سالبوتامول

موارد مصرف

سالبوتامول برای درمان آسم و سایر حالات همراه با انسداد برگشت پذیر راه های تنفسی و همچنین برای جلوگیری از زایمان زودرس مصرف می شود.

فارماکوکینتیک

متابولیسم دارو کبدی است و از طریق کلیه ها و مدفوع دفع می شود. از راه خوراکی، اثر دارو پس از 15 - 30 دقیقه شروع می شود و طی 2 - 3 ساعت به حداکثر می رسد. مدت اثر آن 8 ساعت یا بیشتر است. از راه استنشاقی، بتدریج از برونش ها جذب و بخشی از داروی بلعیده شده نیز از دستگاه گوارش جذب می گردد. غلظت سیستمیک دارو پس از استنشاق آن کم می باشد. اثر دارو پس از 5 - 15 دقیقه شروع می شود و 1 – 1.5  ساعت پس از دو استنشاق به حداکثر می رسد.  مدت اثر دارو از راه استنشاقی 3 - 6 ساعت است.

عوارض جانبی

لرزش خفیف (معمولاً در دست ها)، فشار عصبی، سردرد، گشادی عروق محیطی، تپش قلب، تاکی کاردی، بندرت دردهای عضلانی، کاهش پتاسیم سرم متعاقب تجویز مقادیر زیاد، واکنش های حساسیت مفرط شامل اسپاسم نایژه ای پارادوکسیکال، کهیر و آنژیوادم گزارش شده است.

هشدارها
  1. در صورت وجود بیماری ها ی قلبی - عروقی شامل آریتمی قلبی، عدم کفایت میوکارد و عروق کرونر، افزایش فشار خون، بیماری ایسکمی قلبی، طولانی شدن فاصله QT، پرکاری تیروئید و دیابت باید با احتیاط فراوان تجویز شود.
  2. درمان با محرک های گیرنده بتا دو آدرنرژیک ممکن است باعث کاهش شدید پتاسیم سرم شود. این اثر در صورت مصرف همزمان تئوفیلین و مشتقات آن، کورتیکوستروئیدها، داروهای مدر و بوسیله هیپوکسی ممکن است تشدید شود.
  3. مصرف خوراکی یا تزریقی دارو می تواند انقباضات رحم را مهار نماید.
  4. مصرف همزمان دارو با مسددهای بتا آدرنرژیک، کدئین، گلیکوزیدهای دیژیتال، مهارکننده های مونوآمین اکسیداز (MAO) و ضد افسردگی های سه حلقه ای باید با احتیاط صورت گیرد.
تداخل های دارویی
  • تجویز مقادیر زیاد سالبوتامول قبل یا اندکی پس از بیهوشی با کلروفرم یا هالوتان ممکن است خطر آریتمی شدید بطنی را بویژه نزد اشخاص با سابقه بیماری قلبی افزایش دهد.
  • مصرف همزمان داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای و یا مهار کننده های مونوآمین اکسیداز (MAO) (شامل فورازولیدون و پروکاربازین) با سالبوتامول ممکن است باعث تشدید اثر دارو بر سیستم عروقی شود.
  • مصرف همزمان این دارو با گلیکوزیدهای دیژیتال ممکن است خطر آریتمی قلبی را افزایش دهد .
  • مصرف همزمان سالبوتامول با کاکوئین علاوه بر اثر افزاینده تحریک CNS، ممکن است اثرات جانبی عروقی هر یک را نیز افزایش دهد.
  • مصرف همزمان با مسددهای بتا ممکن است با اثر گشاد کنندگی برونش سالبوتامول مقابله نماید.
نکات قابل توصیه
  1. از تماس آئروسل های استنشاقی با چشم ها باید اجتناب کرد.
  2. بین 2 استنشاق متوالی حداقل 1 – 2 دقیقه فاصله گذاشته شود.
  3. در صورتی که پس از مصرف دارو اشکال در تنفس باقی ماند یا بدتر شد، بلافاصله به پزشک اطلاع داده شود.
  4. در صورت بروز خشکی لب و گلو، پس از هر بار مصرف دارو دهان با آب شسته شود.
  5. در صورت ضرورت مصرف همزمان یک آئروسل استنشاقی کورتیکوستروئید با این دارو، بهتراست ائروسل سالبوتامول 5 دقیقه زودتر مصرف شود.
  6. شکل دارویی محلول نبولایزر با غلظت 5mg/ml حتماً قبل از مصرف باید با 2.5 میلی لیتر محلول 0.9% کلرورسدیم تزریق گردد.
  7. محلول ایپراتروپیوم، کرومولین و سالبوتامول استنشاقی در صورت مخلوط شدن با هم در دستگاه نبولایزر تا یکساعت پایدار بوده و سازگار هستند.
مقدار مصرف

