیز ریوی پس از شروع درمان با مانیتول نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. این دارو در صور ت عیب شدید کار قلب و کلیه باید با احتیاط فراوان مصرف شود.
  2. نشت دارو از رگ به بافت های اطراف، سبب بروز التهاب و ترومبوفلبیت می شود.
  3. در طول درمان با مانیتول، اندازه گیری میزان الکترولیت (بویژه سدیم و پتاسیم )، بررسی عملکرد کلیه و تعیین میزان حجم ادرار ضروری است.
تداخل های دارویی

مصرف همزمان این دارو با دیگوکسین ممکن است احتمال بروز مسمومیت با دیگوکسین را به علت کاهش پتاسیم خون افزایش دهد.

نکات قابل توصیه
  1. محلول مانیتول فقط باید از راه انفوزیون وریدی مصرف شود.
  2. محلول مانیتول با غلظت 15 درصد و بیشتر در دماهای پائین تمایل به تشکیل بلور دارد، لذا انفوزیون مانیتول در هنگام تجویز این غلظت باید دارای صافی باشد.
  3. در صورت نیاز به مصرف این دارو در بیماران مبتلا به کم ادراری یا بی کفایتی کار کلیه، توصیه می شود قبل از شروع درمان یک مقدار آزمایشی معادل 200 mg/kg بصورت محلول 10 - 20 درصد طی مدت 3 - 5 دقیقه انفوزیون وریدی شود. در صورت عدم حصول پاسخ مطلوب، درمان با مانیتول را نباید آغاز نمود.
مقدار مصرف

بزرگسالان:

به عنوان مدر، مقدار 50 - 100 گرم به صورت محلول 5 - 25 درصد انفوزیون وریدی می شود. سرعت انفوزیون باید طوری تنظیم شود که میزان دفع ادرار حداقل 30 - 50 ml/hr باشد. در درمان خیز مغزی، افزایش فشار داخل جمجمه و گلوکوم، 0.25 - 2 g/kg بصورت محلول 15 - 25 درصد طی 30 - 60 دقیقه انفوزیون می شود. برای دفع مواد سمی، مقدار 50 - 200 گرم بصورت محلول 5 – 25 درصد با سرعتی که میزان دفع ادرارحداقل به 100 - 500 ml/hr  برسد، انفوزیون وریدی می شود.

کودکان:

به عنوان مدر، 0.25 - 2 g/kg  به صورت محلول 15 - 20 درصد طی 2 - 6 ساعت، برای درمان خیز مغزی، افزایش فشار داخل جمجمه و گلوکوم 1 - 2 g/kg بصورت محلول 15 - 20 درصد طی 30 - 60 دقیقه و برای دفع مواد سمی، حداکثر 2 g/kg  بصورت محلول 5 - 10 درصد انفوزیون وریدی می شود.

فرم های دارویی

Injection Solution: %10, %20