متیراپون

موارد مصرف

متی راپون برای تشخیص نارسایی ثانویه غده فوق کلیوی ناشی از نقص در محور هیپوفیز – هیپوتالاموس مصرف می شود. این دارو برای تشخیص میزان ذخیره ACTH هیپوفیز قدامی استفاده می شود، اما به دلیل غیراختصاصی بودن آن فقط در مواردی که آزمون مستقیم امکان پذیر نیست، مثل افرادی که آزمون هیپوگلیسمی انسولینی در آنها منع شده است، استفاده می شود. متی راپون همچنین به عنوان داروی تشخیصی برای تشخیص افتراقی سندرم کوشینگ ناشی از سرطان غده فوق کلیوی، هیپرپلازی غده فوق کلیوی، سندرم ACTH/CRH اکتوپیک، و بیماری کوشینگ مصرف می شود.

متی راپون برای درمان کوتاه مدت تمام انواع سندرم کوشینگ نیز مصرف می شود.

مکانیسم اثر

این دارو موجب مهار آنزیم β11 هیدروکسیلاز می شود و بدینوسیله سنتز گلوکورتیکوستروئیدها (کورتیزون و کورتیزول) و همچنین آلدوسترون را مهار می کند. کاهش سطح پلاسمایی گلوکوکورتیکوئیدها باعث تحریک هیپوفیز قدامی و ترشح کورتیکوتروپین می شود. کورتیکوتروپین به نوبه خود باعث تحریک تولید بیشتر 11- دزوکسی کورتیکوسترون و پیش سازهای دیگر می شود که در کبد متابولیزه و از راه ادرار دفع می شوند که از این طریق قابل اندازه گیری هستند. بنابراین متی راپون در بیماران مبتلا به سندرم کوشینگ به منظور آزمایش و مکانیسم خود تنظیمی هیپوتالاموس- هیپوفیز استفاده می شود. اگر چه آزمایش مهار دگزامتازون ممکن است ترجیح داده شود.

فارماکوکینتیک

متی راپون به سرعت و به خوبی از دستگاه گوارش جذب می گردد. نیمه عمر آن 20 - 26 دقیقه است و حداکثر غلظت پلاسمائی آن طی یکساعت به دست می آید. متابولیسم این دارو توسط کبد و کلیه انجام می شود.

عوارض جانبی

واکنش های آلرژیک، تهوع، استفراغ، ناراحتی شکمی، کاهش فشار خون، سردرد، سرگیجه و خواب آلودگی از عوارض جانبی مهم این دارو می باشند.

موارد منع مصرف

متی راپون ممکن است منجر به بروز کم کاری غده فوق کلیه گردد و بنابراین برای افرادی که بی کفایتی فعالیت غده فوق کلیوی دارند، نباید مصرف شود. در صورت کم کاری غده هیپوفیز، این دارو نباید برای درمان سندرم کوشینگ استفاده نمود. همچنین در صورت پورفیری حاد و کم کاری شدید غده هیپوفیز نباید این دارو را مصرف کرد.

