ریسپریدون

موارد مصرف

این دارو برای درمان تظاهرات اختلالات سایکوتیک بکار می رود  و اثر درمانی قابل ملاحظه ای برعلائم مثبت و منفی اسکیزوفرنی دارد.

مکانیسم اثر

مکانیسم اثر ضد جنون این دارو مشخص نیست. اثر آن احتمالاً به خاطر مهار انتخابی مونوآمینرژیک (D2, SHT2)  می باشد. این دارو همچنین دارای اثر مهاری متوسطی برگیرنده های H1, α2, α1 می باشد.

فارماکوکینتیک

جذب گوارشی دارو زیاد و سریع می باشد و دارو به مقدار خیلی زیاد به پروتئین های پلاسما متصل می شود. متابولیسم دارو عمدتاً کبدی و دفع آن از طریق ادرار (70%) و مدفوع (15%) و نیمه عمر آن 20 - 24  ساعت می باشد.

عوارض جانبی

اختلالات حرکتی، اضطراب، عصبانیت، تاری دید، اختلال جنسی، کاهش تمایل جنسی، سرگیجه، دیسمنوره، منوراژی، اثرات خارج هرمی، دیستونی، پارکینسون، بی خوابی، اختلال در دفع ادرار، تغییرات خلق و خوی، بیقراری، اختلال در تمرکز، مشکلات حافظه ای، بثورات پوستی و خارش، اسهال یا یبوست، سرفه، خشکی دهان، سوء هاضمه، سردرد، تهوع، التهاب بینی و حلق و افزایش وزن و سندرم بدخیم نورولپتیک عوارض جانبی عمده این دارو هستند.

هشدارها
  1. این دارو باعث طولانی شدن فاصله QT در بعضی از بیماران می شود
  2. به دلیل احتمال افزایش سطح پلاسمایی پرولاکتین، در طی درمان با ریسپریدون باید سطح پرولاکتین را به طور منظم اندازه گیری نمود.
  3. در صورت ابتلا به سرطان پستان، برادی کاردی، اختلالات الکترولیتی، بیماری های قلبی - عروقی، بیماری های عروقی مغز، سابقه سکته قلبی یا حمله عصبی، دهیدراتاسیون، کاهش حجم خون، اختلالات شدید کبدی و کلیوی، بیماری پارکینسون، حساسیت مفرط نسبت به دارو همراه با سایر داروهای طولانی کننده فاصله QT این دارو را باید با احتیاط فراوان مصرف کرد.
تداخل های دارویی
  • مصرف همزمان این دارو با الکل و سایر مضعف های CNS باعث تضعیف شدید CNS می شود. مصرف این دارو با داروهای ضد فشار خون بالا موجب افت شدید فشار خون می شود.
  • این دارو اثر بروموکریپتین،  لوودوپا، پرگولاید، را کاهش می دهد.
  • کلیرانس ریسپریدون توسط کاربامازپین افزایش و توسط کلوزاپین و فلوکستین کاهش می یابد.
  • مصرف همزمان این دارو با داروهایی که منجر به طولانی شدن قطعه QT در نوار قلبی می شوند، می تواند منجر به آریتمی خطرناک شود.
نکات قابل توصیه
  1. در حین مصرف این دارو باید بیمار جهت مشاهده هر گونه اختلال حرکتی و علائم اولیه اختلال حرکتی دیررس مورد معاینه دوره ای قرارگیرد.
  2. از آنجائی که خودکشی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی وجود دارد، دارو باید با حداقل مقدار ممکن در دسترس بیمار قرارگیرد.
  3. در صورت بروز سندرم بدخیم نورولپتیک، مصرف دارو را باید بلافاصله قطع کرد. برای درمان هیپرترمی (با تجویز داروهای ضد تب)، دهیدراتاسیون (با تامین آب و الکترولیت ها)، ناپایداری قلبی - عروقی (با کنترل فشار خون و ریتم قلب)، هیپوکسی (با تجویز اکسیژن و تنفس کمکی)، سفتی عضلانی (با تجویز دانترولن، بروموکریپتین و آمانتادین) اقدام لازم را به عمل آورد. در صورت نیاز به تداوم مصرف دارو، حداقل 5 روز دارو را باید قطع کرد و سپس با جایگزین یک دارو از یک گروه دیگر از داروهای ضد جنون (با مقدار کم) درمان را ادامه داد.
  4. دارو باید به میزان تجویز شده مصرف شود و از مصرف مقادیر بیشتر یا کمتر از مقدار تجویز شده باید خودداری نمود.
  5. هنگام مصرف این دارو از مصرف الکل و سایر داروهای مضعف CNS باید خودداری کرد.
  6. درصورت انجام اعمال جراحی یا عملیات دندانپزشکی یا اختلالات اورژانس ضمن احتیاط باید پزشک یا دندانپزشک را از مصرف این دارو مطلع نمود.
  7. به دلیل تاری دید، سرگیجه، خواب آلودگی، هنگام مصرف این دارو از رانندگی یا کار با ماشین آلاتی که نیاز به هوشیاری دارند باید احتیاط نمود.
  8. به دلیل احتمال بروز سرگیجه و عدم تعادل، هنگام برخاستن از حالت خوابیده یا نشسته باید احتیاط شود.
  9. به دلیل احتمال بروز حساسیت به نور، بیمار باید از قرارگرفتن در معرض نور آفتاب بدون استفاده از پوشش مناسب یا کرم های ضد آفتاب مناسب خودداری نماید.
مقدار مصرف

 بزرگسالان:

یک میلی گرم در روز اول، دو میلی گرم در روز دوم، سه میلی گرم در روز سوم مصرف می شود . در نوبت های بعدی مقدار مصرف باید براساس نیاز و تحمل بیمار و با افزایش 1 - 2 میلی گرم در روز (با رعایت فاصله یک هفته ای) افزایش یابد. مقدار مصرف روزانه در یک یا دو بار در روز مصرف می شود. در بسیاری از بیماران شروع مصرف ممکن است با سرعت آهسته تری انجام شود.

مقدار مصرف این دارو در سالمندان باید به نصف تقلیل یابد.

حداکثر مقدار مجاز برای بزرگسالان16 mg/day ، برای بزرگسالان مبتلا به نارسایی کبدی4 mg/day  و برای سالمندان 3 mg/day  می باشد.

فرم های دارویی

 Tablet: 1, 2, 3, 4 mg