متوکسالن

موارد مصرف

متوكسالن همراه با اشعه ماوراء بنفش(UVA)  براي درمان ويتيليگو (تحريك رنگدانه سازي)، افزايش مقاومت پوست به نور آفتاب، طاسي موضعي، التهابات پوستي، اگزما و همچنين درمان پسوريازيس و تظاهرات جلدي mycosis fungoides  (لنفوم جلدي سلول هاي T) كه به ساير درمان ها پاسخ نمي دهد، بكار مي رود.

مکانیسم اثر

متوكسالن يك مشتق پسورالن است و همانطور كه از ساخت DNA، تقسيم سلولي و ساخت و تخريب سلول هاي اپيدرم ممانعت مي كند، ممكن است باعث افزايش فعاليت تيروزيناز در سلول هاي سازنده ملانين شود. رنگدانه سازي موفقيت آميز نيازمند حضور ملانوسيت هاي فعال است.

فارماکوکینتیک

جذب متوكسالن از دستگاه گوارش خيلي متغير است و پاسخ ضعيف برخي بيماران به درمان با اين دارو ممكن است ناشي از جذب ناقص آن باشد. متوكسالن توسط اشعه ماورا بنفش A با طول موج بلند (UVA) در محدوده طول موج 320 - 400 نانومتر(حداكثر اثر در 365 نانومتر) فعال شده و در كبد متابوليزه مي شود. نيمه عمر متوكسالن در فرمولاسيون كپسول هاي ژلاتيني سخت 1.1 ساعت است و زمان لازم براي شروع اثر آن در درمان ويتيليگو حداكثر تا شش ماه، در درمان پسوريازيس تا 30 بار مصرف دارو (10 هفته يا بيشتر)، براي حساسيت پوست به نور آفتاب تا يكساعت و براي برنزه كردن پوست چند روز مي باشد. 80 - 90 درصد اين دارو طي 8 ساعت و 95 درصد آن طي 24 ساعت به صورت متابوليت از طريق كليه ها و 4 - 10 درصد آن از راه مدفوع دفع مي شود. پيوند پروتئيني دارو زياد مي باشد.

عوارض جانبی

بروز آب مرواريد با مصرف دارو گزارش شده است. اما چنانچه به هنگام قرار گرفتن در معرض نور آفتاب يا اشعه ماورا بنفش تا مدت 48 ساعت بعد از مصرف دارو از عينك هاي آفتابي جاذب UVA استفاده شود، خطر بروز اين بيماري خيلي كاهش مي يابد.

علائم مصرف بيش از حد دارو يا بيش از حد قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش شامل تاول زدن يا پوسته ريزي پوست، قرمزي و زخم شدن پوست و ورم به ويژه در پا يا قسمت تحتاني ساق پا مي باشد.

عوارض شايعي مانند خارش پوست و تهوع، سرگيجه و سردرد نيز گزارش شده است.

پيري زودرس پوست ممكن است متعاقب درمان طولاني مدت با UVB بروز نمايد. اين اثر دائمي است و مشابه قرار گرفتن بيش از حد در معرض نور خورشيد است.

هپاتيت سمي نزد بيماران تحت درمان با متوكسالن گزارش شده است، ليكن ارتباط آن با مصرف دارو روشن نمي باشد.

هشدارها
  1. اين دارو در موارد زير بايد با احتياط فراوان مصرف شود: زالي، هيدرآ، كاهش رنگدانه سازي پوست با منشا عفوني، لوپوس اريتماتوز حاد، پورفيري يا خشكي پوست، پيگمانتوز، آب مرواريد، سابقه ابتلاي به سرطان پوست، مصرف آرسنيك، يا درمان با داروهاي سيتوتوكسيك، قطران زغال سنگ، اشعه ايكس و UVB.
  2. مصرف متوكسالن و UVA در انسان باعث افزايش خطر بروز سرطان سلول هاي سنگفرشي پوست، سرطان سلول هاي پايه و ملانوماي بدخيم شده است. اين خطر در بيماران داراي عو امل مساعد كننده از قبيل داشتن پوست نازك يا حساسيت مفرط، نور آفتاب، سابقه ابتلاي به سرطان پوست، قرار گرفتن در معرض اشعه هاي يونيزه كننده، قرار گرفتن بيش از حد در معرض نور آفتاب يا سابقه درمان با قطران زغال سنگ و UVB به مدت طولاني و آرسنيك يا تماس موضعي با گاز خردل، بيشتر مي باشد.
  3. منافع مصرف دارو در برابر مضرات آن در موارد بيماري هاي زالي، هيدرئا يا لكودرما با منشا عفوني، لوپوس اريتماتوز حاد و پورفيريايي كه با افزايش حساسيت به نور همراه مي باشد، بايد سنجيده شود.
تداخل های دارویی
  • مصرف سيستميك يا موضعي متوكسالن همزمان با ساير داروهاي حساس كننده به نور مانند قطران زغال سنگ يا مشتقات آن، مدرهاي تيازيدي، گريزئوفولوين، اسيد ناليديكسيك، فنوتيازين ها، سولفوناميدها و تتراسيكلين ها مي تواند باعث حساسيت بيشتر به نور شود.
  • مصرف همزمان فنوتيازين ها با متوكسالن به صورت سيستميك ممكن است باعث تشديد آسيب فتوشيميايي به مشيميه، شبكيه و عدسي شود.
  • مصرف همزمان متوكسالن با مواد غذايي حاوي فوروكومارين مانند ليمو، انجير، جعفري، هويج فرنگي،خردل، هويج و كرفس به دليل خطر بروز مسموميت اضافي ناشي از نور توصيه نمي شود.
نکات قابل توصیه
  1. براي حصول اثر بخشي دارو ممكن است 6 - 8 هفته زمان نياز باشد، لذا نبايد مقدار دارو يا مدت قرار گرفتن در معرض اشعه را (به دليل خطر بروز سوختگي هاي وخيم) افزايش داد.
  2. چنانچه مصرف يك نوبت از دارو فراموش يا به تاخير افتد، براي برنامه ريزي مجدد درمان، بايد به پزشك مراجعه شود.
  3. از قرار دادن پوست در معرض آفتاب (حتي از شيشه پنجره يا در روز ابري) براي حداقل 24 ساعت قبل از مصرف دارو و 8 ساعت پس از درمان بايد خودداري شود.
  4. در طول روز (حتي در نور مستقيم) بايد تا 24 ساعت پس از مصرف دارو از عينك آفتابي استفاده گردد و لب ها تا 15 ساعت بعد از درمان با مواد محافظت كننده در برابر آفتاب پوشانيده شوند.
  5. بهتر است دارو بر نواحي محدودي از پوست استعمال شود و متعاقب قرار گرفتن در معرض آفتاب يا اشعه ماوراء بنفش از روي پوست برداشته شود.
  6. دارو بايد با غذا يا شير مصرف شود.
مقدار مصرف

