فنوباربیتال

موارد مصرف

فنوباربیتال در تمام انواع صرع بزرگ و کوچک و در حمله مداوم صرعی به کار می رود. فنوباربیتال تزریقی برای درمان اضطراری بعضی از حملات تشنجی حاد از جمله حملات همراه با اکلامپسی، مننژیت و واکنش های سمی به استریکنین یا کزاز و همچنین جهت پیشگیری و درمان حملات تشنجی ناشی از تب مصرف می شود. این دارو به عنوان تسکین بخش  -خواب آور در دوره های زمانی کوتاه مدت مصرف می شود.

مکانیسم اثر

این دارو از یک طرف اثر مهاری گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA) را افزایش می دهد و از طرف دیگر اثر تحریکی گلوتامیک اسید را کم می کند و بدین ترتیب با مهار انتخابی سلول های عصبی غیرطبیعی، مانع انتشار امواج از کانون صرعی می شود.

فارماکوکینتیک

از طریق خوراکی سریعاً جذب و در بافت های بدن و مغز انتشار می یابد. این دارو توسط کبد متابولیزه می شود. راه دفع دارو کلیوی است. حدود20 - 30  درصد دارو بدون تغییر دفع می شود . نیمه عمردارو 53 - 118 ساعت است. زمان شروع اثر دارو از راه خوراکی 20 - 60 دقیقه، از راه عضلانی تا حدودی سریعتر از راه خوراکی و از راه وریدی حدود 5 دقیقه است.

عوارض جانبی

خواب آلودگی، افسردگی ذهنی، عدم تعادل، واکنش های آلرژیک پوستی، تحریک پذیری، بی قراری و اغتشاش شعور در سالمندان، هیجانات و فعالیت زیاد غیرعادی در کودکان، کم خونی مگالوپلاستیک از عوارض جانبی این دارو هستند.

موارد منع مصرف

این دارو در پورفیری نباید مصرف شود.

هشدارها

در بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کبد یا کلیه، اغمای کبدی، درد حاد و مزمن، حساسیت مفرط به دارو و ضعف تنفسی با احتیاط فراوان مصرف شود.

تداخل های دارویی
  • این دارو غالباً غلظت پلاسمایی کاربامازپین، کلونازپام، فنی توئین و والپروات و در مواردی اتوسوکسیمید را کاهش می دهد.
  • این دارو با تسریع متابولیسم وارفارین موجب کاهش اثر ضد انعقادی آن می گردد.
  • داروهای ضد افسردگی و ضد جنون با کاهش آستانه تشنج، با اثرات ضد تشنجی این دارو مقابله می کنند.
  • این دارو متابولیسم داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای را افزایش و در نتیجه موجب کاهش غلظت پلاسمایی آنها می گردد.
  • این دارو موجب افزایش سرعت متابولیسم دیگوکسین، کورتیکواستروئیدها و سیکلوسپورین، داروهای ضد بارداری خوراکی، تئوفیلین و در نتیجه کاهش اثرات آنها می گردد.
نکات قابل توصیه
  1. این دارو نباید بیش از مقدار توصیه شده مصرف شود.
  2. در صورت کاهش کارایی دارو پس از چند هفته، بدون مشورت با پزشک، نباید مقدار دارو افزایش داده شود.
  3. دوره درمان با دارو به عنوان ضد تشنج باید کامل شود. دقت شود هیچ یک از نوبت های مصرف فراموش نگردد.
  4. در صورت فراموش شدن یک نوبت مصرف دارو، به محض به یاد آوردن، آن نوبت باید مصرف شود، ولی اگر تقریباً زمان مصرف نوبت بعدی فرا رسیده باشد، از مصرف نوبت فراموش شده و دو برابر کردن مقدار مصرف بعدی باید خودداری شود.
  5. در طول مصرف دارو، از مصرف سایر داروهای حاوی الکل و داروهای مضعف CNS باید خودداری شود.
  6. در صورت بروز سرگیجه، خواب آلودگی یا منگی، باید احتیاط نمود.
  7. مصرف دراز مدت دارو برای اثر تسکین بخش - خواب آور توصیه نمی شود.
مقدار مصرف

بزرگسالان:

به عنوان ضد تشنج، 60 - 250 mg/day بصورت مقدار واحد یا در مقادیر منقسم، به عنوان تسکین بخش – خواب آور، 100 - 320 میلی گرم هنگام خواب، به عنوان تسکین بخش در طول روز 30 - 120 میلی گرم در دو یا سه مقدار منقسم در روز مصرف می شود.

کودکان:

به عنوان ضد تشنج 1 - 6 mg/kg/day بصورت مقدار واحد یا در مقادیر منقسم و به عنوان تسکین بخش - خواب آور، براساس نیاز هر بیمار و به عنوان تسکین بخش در طول روز 2 mg/kg/day و پیش از عمل جراحی1 - 3 mg/kg  مصرف می شود.

در کودکان تا 12 سال،1 - 4 mg/kg  سه بار در روز مصرف می شود.

 

تزریقی

بزرگسالان:

به عنوان ضدتشنج، 100 - 300 میلی گرم تا حداکثر 600 میلی گرم در 24 ساعت تزریق وریدی می شود. در درمان صرع، 10 - 20 mg/kg  بطور متوسط از راه وریدی تزریق می گردد. به عنوان تسکین بخش - خواب آور 100 - 325 میلی گرم و به عنوان تسکین بخش در طول روز30 - 120 mg/day  در دو یا سه مقدار منقسم از راه عضلانی یا وریدی تزریق می گردد. پیش از عمل جراحی ، 130 - 200 میلی گرم 60 - 90 دقیقه قبل از عمل جراحی از راه عضلانی تزریق می گردد.

کودکان:

به عنوان ضد تشنج،10 - 20 mg/kg  بصورت مقدار واحد از راه وریدی تزریق می شود. به عنوان مقدار نگهدارنده 1 - 6 mg/kg/day  تزریق می گردد. در درمان صرع  15 - 20 mg/kg از راه وریدی طی یک مدت 10 - 15 دقیقه تزریق می شود. به عنوان تسکین بخش - خواب آور، مقدار دارو براساس نیاز هر فرد تعیین می گردد. قبل از عمل جراحی، تزریق وریدی یا عضلانی می شود.

فرم های دارویی

Tablet: 15 mg, 60 mg, 100 mg

Injection: 200 mg/ml