فنیل افرین

موارد مصرف

فنیل افرین از راه تزریقی در درمان حالات مختلف کمی فشار خون مصرف می شود. این دارو در درمان کمی فشار خون در حالت ایستاده، توقف تاکی کاردی فوق بطنی پاروکسیمال و به همراه بی حس کننده های موضعی به عنوان منقبض کننده عروق نیز مصرف می شود.

مکانیسم اثر

فنیل افرین یک داروی سمپاتومیمتیک با اثر مستقیم بر روی گیرنده های آدرنرژیک است. این دارو دارای اثر غالب آلفا - آدرنرژیک بوده و با مقادیر مصرف معمول، فاقد اثر محرک قابل توجه بر روی CNS می باشد. اثر این دارو طولانی تر از نورآدرنالین است، هر چند که فعالیت انقباضی عروقی آن ضعیف تر از نورآدرنالین می باشد. پس از تزریق، این دارو سبب انقباض عروق محیطی شده و فشار شریان ها افزایش می یابد. این دارو سبب برادی کاری رفلکسی شده و جریان خون پوست و کلیه را کاهش می دهد.

فارماکوکینتیک

در صورت تزریق زیر جلدی یا عضلانی، اثر دارو پس از 10 - 15 دقیقه شروع و در صورت تزریق زیر جلدی تا یک ساعت و در تزریق عضلانی تا 2 ساعت باقی می ماند. تزریق وریدی دارو تا حدود 20 دقیقه موثر می باشد.

عوارض جانبی

ترس، بیخوابی، اغتشاش فکر، تحریک پذیری، اضطراب، دیسپنه، افزایش قند خون، بیقراری، تپش قلب، تاکی کاردی، لرزش، تعریق، افزایش بزاق، ضعف، سرگیجه، سردرد، احساس خنکی در نوک انگشتان با مقادیر کم و آریتمی قلبی، افزایش سریع فشار خون، بی اشتهایی، تهوع، استفراغ با مقادیر زیاد مشاهده شده است.

هشدارها

این دارو در موارد زیر باید با احتیاط فراوان مصرف شود: حساسیت به اثرات قلبی عروقی دارو بویژه کسانی که قبلا به آریتمی، تاکی کاردی، آنژین Prinzmetal، اختلالات ترومبوآمبولیک مبتلا شده و سابقه بیماری قلبی ایسکمیک دارند، در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید و افزایش غلظت هورمون تیروئید.

تداخل های دارویی
  • در صورت مصرف همزمان باهالوتان یا سایر بی حس کننده های فرار که سبب افزایش حساسیت عضله قلب به اثرات بتا آدرنرژیک می شود، خطر بروز آریتمی مخاطره آمیز وجود دارد.
  • اثرات انقباضی عروقی دارو (به واسطه اثرات آلفا آدرنرژیک) در صورت مصرف همزمان با آلکالوئیدهای ارگو یا اکسی توسین افزایش می یابد.
  • اثر دارو در صورت مصرف همزمان با داروهای مهار کننده آنزیم مونوآمینو اکسیداز ممکن است افزایش یابد.
  • مصرف همزمان این دارو با داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، ممکن است سبب بروز افزایش فشار خون و آریتمی شود.
  • کورتیکواستروئیدها، دیورتیک های تخلیه کننده پتاسیم و آمینوفیلین یا تئوفیلین، اثر کاهنده پتاسیم این دارو افزایش می یابد.
  • افزایش شدید فشار خون در صورت مصرف همزمان یک داروی مسدود کننده گیرنده بتا آدرنرژیک ممکن است بروز نماید.

 

مقدار مصرف

مقدار مصرف اولیه در کمی فشار خون2 - 5  میلی گرم بصورت محلول %1 است که از راه زیرجلدی یا عضلانی تزریق می شود که در صورت نیاز و براساس پاسخ بیمار مقادیر اضافی 1 - 10 میلی گرم نیز مصرف می شود. از راه انفوزیون آهسته وریدی مقدار100 - 500 میکروگرم بصورت محلول 0.1 درصد مصرف می شود که در صورت نیاز پس از 15 دقیقه مجددا انفوزیون می گردد. در کمی شدید فشار خون 10 میلی گرم ا ز دارو در 500 میلی لیتر محلول گلوکز %5 یا کلرور سدیم 0.9 درصد حل شده و سپس ابتدا با سرعت تا 180 میکروگرم در دقیقه و پس از آن بر اساس پاسخ بیمار با سرعت 30 - 60 میکروگرم در دقیقه انفوزیون می گردد. به منظور توقف تاکی کاردی فوق بطنی پاروکسیمال مقدار مصرف حداکثر 500 میکروگرم است که بصورت محلول 0.1 درصد تزریق وریدی شده و در صورت نیاز مقدار مصرف به تدریج تا 1 میلی گرم فزایش می یابد. به همراه بی حس کننده های موضعی، 1 میلی گرم از دارو به هر 20 میلی لیتر محلول بیحس کننده جهت تولید محلول با غلظت 1/20000 اضافه می شود.

فرم های دارویی

Injection: 10 mg/mL