درباره سرترالین

سرترالین برای درمان افسردگی، اختلال وسواسی – جبری، حملات پانیک (حملات اضطرابی)، اختلال اضطرابی پس از آسیب، اختلال اضطراب اجتماعی به کار می رود. سرترالین در درمان علائم اختلالات خلقی قبل از قاعدگی شامل نوسانات خلقی، تحریک پذیری، نفخ و حساسیت پستان ها نیز تجویز می شود. این دارو متعلق به گروهی از دارو ها موسوم به مهار کننده های انتخابی باز جذب سروتونین (SSRI) بوده و مکانیسم عمل آن افزایش میزان سروتونین می باشد. سروتونین ماده ای در سیستم عصبی مرکزی می باشد که به حفظ تعادل روانی کمک می کند.

سرترالین، برخی مواقع، برای درمان سردرد و مشکلات جنسی نیز تجویز می شود.

نحوه مصرف سرترالین

سرترالین به شکل قرص یا کپسول تهیه می شود. نحوه مصرف آن معمولا یک بار در روز و هنگام صبح یا عصر می باشد. برای درمان اختلالات قبل از قاعدگی، سرترالین با دوز روزانه یک بار، یا همه روزها یا در برخی روزهای ماه، تجویز می شود.

دارو را هر روز در ساعت مشخصی مصرف و از تغییر ساعت آن خودداری کنید. سرترالین باید دقیقا طبق دستور پزشک مصرف شود، از کم یا زیاد نمودن خودسرانه دوز دارو، بدون اطلاع پزشک، خودداری نمایید.

ممکن است پزشک دارو را در ابتدا با دوز کم شروع و به تدریج دوز دارو را تا رسیدن به حد درمانی مطلوب افزایش دهد. این افزایش معمولا یک بار در هفته صورت می گیرد و نه بیشتر.

رسیدن به اثرات مطلوب درمانی سرترالین ممکن است چند هفته یا بیشتر طول بکشد. بنابراین در اوایل دوره درمانی ممکن است نتیجه کاملا رضایت بخش از دارو بدست نیاید.

دوز دارو را، حتی اگر احساس می کنید که بیماری تان کاملا درمان شده و حال خوبی دارید، بدون اطلاع پزشک و به طور خودسرانه کم یا قطع ننمایید.

مکانیسم اثر

این دارو یک مهار کننده قوی و انتخابی بازجذب نورونی سروتونین (SSRI) می باشد و با تقویت فعالیت سروتونرژیک در CNS و متعاقباً مهار فعالیت آدرنرژیک در ناحیه locus ceruleus می شود.

فارماکوکینتیک

جذب گوارشی این دارو آهسته است ولی در صورت مصرف با غذا، سرعت جذب و فراهمی زیستی آن افزایش می یابد. پیوند پروتئینی آن خیلی زیاد و حدود 98 درصد است. سرترالین درکبد متابولیزه می شود و بطور وسیع تحت تاثیر عبور اولیه قرارمی گیرد. نیمه عمر حذف آن 24 - 26 ساعت است ولی متابولیت فعال آن نیمه عمر 62 - 102 ساعت دارد. برای شروع اثر ضد افسردگی و ضد پانیک آن 2 - 4 هفته و برای اثر ضد وسواس آن ممکن است زمان بیشتری لازم باشد. در صورت مصرف یکبار در روز دارو، پس از 7 روز به غلظت پایدار سرمی می رسد. دارو بیشتر بصورت متابولیت از راه کلیه و همچنین از راه مدفوع دفع می شود.

ملاحظات قبل از مصرف

قبل از شروع به مصرف سرترالین، در صورت وجود هر یک از موارد زیر پزشک خود را مطلع کنید:

