پروپرانولول

موارد مصرف

پروپرانولول در درمان آنژین صدری مزمن، پیشگیری و درمان آریتمی قلبی، کنترل زیادی فشار خون، درمان کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و پیشگیری از انفارکتوس مجدد میوکارد، در درمان کمکی نئوکروموسیتوم و پیشگیری از سردردهای عروقی مصرف می شود.

فارماکوکینتیک

حدود 90 درصد دارو از مجرای گوارش جذب می شود. پیوند دارو به پروتئین های پلاسما خیلی زیاد است. متابولیسم دارو کبدی بوده و نیمه عمر آن 3 - 5 ساعت است. زمان لازم برای رسیدن به اوج اثر  1 - 1.5  ساعت است.

دفع دارو کلیوی است.

عوارض جانبی

برادی کاردی، نارسایی قلب، اختلال در هدایت قلب، اسپاسم برونش، انقباض عروق محیطی، اختلالات گوارشی، خستگی، اشکال در بخواب رفتن، بثورات جلدی، اشکال در تنفس یا خس خس کردن، سردی دست ها و پاها، اغتشاش شعور بخصوص درسالمندان، توهم، افسردگی روانی، ورم مچ و ساق پا، ضربان آهسته و غیرعادی قلب، یبوست، اضطراب یا نگرانی، کاهش توانایی جنسی، اسهال، خواب آلودگی خفیف، سر درد، بیحسی یا گزگز کردن انگستان دست و پا و خستگی یا ضعف غیرعادی با مصرف این دارو گزارش شده است.

موارد منع مصرف

این دارو در شوک قلبی، نارسایی آشکار قلب، بلوک درجه دو یا سه دهلیزی – بطنی، برادی کاردی سینوسی و کاهش فشار خون سیستولیک به کمتر از 100 میلی لیتر جیوه (برای پیشگیری از انفارکتوس مجدد میوکارد) نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. مصرف این دارو در موارد زیر باید با احتیاط فراوان صورت گیرد: سابقه آلرژی، آسم نایژه ای، آمفیزم یا برونشیت غیرآلرژیک، نارسایی احتقانی قلب، دیابت، پرکاری تیروئید، افسردگی روانی یا سابقه ابتلاء به آن.
  2. مقدار مصرف این دارو در سالمندان باید بر اساس پاسخ بیمار تعیین شود، زیرا از یک طرف به علت کاهش حساسیت این بیماران به اثر دارو ممکن است افزایش مقدار مصرف لازم باشد و از طرف دیگر به علت کاهش توانایی متابولیسم و دفع دارو کاهش مقدار مصرف ممکن است ضرورت یابد.
  3. در بیماران مبتلا به عیب کار کبد، مقادیر مصرف این دارو باید کاهش یابد.
  4. در صورت بروز افسردگی ناشی از این دارو، مصرف آن باید قطع شود.
  5. اگر بعد از یک دوره درمان طولانی با این دارو قطع مصرف آن ضرورت پیدا کند، باید مصرف این دارو بتدریج و حداقل طی سه روز تا دو هفته قطع شود. در طول این مدت، بیمار باید از فعالیتهای شدید بدنی پرهیز کند تا خطر بروز انفارکتوس میوکارد یا آریتمی به حداقل برسد. اگر پس از قطع مصرف دارو، علائم قطع مصرف بروز کرد، باید مصرف دارو را به طور موقت مجدداً شروع نمود، ولی به دنبال بهبود بیمار، آن را باید با احتیاط قطع کرد.
  6. در طول مصرف این دارو، پیگیری عملکرد قلب، تعیین نبض، اندازه گیری فشار خون و ثبت نوار قلبی و اندازه گیری ضربان قلب ضروری است.
تداخل های دارویی
  • مقدار مصرف انسولین و داروهای خوراکی پائین آورنده قند خون، هنگام مصرف همزمان با این دارو باید تنظیم گردد تا از کاهش بیش از حد قند خون جلوگیری شود.
  • در صورت مصرف همزمان داروهای مسدود کننده گیرنده بتا - آدرنرژیک با داروهای مسدود کننده کانال های کلسیمی یا کلونیدین، اثرات کاهش فشار خون ممکن است تشدید شود.
  • مصرف همزمان داروهای مهارکننده مونوآمین اکسیداز با این دارو(مانند فورازولیدون و پروکاربازین) به علت امکان افزایش شدید فشار خون، توصیه نمی شود.
  • در صورت مصرف همزمان این دارو با آمین های مقلد سمپاتیک که دارای فعالیت بتا - آدرنرژیک هستند، ممکن است اثرات هر دو دسته دارو کاهش یابند.
  • گزانتین ها در صورت مصرف همزمان با این دارو ممکن است موجب مهار اثرات درمانی هر دو دسته دارو شوند. همچنین، کلیرانس تئوفیلین افزایش می یابد.
نکات قابل توصیه
  1. هیچ یک از نوبت های مصرف این دارو نباید فراموش شود، بخصوص اگر روزی یکبار مصرف می شود.
  2. این دارو، زیادی فشار خون را درمان نمی کند، بلکه آنرا کنترل می نماید. مصرف این دارو ممکن است تا پایان عمر ضروری باشد.
  3. مصرف دارو، حتی در صورت احساس بهبودی، باید ادامه یابد.
  4. اگر یک نوبت مصرف دارو فراموش شود، به محض به یاد آوردن آن نوبت باید مصرف شود، ولی اگر تا زمان مصرف نوبت بعدی 4 ساعت باقیمانده باشد، از مصرف آن نوبت باید خودداری شده و مقدار مصرف بعدی نیز دو برابرنگردد.
  5. در بیماران مبتلا به دیابت، با مصرف این دارو علایم کمی قند خون ممکن است پوشانده شد ه یا غلظت قند خون افزایش یابد یا کاهش قند خون طولانی شود.
  6. از مصرف با سایر داروها، به ویژه داروهای مقلد سمپاتیک که نیاز به نسخه پزشک ندارند، باید خودداری گردد.
  7. قبل از قطع مصرف دارو، باید با پزشک مشورت شود.
  8. به علت احتمال بروز سرگیجه، خواب آلودگی و منگی،هنگام رانندگی یا کار با وسایلی که نیاز به هوشیاری دارند، باید احتیاط نمود.
مقدار مصرف

