اکسی توسین

موارد مصرف

اکسی توسین به منظور القاء یا تشدید انقباضات رحمی در هنگام زایمان، جلوگیری و درمان خونریزی پس از زایمان، درمان سقط ناقص و سقط های درمانی، کاهش خروج شیر، تشخیص دیسترس جنینی و تشخیص عدم کفایت رحمی - جفتی به کار می رود.

مکانیسم اثر

رحم دارای گیرنده های حساس به اکسی توسین می باشد. اکسی توسین با افزایش غلظت کلسیم داخل سلولی، انقباض عضله صاف رحم را تحریک و به این ترتیب با تقلید انقباضات طبیعی، سبب القاء زایمان و کند شدن موقت جریان خون رحم می شود. شدت و وسعت انقباضات رحمی افزایش یافته و منجر به اتساع و محو شدن غشا دهانه رحم می شود. با  پیشرفت بارداری و ازدیاد تعداد گیرنده های اکسی توسین پاسخ رحم به اکسی توسین نیز افزایش می یابد.

فارماکوکینتیک

متابولیسم دارو به وسیله اکسی توسین از بافتی صورت می گیرد. اکسی توسیناز در جفت و پلاسما نیز وجود دارد. نیمه عمر دارو 1 - 6 دقیقه می باشد. در تزریق داخل عضلانی، اثر دارو پس از 3 - 5 دقیقه شروع و طول اثر 2 - 3 ساعت و در تزریق داخل وریدی، شروع اثر فوری و طول اثر یکساعت می باشد.

عوارض جانبی

اسپاسم رحم، افزایش تحریک پذیری رحم (که می تواند در مقادیر کم نیز صورت پذیرد و ممکن است سبب اختلالات جنینی به صورت خفگی، مرگ، افزایش تونیسیته، انقباضات تتانیک، آسیب بافتی یا پارگی رحم شود)، مسمومیت با آب و کاهش سدیم خون ناشی از مصرف مقادیر بالا تهوع، استفراغ، آریتمی، بثورات جلدی و واکنش های آنافیلاکتیک از عوارض جانبی مهم دارو می باشند.

موارد منع مصرف

این دارو در صورت وجود انقباضات هیپرتونیک رحم، انسداد مکانیکی برای زایمان، مشکلات جنینی، شرایطی که زایمان از طریق واژن نباید صورت بگیرد، مقاومت رحم به اکسی توسین، پرهاکلامپسی شدید یا بیماری قلبی – عروقی شدید و نارسایی کلیوی، در زنان با سن بیش از 35 سال و زنان با سابقه جراحی سزارین، نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. درصورت عدم تناسب سر جنین و لگن مادر، القاء زایمان باید با احتیاط صورت گیرد.
  2. در فشار خون خفیف یا متوسط ایجاد شده به واسطه بارداری و بیماری قلبی – عروقی، این دارو با ید با احتیاط فراوان مصرف شود.
  3. در مسمومیت با آب و کاهش سدیم خون، باید از انفوزیون حجم زیاد مایعات اجتناب گردد.
  4. اثرات دارو با تجویز همزمان پروستاگلاندین ها افزایش می یابد و لذا کنترل دقیق وضعیت بیمار لازم می باشد.
  5. در بیهوشی انسدادی دمی (caudal) ممکن است اثرات افزاینده فشار خون مقلدهای سمپاتیک شدید شود.
تداخل های دارویی

مصرف همزمان دارو با اکسی توسیک های دیگر با افزایش کشش رحم، ممکن است سبب پارگی رحم یا دهانه رحم شود، خصوصاً اگر دهانه رحم اتساع پیدا نکرده باشد.

نکات قابل توصیه
  1. با کنترل دقیق ضربان قلب جنین و فعالیت رحم، مقدار دارو را با نیاز هر فرد می توان تنظیم نمود. در صورت مشاهده افزایش فعالیت رحم یا اختلالات جنینی دارو باید قطع شود.
  2. از تزریق ریه داخل وریدی دارو باید اجتناب شود.
  3. تجویز طولانی مدت مقادیر زیاد دارو همراه با تزریق داخل وریدی حجم زیادی از مایعات، ممکن است سبب مسمومیت با آب و کاهش سدیم خون شود. بنابراین باید از رقیق کننده های حاوی الکترولیت استفاده نموده و غلظت اکسی توسین را زیاد و مصرف مایعات را محدود نمود.
  4. در صورت مصرف همزمان سایر داروهای اکسی توسیک، تا زمان کاهش یافتن اثرات آنها، اکسی توسین نباید تجویز شود.
مقدار مصرف

به منظور القاء زایمان 1 - 4 milliunits/min، از طریق انفوزیون وریدی تجویز می شود که به تدریج با فواصل بیش از 20 دقیقه افزایش می یابد تا الگوی زایمان به حالت طبیعی نزدیک شود. حداکثر سرعت انفوزیون20 milliunits/min می باشد و نباید بیش از 5 u/day مصرف شود. در جراحی سزارین، 5 واحد از دارو فوراً پس از زایمان به صورت آهسته تزریق داخل وریدی می شود. برای جلوگیری و درمان خونریزی پس از زایمان 5 واحد پس از خروج جفت از طریق تزریق آهسته داخل وریدی تجویز می شود. در موارد حاد برای کنترل خونریزی رحم از انفوزیون داخل وریدی 5 - 20 واحد در 500 میلی لیتر رقیق کننده غیرهیدراته با سرعت مناسب استفاده می شود. در سقط ناقص، سقط اجباری و فراموش شده، 5 واحد از طریق تزریق آهسته داخل وریدی تجویز می شود که در صورت لزوم با انفوزیون وریدی با سرعت   20 milliunits/min یا بیشتر ادامه می یابد.

فرم های دارویی

Injection: 5 U/ml, 10 U/ml