  • در صورت حساسیت به سرترالین، یا هر داروی دیگر
  • در صورتی که داروهای بازدارنده منوآمین اکسیداز (MAO) دریافت می کنید، حتی اگر این داروها را در کمتر از 14 روز گذشته نیز دریافت کرده باشید. برخی از این دارو ها عبارتند از: ایزوکربوکسازید، فنلزین، سلژیلین، و ترانیل سیپرومین. بعد از قطع مصرف سرترالین نیز باید حداقل 14 روز تا شروع مصرف داروهای باز دارنده MAO صبر کنید.
  • در طول دوره درمان با سرترالین نباید دی سولفیرام دریافت کنید.
  • در صورتی که داروی دیگری نیز مصرف می کنید حتما به پزشک خود اطلاع دهید، زیرا ممکن است لازم باشد پزشک، شما را از نظر بروز برخی عوارض جانبی تحت نظر داشته باشد. بخصوص داروهای زیر:
    • داروهای ضد انعقاد مانند وارفارین.
    • داروهای ضد افسردگی مانند: آمی تریپتیلین، آموکساپین، کلومیپرامین، دزیپرامین، دوکسپین، ایمی پرامین، نورتریپتیلین، پروتریپتیلین، و تریمی پرامین.
    • آسپیرین و سایر داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAID) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن.
    • سایمتیدین
    • دیازپام
    • لینزولید
    • لیتیم
    • داورهای مورد استفاده برای درمان اضطراب، پارکینسون، و داروهای ضد تشنج
    • داروهای مورد استفاده برای درمان آریتمی مانند فلکائینید و پروپافنون
    • متیلن بلو
    • داروهای خوراکی برای دیابت مانند تولبوتامید
    • داروهای مورد استفاده برای درمان میگرن مانند: آلموتریپتان، الِتریپتان، فرواتریپتان، ناراتریپتان، ریزاتریپتان، سوماتریپتان و زولمیتریپتان
    • آرامبخش ها
    • سیبوترامین
    • داروهای خواب آور
    • ترانکیلیزرها
  • در صورت ابتلا به هر یک از بیماری های زیر (یا داشتن سابقه قبلی ابتلا به آنها)
    • حمله قلبی
    • تشنج
    • بیماری قلبی
    • بیماری کبدی
  • در صورت بارداری، به خصوص ماه های آخر بارداری، تصمیم به باردار شدن و یا شیردهی

 

سایر ملاحظات

سرترالین ممکن است موجب خواب آلودگی شود. بنابراین تا زمان مشخص شدن اثرات دارو از رانندگی و یا انجام کارهایی که نیازمند هوشیاری کامل است خودداری کنید.

سرترالین ممکن است موجب ایجاد گلوکوم با زاویه بسته نماید (اختلالی که در آن مایع درون چشم نمی تواند جریان یابد و این کار باعث افزایش ناگهانی فشار داخل چشم و اختلال در بینایی می شود). قبل از دریافت سرترالین بهتر است تحت معاینه چشم پزشکی قرار بگیرید. در زمان دریافت دارو نیز در صورت داشتن هر یک از علائم زیر بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید:

  • تهوع
  • درد چشم
  • تغییر در بینایی مانند دیدن هاله های رنگی در اطراف چراغ
  • تورم یا قرمزی در چشم ها و یا اطراف آن
عوارض جانبی سرترالین (مدلاین پلاس)

مصرف سرترالین ممکن است با عوارضی همراه باشد. چنانچه بعد از مدتی مصرف دارو، عوارض زیر رفع نشدند یا بدتر شدند با پزشک خود تماس بگیرید:

  • تهوع
  • استفراغ
  • اسهال
  • یبوست
  • خشکی دهان
  • نفخ یا گاز روده
  • کاهش اشتها
  • تغییرات وزن
  • خواب آلودگی
  • سرگیجه
  • احساس خستگی بیش از حد
  • سردرد
  • احساس درد یا سوزش در دست ها یا پاها
  • عصبی بودن و پرخاشگری
  • تکان های کنترل نشده و ناخودآگاه در قسمت های مختلف بدن
  • گلو درد
  • اختلال در عملکرد جنسی یا تمایل جنسی
  • تعریق بیش از حد

 

عوارض خطرناک

در صورت بروز هر یک از عوارض زیر بلافاصله به پزشک مراجعه نموده یا با اورژانس 115 تماس بگیرید:

  • تشنج
  • تب و تعریق، گیجی، ضربان سریع یا غیرعادی قلب و سفتی شدید عضلات
  • خونریزی یا کبودی غیر عادی
  • توهم (دیدن و یا شنیدن چیزهایی که وجود ندارند)
عوارض جانبی (دارونامه رسمی ایران)

اختلالات جنسی، خواب آلودگی، گیجی، خستگی یا ضعف، مشکلات گوارشی از جمله بی اشتهایی، اسهال، خشکی دهان، اختلال در هضم غذا، تهوع، درد شکمی، نفخ، کاهش وزن، سردرد، افزایش تعریق، اختلالات خواب، لرزش و در برخی موارد اختلالات انعقادی و خونریزی غیرعادی، واکنشهای تهاجمی، حالت های جنونی، سندرم استیونس جانسون، زیادی فشار خون ریوی، واکنش های الرژیک، تاکی کاردی بطنی، تاری دید، برافروختگی، سینوزیت، عفونت ادراری و خمیازه از عوارض جانبی این دارو می باشند.