هشدارها
  1. متابولیسم متی راپون ممکن است در بیماران مبتلا به بیماری کبدی به تاخیر افتد.
  2. قبل از استفاده از این دارو باید کلیه را از نظر نارسایی اولیه (آزمون کورتیکوتروپین) مورد بررسی قرار داد، زیرا در صورت وجود نارسایی اولیه، این دارو ممکن است باعث ایجاد نارسایی حاد کلیوی گردد.
  3. زنان باردار یا بیماران مبتلا به کم کاری یا پرکاری تیروئید ممکن است به متی راپون کمتر از حد معمول پاسخ دهند. سیروز کبدی و نارسایی کبدی نیز باعث تاخیر در پاسخ به متی راپون می شوند.
  4. در صورت سرطان پستان متاستاتیک، نارسایی احتقانی قلب، دیابت شیرین و هیپوگلیسمی واکنشی ممکن است نتیجه آزمون متی راپون افزایش یابد.
تداخل های دارویی
  • فنی توئین باعث افزایش متابولیسم متی راپون و کاهش غلظت پلاسمایی آن به سبب القاء آنزیمی در کبد می گردد.
  • بیمارانی که استروژن ها، پروژسترون ها، کورتیکوستروئیدها، مپروبامات، فنوتیازین ها، کلردیازپوکساید کلرپرومازین، آمی تریپتیلین، متی سرژاید یا فنوباربیتال مصرف می کنند، ممکن است به متی راپون کمتر از حد معمول پاسخ دهند.
  • داروهای ضد بارداری خوراکی ممکن است باعث افزایش و کاهش اثر متی راپون گردند. داروهای ضد تیروئید ممکن است باعث تاخیر یا عدم پاسخ نسبت به متی راپون شوند.
  • استازولامید، کلروتیازید، کلردیازپوکساید، کلوگزاسیلین، هیدرالازین، نالیدیکسیک اسید، پروکلروپرازین، کینین ممکن است باعث تغییر نتیجه آزمون 17- کتواستروئیدها یا 17- کتوژنیکواستروئیدها شوند.
نکات قابل توصیه
  1. آزمایش متی راپون برای بررسی ذخیره ACTH درونی به اندازه گیری آزمایش کاهش قند خون ناشی از انسولین قابل اعتمال نیست و در بیماران سالخورده ترجیح داده می شود.
  2. دارو همراه شیر یا غذا مصرف شود.
  3. در صورت بروز تاری دید به پزشک مراجعه شود.
  4. قبل و یا طی درمان با متی راپون از مصرف کورتیکوستروئیدها خودداری شود.
  5. در صورت حساسیت به دارو، هیرسوتیسم، پراکلامپسی و احتمال افزایش شدید فشار خون این دارو باید با احتیاط مصرف شود.
مقدار مصرف

آزمون یک نوبتی:

بعد از اثبات پاسخ دهی غده فوق کلیوی، برای کودکان و بزرگسالان مقدار 3mg/kg حداکثر 3 گرم متی راپون در نیمه شب همراه با شیر یا ماست باید مصرف شود. نمونه خون برای انجام آزمون ساعت 7:30 تا 8 بامداد باید گرفته شود. نمونه باید بلافاصله منجمد شود و بیمار مقدار 50 میلی گرم کورتیزون برای پیشگیری دریافت کند.

تفسیر:

مقدار ذخیره طبیعی ACTH با افزایش غلظت پلاسمایی ACTH تا حداقل 44+ mol/L (200mg/L) یا با افزایش 8- دزوکسی کورتیکوسترول تا حداقل 0.2mcmol/L (70mcg/L) مشخص می شود.

 

آزمون چند نوبتی

روزاول: (دوره کنترل ادرار 24 ساعته) برای اندازه گیری 17- هیدروکسی کورتیکوستروئیدها یا استروئیدهای 17 کتوژنیک جمع آوری می شود.

روز دوم: آزمون ACTH برای تشخیص توانایی غدد فوق کلیوی با انفوزیون 50 واحد ACTH در طی 8 ساعت و اندازه گیری استروئیدهای موجود در ادرار 24 ساعته انجام می شود. در صورت اثبات پاسخ دهی غدد فوق کلیه، آزمون متی راپون باید انجام گردد.

روز سوم و چهارم: استراحت

روز پنجم: برای بزرگسالان متی راپون با 750 میلی گرم در شش نوبت با فواصل 4 ساعته خوراکی تجویز می شود. برای کودکان 15mg/kg هر 4 ساعت در شش نوبت خوراکی تجویز می شود. حداقل مقدار مصرف 250 میلی گرم توصیه می شود.

روز ششم: بعد از تجویز متی راپون- استروئیدهای موجود در ادرار 24 ساعته باید اندازه گیری شود.

تفسیر:

آزمون ACTH: مقدار طبیعی دفع ادراری 17- هیدروکسی کورتیکوستروئیدها در ادرار 24 ساعته معادل 3 - 12mg می باشد. بعد از انفوزیون وریدی 50 واحد ACTH در یک دوره زمانی 8 ساعته، مقدار دفع 17- هیدروکسی کورتیکوستروئیدها در ادرار 24 ساعته به 15 - 45mg افزایش می یابد.

آزمون متی راپون: در صورت فعالیت طبیعی غده هیپوفیز، تجویز متی راپون موجب یک افزایش 2 - 4 برابر دفع 17 هیدروکسی کورتیکوستروئیدها یا دو برابر شدن دفع 17 کتوژنیک استروئیدها می شود.

فرم های دارویی

 Scored Tablet: 250 mg