فسفات

موارد مصرف

فسفات برای جبران کمبود فسفر خون مصرف می شود. اسیدی شدن ادرار ناشی از این دارو، اثر داروهایی را که برای بروز اثر ضد باکتری خود به محیط اسیدی نیاز دارند (مانند متنامین)، افزایش می دهد. این دارو غلظت کلسیم ادرار را کم می کند و مانع رسوب کلسیم در مجاری ادرار می شود.

مکانیسم اثر

در توبول دیستال کلیوی، هیدروژن ترشح شده در سلول توبول از طریق تعویض با سدیم، نمک های فسفات دی بازیک را به مونوبازیک تبدیل می کند. بنابراین، مقدار زیادی از اسید ترشح می شود، بدون آنکه pH ادرار را به اندازه ای پائین آورد که انتقال هیدروژن را بوسیله شیب زیاد غلظت بین سلول توبول و مایع لومینال مهار کند. این دارو با اسیدی کردن ادرار، حلالیت کلسیم را افزایش می دهد.

فارماکوکینتیک

فسفات از مجرای گوارش جذب می شود، اما مقادیر زیاد کلسیم یا آلومینیوم ممکن است باعث ایجاد فسفات نامحلول و در نتیجه کاهش جذب آن شود. فسفات به مقدار 90 درصد از کلیه و 10 درصد از مدفوع دفع می شود.

عوارض جانبی

احتباس مایع، زیادی پتاسیم خون، زیادی سدیم خون، زیادی فسفات با کلسیم خون با مصرف این دارو گزارش شده است.

موارد منع مصرف

این دارو در بیماران مبتلا به زیادی فسفات خون، عیب شدید کار کلیه و سنگ های ادراری فسفات، منیزیم - آمونیم نباید مصرف شود.

هشدارها

این دارو در موارد زیر باید با احتیاط مصرف شود:

  • مواردی که ممکن است با غلظت های زیاد فسفات همراه باشند (مانند کم کاری پاراتیروئید و بیماری مزمن کلیه و رابدومیولیز)،
  • حالاتی که ممکن است با غلظت های کم کلسیم همراه باشند (مانند کم کاری پاراتیروئید، نرمی استخوان، التهاب حاد لوزالمعده، بیماری مزمن کلیه، رابدومیولیز، راشیتیسم)
  • و حالاتی که ممکن است با غلظت های زیاد پتاسیم همراه باشند (مانند بی کفایتی شدید غده فوق کلیه، دهیدراسیون شدید، التهاب لوزالمعده، تمرینات فیزیکی، بی کفایتی کلیه، رابدومیولیز، آسیب وسیع بافت)
  • و زیادی سدیم خون.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان داروهای حاوی کلسیم با فسفات ها ممکن است خطر رسوب کلسیم در بافت نرم را افزایش دهد.
  • مصرف همزمان داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی، کاپتوپریل، سیکلوسپورین، مدرهای نگهدارنده پتاسیم، انالاپریل، هپارین و سایر داروهای حاوی پتاسیم با فسفات پتاسیم ممکن است سبب افزایش پتاسیم خون شود.
  • مصرف همزمان این دارو با سایر فرآورده های حاوی فسفات ممکن است خطر بروز زیادی فسفات خون به ویژه در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی را افزایش دهد.
مقدار مصرف

خوراکی

بزرگسالان:

به عنوان اسیدی کننده ادرار، ضد سنگ های ادراری یا تامین کننده الکترولیت، 8 میلی مول فسفر همراه با یک لیوان آب، چهار بار در روز پس از غذا و هنگام خواب مصرف می شود.

کودکان:

به عنوان تامین کننده الکترولیت در کودکان تا 4 سال، 6.4 میلی مول در 60 میلی لیتر آب، چهار بار در روز پس از غذا و هنگام خواب مصرف می شود.

 در کودکان با سن بیشتر از 4 سال، مقدار مصرف مشابه بزرگسالان است.

 

تزریقی

بزرگسالان:

به عنوان تامین کننده الکترولیت 10 mmole/day فسفر از راه انفوزیون وریدی تزریق می شود.

کودکان:

به عنوان تامین کننده الکترولیت 1.5 - 2 mmole/day فسفر از راه انفوزیون وریدی تزریق می شود.

فرم های دارویی

Effervescent Tablet: NaH2PO4 1936 mg + NaHCO3 350 mg + KHCO3 315 mg Injection: (KH2PO4 225 mg + K2HPO4 236 mg)/ml Tablet: 500 mg (K2HPO4)