خوراکی (قرص معمولی)

بزرگسالان:

در درمان آنژین صدری  80 - 320 mg/day در 2 - 4 مقدار منقسم، به عنوان ضد آریتمی 10 - 30 میلی گرم 3 - 4 بار در روز (که برحسب نیاز و تحمل بیمار تنظیم می شود)، به عنوان کاهنده فشار خون، 40 میلی گرم دو بار در روز (که معمولاً برحسب نیاز و تحمل بیمار به تدریج افزایش می یابد) تا حداکثر640 mg/day  مصرف می شود. به عنوان درمان کمکی کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک 20 - 40 میلی گرم 3 - 4 بار در روز مصرف می شود که برحسب نیاز و تحمل بیمار تنظیم می گردد. در انفارکتوس میوکارد 180 - 240 mg/day  در مقادیر منقسم مصرف می شود. به عنوان درمان کمکی در فئوکروموسیتوم 20 میلی گرم سه بار در روز تا 40 میلی گرم 3 - 4 بار در روز به مدت سه روز قبل از عمل جراحی تجویز می گردد. در درمان سردردهای عروقی ابتدا20  میلی گرم چهار بار در روز مصرف می شود که سپس مقدار دارو برحسب نیاز و تحمل بیمار به تدریج تا حداکثر 240 mg/day  در صورت نیاز افزایش می یابد.

کودکان:

به عنوان ضد آریتمی و کاهنده فشار خون،0.5 - 1 mg/day  در  2 - 4مقدار منقسم مصرف می شود.  در مقدار دارو برحسب نیاز جهت درمان زیادی فشار خون و پیشگیری از تاکی کاردی فوق بطنی تنظیم می گردد.

 

خوراکی (قرص پیوسته رهش)

بزرگسالان:

در درمان زیادی فشار خون، 80 mg/day در یک نوبت که به تدریج تا 160 mg/day  در یک نوبت افزایش می یابد، مصرف می شود. در درمان آنژین صدری،80 mg/day  در یک نوبت که در فواصل 3 - 7 روز برحسب نیاز تا حداکثر 320 mg/day  افزایش می یابد، مصرف می گردد. در درمان سردردهای عروقی،80 mg/day  در یک نوبت مصرف می شود که می تواند تا حداکثر 240 mg/day  برحسب نیاز بتدریج افزایش یابد.

 

تزریقی

بزرگسالان:

به عنوان ضد آریتمی 1 - 3 میلی گرم با سرعت حداکثر 1 mg/min  از راه وریدی تزریق می شود. در صورت نیاز، پس از دو دقیقه و پس از چهار ساعت مجدداً همین مقدار تزریق می گردد.

کودکان:

از راه تزریق وریدی آهسته0.01 - 0.1 mg/kg  (تا حداکثر یک میلی گرم در هر روز) مصرف می شود که هر 6 - 8 ساعت در صورت نیاز تکرار می گردد.

فرم های دارویی

Injection: 1 mg/ml

Tablet: 10mg, 40 mg, 80 mg

Extended Release Tablet: 80 mg, 160 mg