فنول سولفون فتالئین

موارد مصرف

این دارو برای ارزیابی جریان خون کلیوی و کمک به تشخیص فعالیت کلیوی به کار می رود. به دلیل اینکه غلظت حداکثر پلاسمائی فنل سولفون فتالئین (PSP) بعد از تجویز دارو به غلظت حداکثر قابل پذیرش برای لوله های کلیوی نمی رسد، آزمون دفع PSP بیشتر یک آزمون خون رسانی کلیوی است تا آزمون فعالیت کلیوی به طور کلی آزمون دفع PSP به وسیله آزمون های دقیق تر فعالیت کلیوی مثل کلیرانس کراتینین جایگزین شده است. این دارو همچنین به عنوان آزمون کیفی برای باقیمانده ادرار مثانه نیز به کار می رود.

مکانیسم اثر

این دارو به سرعت از بدن دفع می شود و باز جذب لوله ای ندارد، اما عمدتاً به وسیله ترشح توبولی دفع می شود. میزان دفع PSP متناسب باجریان خ ون کلیوی می باشد. دفع PSP متناسب با GFR است، اگر چه کلیرانس PSP بیشتر از GFR است. بنابراین، دفع طبیعی PSP نمایانگر GFR طبیعی است. برای مثال، دفع 15% دارو در 15 دقیقه نشان دهنده این است که GFR 45% طبیعی است.

فارماکوکینتیک

دارو متابولیزه نمی شود، دفع کلیوی (4 – 6% بوسیله فیلتراسیون گلومرولی، 80% بوسیله ترشح لوله ای) می باشد. در صورت فعالیت طبیعی کلیه، از یک مقدار مصرف داخل وریدی 25% - 45% در 15 دقیقه و50 – 60% در 30 دقیقه، 65% – 80% در 60 دقیقه و بیشتر از 85% در 120 دقیقه دفع خواهد شد. از یک مقدار مصرف داخل عضلانی 40 – 50% در یک ساعت و 60 – 75% بعد از 2 ساعت دفع خواهد شد.

عوارض جانبی

واکنش های ایدیوسنکرازی (مثل جوش پوستی، خارش و خس خس کردن) تنها عوارض جانبی این دارو می باشند.

موارد منع مصرف

این دارو در صورت نارسایی شدید قلبی و کلیوی نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. بیماری های عروقی، نقرس، دفع ادراری PSP را کاهش می دهند. در صورتی که اختلال کبدی، مولتیپل میلوما و آلبومینوری دفع ادراری PSP را افزایش می دهند.
  2. در بارداری نتیجه آزمون دفع PSP بی اعتبار است.
  3. این آزمون با اندازه گیری رنگ سنجی سولفوبرموفتالئین سرم، کراتینین سرم و ادرار و کراتین ادرار، استن، رنگ، کتون ها و وانیل مندلیک اسید ادرار تداخل دارد و موجب افزایش کاذب در موارد فوق می شود.
تداخل های دارویی

مصرف همزمان داروهای اسیدی آمینوهیپورات سدیم، آتروپین، دیاتروزات ها، مدرهای تیازیدی، پنی سیلین ها، سالیسیلات ها، سولفونامیدها و داروهای اوریکوزوریک دفع ادراری PSP را کاهش می دهند. متیلن بلو باعث ایجاد نتیجه مثبت کاذب در آزمون دفع PSP می شود. همزمان با داروهایی که موجب تغییر رنگ ادرار می شوند (مثل نیتروفورانتئین، فنازوپیریدن، دانترون و کاسکارا)، نباید این دارو را مصرف کرد.

نکات قابل توصیه

1- برای انجام آزمون PSP بیمار باید 500 - 1000 میلی لیتر آب 30 تا 90 دقیقه قبل از تزریق دارو بنوشد. جمع آوری ادرار در 15،30 ، 60 و 120 دقیقه بعد از تزریق داخل عضلانی تشخیص فوری غلظت دارو انجام می شود. اگر دفع دارو در زمان های بعد از 15 دقیقه افزایش یابد، ممکن است مقداری از ادرار در مثانه باقیمانده باشد که این به دلیل انسدادهای مجاری ادراری یا تخلیه ناکامل مثانه می باشد. نتیجه آزمون PSP ممکن است به دلیل تخلیه غیرطبیعی (مثل فیستول) یا حضور مواد دیگر (مثل خون در ادرار) تغییر یابد.

2- برای انجام آزمون ادرار باقیمانده در مثانه، بعد از تخلیه مثانه، بیمار 600 میلی لیتر آب می نوشد و بعد از آن بیمار نباید هیچگونه مایعی در طی انجام آزمون بنوشد. PSP سی دقیقه بعد از نوشیدن آب تجویز می شود. جمع آوری ادرار (تخلیه مثانه) 2 ساعت بعد از تجویز دارو انجام می شود، این ادرار و دفع بعدی فوراً برای اندازه گیری غلظت PSP آزمایش می شود. اگر بیمار احتباس ادرار نداشته باشد و فعالیت کلیه او طبیعی باشد، جمع آوری دوم نباید حاوی PSP باشد. اگر در جمع آوری PSP بود، دو غلظت PSP در جمع آوری اول و دوم برای محاسبه در ادرار احتباس شده استفاده می شود.

مقدار مصرف

برای هر دو آزمون 6mg از دارو به سرعت داخل وریدی یا داخل عضلانی تزریق می شود.

فرم های دارویی

Injection: 6 mg/ml