خوراکی

بزرگسالان:

مقدار 4 میلی گرم از دارو (افراد مسن و بیماران حساس در ابتدا 2 میلی گرم ) 3 - 4 بار در روز تجویز می شود. حداکثر مقدار مصرف دارو در یک نوبت 8 میلی گرم می باشد.

کودکان:

تا سن دو سالگی 100 mcg/kg چهار بار در روز، 2 - 6 سالگی 1 - 2 میلی گرم 3 - 4 بار  در روز و  6 - 12  سالگی 2 میلی گرم 3 - 4 بار در روز تجویز می شود.

 

تزریقی

زیرجلدی یا داخل عضلانی: 500 میکروگرم از دارو تجویز می شود که در صورت لزوم هر 4 ساعت یکبار قابل تکرار است.

تزریق آهسته وریدی: 250 میکروگرم از دارو تجویز می شود که در صورت لزوم هر 4 ساعت یکبار قابل تکرار است.

انفوزیون داخلی وریدی: در ابتدا 5mcg/min تجویز می گردد که برحسب پاسخ بیمار و ضربان قلب قابل تنظیم است و معمولاً در محدوده  3 - 20mcg/min و یا در صورت لزوم بیشتر می باشد.

 

استنشاقی

بزرگسالان:

 100 – 200 میکروگرم (1 – 2 پاف) تا حداکثر 3 – 4 بار در روز برای علایم پایدار تجویز می گردد. برای پیشگیری اسپاسم نایژه ای ناشی از ورزش مقدار 200 میکروگرم (دو پاف) مصرف می شود.

کودکان:

 100 میکروگرم (یک پاف) که در صورت لزوم تا 200 میکروگرم (دو پاف) قابل افزایش است. برای پیشگیری اسپاسم نایژه ای ناشی از ورزش مقدار 100 میکروگرم (یک پاف) تجویز می شود.

 

محلول های استنشاقی ویژه نبولایزر

بزرگسالان و کودکان بزرگتر از 12 سال:

2.5 میلی گرم که در عرض 5 - 15 دقیقه از طریق دستگاه نبولایزر بصورت استنشاق دهانی مصرف می شود. این دوز در صورت لزوم هر 4 - 6 ساعت می تواند تکرار شود.

کودکان 1 تا 12 سال:

1.25 تا 2.5 میلی گرم که در عرض 5 - 15 دقیقه از طریق نبولایزر بصورت استنشاق دهانی مصرف می شود. در صورت لزوم هر 4  -6 ساعت قابل تکرار است.

نوزادان:

0.05 تا 0.15 میلی گرم به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن که در عرض 5 - 15 دقیقه از طریق نبولایزر بصورت استنشاق دهانی تجویز می شود. در صورت لزوم هر 4  تا 6 ساعت قابل تکرار است.

فرم های دارویی

Oral Inhaler: 100 mcg/puff

Injection: 0.5 mg/ml

Syrup: 2 mg/5 ml

Tablet: 2 mg

Solution for Nebulization: 5 mg/ml