خوراكي

بزرگسالان و كودكان با سن بيشتر از 12 سال:

براي درمان ويتيليگو مقدار 20 mg/day براي 2 - 3 بار در هفته (2 - 4 ساعت قبل از قرار گرفتن در معرض اشعه ماورابنفش) مصرف مي شود. بين دفعات مصرف دارو حداقل 48 ساعت فاصله لازم است. زمان اوليه قرار گرفتن در معرض آفتاب نبايد از ده دقيقه براي پوست هاي با رنگ روشن يا 20 دقيقه براي پوست هاي گندم گون تجاوز نمايد. ممكن است براساس ميزان اريتم يا حساسيت پوست، هر روز پنج دقيقه به اين زمان افزوده شود. در مورد نور مصنوعي، زمان اوليه نبايد از مدت زمانيكه در نتيجه قرار گرفتن در معرض آفتاب باعث بروز اريتم مي گردد، تجاوز نمايد و يا اينكه بر اساس حداقل مقدار سميت نوري و دستور العمل كارخانه سازنده دارو براي منابع خاصي از نور تنظيم شود.

براي درمان مايكوزيس فونگوئيدز يا پسوريازيس مقدار0.6 mg/kg/day  براي  2 - 3  بار در هفته (با حداقل  48ساعت فاصله بين دفعات مصرف ) 2 - 3 ساعت قبل از قرار گرفتن در معرض نور بر اساس نوع پوست و پاسخ به درمان و همچنين برحسب دستورالعمل كارخانه سازنده دارو براي استفاده از منابع خاصي از نور تعيين مي شود. مقدار مصرف دارو پس از 15 بار تجويز مي تواند به 10mg براساس دستورالعمل كارخانه سازنده افزايش يابد. دفعات استفاده از دارو را مي توان به تدريج تا ميزانلازم براي درمان نگهدارنده كاهش داد و مدت زمان قرار گرفتن در معرض UVA را براساس پاسخ بيمار به دارو تنظيم كرد.

 

موضعي

بزرگسالان:

 مقدار كمي از لوسيون روي ضايعات ويتيليگو ماليده مي شود. پس از قرار دادن لوسيون برروي پوست، بايد مدت 1 - 2 دقيقه صبر كرده تا خشك شود و سپس مصرف دارو تكرار گردد. اين عمل 2 - 2.5 ساعت قبل از قرار گرفتن در معرض UVA انجام مي شود. متعاقب در معرض قرار گرفتن، ضايعات بايد با آب و صابون شستشو داده شوند و توسط يك كرم محافظ ضد آفتاب محافظت شوند. زمان اوليه قرار گرفتن در معرض آفتاب نبايد از يك دقيقه تجاوز نمايد و اين زمان با احتياط زياد مي گردد. در مورد نور مصنوعي، زمان اوليه نبايد از نصف مدت زماني كه در نتيجه تماس با آفتاب باعث بروز اريتم مي شود، تجاوز كند و يا اينكه بر اساس حداقل مقدار سميت نوري و دستورالعمل كارخانه سازنده براي منابع خاصي از نور تنظيم گردد. درمان پيشنهادي كارخانه سازنده هفته اي يكبار است. معهذا برخي از پزشكان درمان در هر 3 - 5 روز را توصيه مي نمايند.

فرم های دارویی

Tablet: 10 mg

Topical Solution: 1%