متیل فنیدات

موارد مصرف

این دارو برای درمان اختلالات نقص توجه ناشی از بیش فعالیتی (hyperactivity) و درمان علائم نارکولپسی بکار می رود.

مکانیسم اثر

متیل فنیدات احتمالاً با مهار برداشت مجدد دوپامین در اعصاب دوپامینرژیک باعث تحریک ملایم CNS می شود. این دارو در کودکان مبتلا به نقص توجه ناشی از بیش فعالیتی، بیقراری حرکتی را مهار و تمرکز حواس را افزایش می دهد. در نارکولپسی، متیل فنیدات با عمل بر قشر مغز و ساختارهای زیر قشری مثل تالاموس باعث تحریک CNS می شود و بنابراین فعالیت حرکتی و هوشیاری ذهنی را افزایش و احساس خستگی را کاهش می دهد.

فارماکوکینتیک

به مقدار زیاد و به سرعت جذب می شود. متابولیسم آن کبدی و دفع آن عمدتاً کلیوی و نیمه عمر آن معادل با 2.1 - 2.4 ساعت است.

عوارض جانبی

فشار خون بالا، تاکی کاردی، بی اشتهایی عصبانیت، اشکال در خواب، آنژین صدری، درد مفاصل، اختلال حرکتی، تب، بثورات پوستی، کهیر، ترومبوسیتوپنی، حساسیت مفرط به دارو، سرگیجه، سر درد، تهوع، درد معده، احتمال بروز وابستگی به دارو ازعوارض جانبی مهم این دارو می باشند.

موارد منع مصرف

در صورت وجود اضطراب قابل ملاحظه، فشار عصبی، عصبانیت همراه با بیقراری، حساسیت مفرط نسبت به دارو، فشار خون بالا، گلوکوم، اختلالات افسردگی قابل درمان با ضد افسردگی های رایج، تیک های حرکتی به غیر از سندرم TOURETTE’S و برای کودکان با سن کمتر از 6 سال نباید از این دارو استفاده شود.

هشدارها
  1. این دارو تنها باید برای بیمارانی تجویز شود که دارای سابقه کامل بوده و مورد ارزیابی دقیق قرارگرفته باشند.
  2. وقتی بیمار دارای واکنش های حاد استرس باشد، نباید متیل فنیدات را تجویز کرد.
  3. در صورت مصرف طولانی مدت، شمارش منظم سلول های خونی، شمارش افتراقی و شمارش پلاکت ها توصیه می شود.
  4. اگر چنانچه بعد از یکماه مصرف مقدار مناسب و کافی دارو بهبودی حاصل نشد، مصرف دارو را باید قطع کرد.
  5. این دارو را نباید برای درمان حالت های خستگی مفرط طبیعی، افسردگی و سایکوزها مصرف کرد.
  6. نیاز بیمار برای ادامه درمان با این دارو باید به طور مرتب مورد ارزیا بی مجدد قرارگیرد. کاهش مقدار مصرف یا قطع مصرف در هنگام تعطیلات و زمان های با استرس کم توصیه می شود.
  7. احتمال وابستگی و سوء استفاده از این دارو وجود دارد، لذا مصرف دارو باید تحت کنترل باشد.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان متیل فنیدات با منقبض کننده های عروقی باعث تشدید اثر این داروها می شود.
  • مصرف همزمان این دارو با مهار کننده های منوآمین اکسیداز موجب تشدید اثر متیل فنیدات و افزایش شدید فشار خون می گردد.
  • مصرف همزمان آنتی کولینرژیک ها، ضد تشنج ها، ضد انعقادهای خوراکی، فنیل بوتازون و ضد افسردگی های سه حلقه ای با این دارو موجب کاهش متابولیسم و افزایش غلظت سرمی این داروها می شود.
  • در صورت مصرف همزمان این دارو با داروهای محرک CNS موجب تحریک بیش از حد CNS و بروز عوارض جانبی می گردد.
  • متیل فنیدات ایجاد تیک می کند و لذا باید قبل از شروع درمان با پیموزاید مصرف متیل فنیدات را قطع کرد.
  • همچنین متیل فنیدات اثر پائین آورنده فشار خون داروهای ضد فشار خون و مدرها را کاهش می دهد.
نکات قابل توصیه
  1. برای بیماران مبتلا به صرع یا هر نوع اختلال حمله ای، بیماران با سابقه سندرم Tourette’s، بیماران مبتلا به اختلالات رفتاری و سایکوز، این دارو را باید با احتیاط بکار برد.
  2. متیل فنیدات ممکن است تیک ایجاد کند، لذا قبل از درمان تیک با پیموزاید، مصرف متیل فنیدات را باید قطع کرد تا بتوان علت واقعی تیک را تشخیص داد.
  3. برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید با احتیاط مصرف شود. در فواصل زمانی مناسب و در همه بیماران مخصوصاً بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید فشار خون را به طور مرتب اندازه گیری کرد.
  4. در صورت مصرف طولانی مدت برای کودکان، باید رشد کودک به طور مرتب کنترل شود.
  5. این دارو را باید دقیقاً مطابق دستور پزشک مصرف کرد و از مصرف مقادیر بیشتر از میزان تجویز شده باید پرهیز نمود زیرا این دارو می تواند باعث وابستگی شود.
  6. در صورت فراموش کردن یک نوبت مصرف دارو، به محض یاد آوری باید آن را مصرف کرد و بقیه مقادیر مصرف را طبق برنامه قبلی ادامه داد.
  7. قبل از قطع مصرف این دارو باید حتماً با پزشک هماهنگی شود چون ممکن است قطع مصرف تدریجی دارو لازم باشد.
مقدار مصرف

بزرگسالان:

5 - 20 mg/day در 2 - 3 نوبت همراه یا بعد از غذا (آخرین ساعت 6 بعد از ظهر) مصرف می شود.

کودکان:

درکودکان با سن بیش از 6 سال، با 5 mg/day دو بار در روز (قبل از صبحانه و نهار) مصرف شود و سپس براساس نیاز و تحمل بیمار به طور هفتگی 5 - 10 mg/dayبه مقدار دارو افزوده شود.

فرم های دارویی

Tablet: 10 mg