مگلومین کامپاند

موارد مصرف

این دارو بعنوان داروی تشخیصی برای پرتونگاری دستگاه گوارش (در صورت منع مصرف سولفات باریم) و برای تشخیص بیماری های عروقی، اختلالات مجاری صفراوی، اختلالات مغزی، اختلالات ورید باب یا ورید طحال، اختلالات کلیه و مجاری ادرار و اختلالات دیسک و مفاصل مصرف می شود. همچنین به عنوان ماده حاجب در تشخیص بیماری های مفصل و دیسک، افزایش دهنده کنتراست در مقطع نگاری کامپیوتری از بدن، اختلالات گوارشی و بیماری های قلبی استفاده می شود.

مکانیسم اثر

ترکیبات آلی ید در هنگام عبور از مجاری مختلف بدن با اشعه X باعث تشخیص ساختار بافت مورد نظر می شوند. شدت جذب اشعه به غلظت ید بستگی دارد.

فارماکوکینتیک

این دارو به مقدار کمی از مجرای گوارشی جذب می شود. بعد از تزریق بین مهره ای، داخل مفصلی، داخل عضلانی، داخل مثانه یا داخل طحال به سرعت جذب شده و پس از تزریق وریدی در عروق به سرعت در مایعات بین سلولی توزیع می گردد. اتصال آن به پروتئین های پلاسما کم است و در صورت عملکرد طبیعی کلیه، نیمه عمر پلاسمائی آن 30 - 60  دقیقه می باشد. دفع دارو از طریق کلیه است. در صورت نارسایی کلیوی نیمه عمر دارو 20 - 140 ساعت خواهد شد.

عوارض جانبی

عوارض جانبی معمولاً به غلظت دارو، ویسکوزیته، میزان و سرعت تجویز بستگی دارد. به دلیل مقادیر کم ید موجود در فرآورده یا آزاد شده از آن ممکن است موجب پرکاری غده تیروئید گردد. در صورت تزریق این دارو با غلظت 60% در داخل فضای زیر عنکبوتیه ممکن است تشنج و مرگ بروز کند. بروز نارسائی حاد کلیوی پس از تزریق داخل عروقی دیاتریزوات در طول پرتو نگاری دفعی از مجاری ادراری به خصوص در بیماران مبتلا به آسیب کلیوی ناشی از بیماری های دیگر گزارش شده است. واکنش های آلرژیک کاذب، ضعف شدید و غیرعادی ناشی از کاهش فشار خون، خس خس یا اشکال در تنفس، احساس گرمی و بر افروختگی غیرعادی پوست، تهوع و استفراغ، اسهال، طعم فلزی، سرگیجه، سر درد، التهاب بینی، سرفه، خارش، اختلال بینائی، عطسه، بزرگی غده بزاقی، کاهش یا افزایش ضربان قلب، اختلالات ECG، آریتمی قلبی، شوک و ایست قلبی از عوارض عمومی نسبتاً شایع هستند. از عوارض موضعی می توان از درد و آسیب بافتی در ناحیه تزریق، ترومبوفلبیت، ترومبوزیس، اسپاسم وریدی و آمبولیسم نام برد.

موارد منع مصرف

در موارد سابقه حساسیت مفرط به ید، مواد حاجب ید دار یا پنی سیلین، سابقه آلرژی یا آسم، بیماری شدید قلبی - عروقی، دهیدراتاسیون، فئوکروموسیتوم، نارسائی کلیوی، حملات عصبی اخیر این دارو نباید مصرف شود.

در موارد خاص ذکر شده در پائین نیز نباید این دارو را استفاده کرد:

 در صورت افزایش فشار خون ریوی (برای آنژیوکاردیوگرافی)، در صورت هوموسیستینوری (برای آنژیوگرافی مغزی)، در صورت بیماری برگر، ایسکمی شدید همراه با عفونت (برای آرتریوگرافی محیطی)، در صورت نقایص انعقادی (برای کولانژیوگرافی و اسپلنوپورتوگرافی)، در صورت ضایعات مغزی و خونریزی زیر عنکبوتیه (برای توموگرافی کامپیوتری مغز)، در صورت عدم تشکیل ادرار، دیابت شیرین (برای اوروگرافی دفعی)، انسداد یا عفونت حاد قسمت فوقانی مجاری ادراری (برای اوروگرافی برگشتی)، و در حضور عفونت داخل یا مجاور ناحیه (برای آرتروگرافی و دیسکوگرافی)، و در صورت عفونت قسمت فوقانی دستگاه تنفس (برای دیسکوگرافی).

هشدارها
  1. با مصرف دیاتریزوات مگلومین تزریقی به خصوص در صورت تزریق های مکرر، احتمال بروز تشنج در شیرخواران وجود دارد.
  2. به علت اثر اسموتیک این داروها در دفع و از دست رفتن آب بدن از طریق ادرار، در شیرخواران، خردسالان یا بیماران سالخورده، به خصوص در صورت ابتلای به پرادراری، کم ادراری، دیابت یا کاهش قبلی آب بدن ممکن است بدتر شود. به منظور جلوگیری از دهیدراتاسیون، باید قبل از آزمایش به مقدار کافی مایعات به بیمار داده شود. احتمال بروز نارسایی کلیوی در بیماران سالخورده بیشتر است.
  3. در صورت وجود تصلب شرائین مغزی، افزایش فشار داخل جمجمه، ضایعات اولیه یا متاستاتیک مغز با احتیاط مصرف گردد.
  4. به دلیل حساسیت متقاطع، بیماران حساس به مواد حاجب رادیواکتیو یددار ممکن است نسبت به این دارو نیز حساسیت نشان بدهند.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان با داروهای تنگ کننده عروق می تواند خطرات بروز اثرات عصبی این دارو را افزایش دهد.
  • مصرف همزمان با آنتاگونیست های بتا باعث بروز واکنش های آنافیلاکتوئید می گردد.
  • مصرف این دارو با داروهای خوراکی پرتونگاری کیسه صفرا احتمال سمیت کلیوی را افزایش می دهد.
  • مصرف همزمان این دارو با داروهای ضد فشار خون بالا، باعث افت شدید فشار خون می شود.
  • تجویز اینترلوکین 2 با این دارو، احتمال بروز عوارض تاخیری مواد حاجب داخل وریدی را افزایش می دهد.
نکات قابل توصیه
  1. در میلوگرافی یا معاینه کیست ها یا سینوس های پشتی که ممکن است با فضای زیرعنکبوتیه مرتبط باشند، استفاده از این مواد حاجب توصیه نمی شود.
  2. برای جلوگیری از آسپیراسیون محتویات معده پیش از انجام آزمون غذا مصرف نشود، اما خوردن مایعات رقیق منعی ندارد.
  3. مصرف ترکیبات حاجب یددار ممکن است با آزمون های عملکرد تیروئید، شمارش گلبول ها، آزمایشات انعقاد خون و بعضی از آزمون های خا ص ادرار تداخل داشته باشد.
  4. قبل از تجویز مقدار اصلی، تزریق داخل وریدی 0.5 - 1 میلی لیتر از فرآورده به منظور آزمون حساسیت توصیه می شود. اگر چه وسایل لازم برای جلوگیری از واکنش های حساسیتی باید در دسترس باشند.
  5. در افراد خیلی جوان یا پیر و بیماران ناتوان، بیماران مبتلا به فشار خون بالا، نارسایی کبدی، بیماری قلبی پیشرفته، فئوکروموسیتوم، کم خونی داسی شکل، پرکاری غده تیروئید و بیماران مستعد به بیماران مستعد به ابتلا به نارسایی کلیوی احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش می دهد.
  6. برای تشخیص به موقع آریتمی در حین آزمایش آرتریوگرافی عروق کرونر و آنژیوکاردیوگرافی انجام الکتروکاردیوگرافی ضروری است.
  7. تجویز گلوکوکورتیکوئیدها و آنتی هیستامین ها به منظور کاهش بروز و شدت واکنش های شدید در بیماران پرخطر (مثل آسم، سابقه آلرژی یا حساسیت به پنی سیلین، دهیدراتاسیون، سابقه حملات صرعی و فئوکروموسیتوم) توصیه می شود.
  8. قطع موقتی شیردهی (حداقل 24 ساعت) بعد از تجویز دارو توصیه می شود.

 

مقدار مصرف

خوراکی

در بزرگسالان برای پرتونگاری از مجرای گوارشی مقدار 30 - 90ml بصورت خوراکی و یا مقدار 240ml از محلول 76% (رقیق شده در 1 لیتر آب آشامیدنی) از راه مقعد مصر ف می شود. برای مقطع نگاری کامپیوتری از بدن 240ml محلول رقیق شده 15 - 30 دقیقه قبل از آزمایش مصرف می شود. محلول رقیق شده را می توان از حل کردن 25ml آن در یک لیتر آب آشامیدنی بدست آورد.

مقدار مصرف آن برای پرتونگاری از مجرای گوارشی در کودکان تا سن 5 سال مقدار 30ml و در کودکان 5 - 10 سال مقدار  60ml به صورت خوراکی است. این مقدار مصرف باید با حجم معادل از آب (کودکان سالم) ویا با سه برابر آب (برای کودکان ضعیف یا با وزن کمتر از  10kg) رقیق شود.

 

تزریقی

برای آنژیوکاردیوگرافی مقدار 35 - 50ml از محلول 76% از طریق کاتتر به سرعت (طی 1 - 2 ثانیه) در یک ورید بزرگ محیطی و یا در حفرات قلب یا عروق بزرگ مرتبط تزریق می شود. در آنژیوگرافی مغز برای نمایان ساختن عروق مغزی، مقدار 10ml از محلول حاوی 20mg/ml ید به وسیله جراحی در شریان سبات اصلی تزریق می شود.

برای پرتونگاری از آئورت مقدار 15 - 40ml از محلول 310mg/ml ید از طریق کاتتر برگشتی به صورت یکجا تزریق می شود. در پرتونگاری انتخابی از شریان های کلیوی ، مقدار 5 - 10ml از محلول حاوی 370ml ید از طریق کاتتر در شریان کلیوی تزریق می شود و در صورت نیاز این مقدار تکرار می گردد. در سایر موارد از محلول 76% با نظر پزشک استفاده گردد.  مقدار مصرف دارو در کودکان نیز با توجه به وزن بدن با نظر پزشک تعیین می گردد.

فرم های دارویی

Injection: 76% (Meglumine Diatrzoate 66% + Sodium Diatrzoate 10%) 20, 100ml

Injection: 60% (Meglumine Diatrzoate 52.1% + Sodium Diatrzoate 7.9%) 20 ml  

Oral or Rectal Solution: 60% (Meglumine Diatrzoate 66% + Sodium Diatrzoate 10%)