مصرف بیش از حد (Overdose) یا مسمومیت با سرترالین

در صورت مصرف اتفاقی بیش از حد دارو بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید

علائم مسمومیت با سرترالین عبارتند از:

  • ریزش مو
  • تغییر در توانایی جنسی یا تمایل جنسی
  • خواب آلودگی
  • خستگی بیش از حد
  • اختلالات خواب
  • اسهال
  • تهوع
  • استفراغ
  • سرگیجه
  • ضربان سریع یا غیرعادی قلب
  • هیجان زدگی
  • تکان های کنترل نشده در قسمتهای مختلف بدن
  • تشنج
  • توهم
  • اختلال هوشیاری
  • اختلال تعادل
موارد منع مصرف

در صورت وجود حساسیت به دارو از مصرف آن باید خودداری کرد.

هشدارها
  1. در موارد زیر با احتیاط فراوان تجویز شود: عیب عملکرد کبد، بیماری های قلبی، سابقه حملات تشنجی، اختلالات انعقادی، گلوکوم با زاویه بسته و سابقه مانیا
  2. بی ضرری و اثر بخشی این دارو برای درمان افسردگی، اختلالات پانیک، موارد PTSD و اختلالات اضطرابی اجتماعی در کودکان اثبات نشده است.
تداخل های دارویی
  • سرترالین متابولیسم کبدی داروهای ضد افسردی سه حلقه ای ، داروهای ضد آریتمی گروه 1C  مانند پروپافنون را کاهش داده و اثرات آنها را تشدید می کند.
  • سرترالین همچنین متابولیسم آستمیزول را مهار کرده و بدلیل افزایش خطر آریتمی مصرف همزمان آن دو ممنوع است.
  • دیژیتوکسین و وارفارین ممکن است در سطح پیوند پروتئینی با سرترالین تداخل داشته باشند، بنابراین در مصرف همزمان آنها باید احتیاط کرد.
  • مصرف همزمان مهار کننده های MAO از جمله فورازولیدون، پروکاربازین و سلژیلین با این دارو ممکن است موجب بروز عوارض جدی و خطرناک و گاهی مهلک قلبی - عروقی و CNS شود، بنابراین مصرف همزمان آنها ممنوع است.
  • از مصرف سرترالین همراه با پیموزاید به دلیل افزایش غلظت سرمی پیموزاید باید خودداری نمود.
  • مصرف سرترالین با داروهای سرتونرژیک می تواند باعث بروز سندرم سروتونین و تشدید عوارض شود.
  • مصرف این دارو همزمان با فرآورده های گیاهی حاوی گیاه علف چای مانند هایپیران می تواند موجب افزایش احتمال بروزعوارض جانبی شود.
نکات قابل توصیه
  1. دوره درمان با این دارو باید بطور کامل رعایت شود و از مصرف بیش از مقدار تجویز شده باید خودداری شود.
  2. برای دستیابی به اثر ضد افسردگی دارو ممکن است تا 4 هفته زمان لازم باشد، ولی برای دستیابی به اثر درمانی در بیماری های obsessive compulsive  ممکن است زمان بیشتری مورد نیاز باشد.
  3. در صورت فراموش کردن یک نوبت مصرف دارو حتماً باید موضوع را با پزشک در میان گذاشت.
  4. از قطع مصرف ناگهانی دارو باید خودداری کرد و بهتر است مصرف آن تحت نظر پزشک و بتدریج قطع شود.
  5. به دلیل احتمال بروز سرگیجه، اختلال در تصمیم گیری، تفکر و مهارت های حرکتی، تا روشن شدن اثرات دارو در بیمار، هنگام رانندگی یا انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری دارند، باید احتیاط نمود.
  6. بیمارانی که احتمال اقدام به خودکشی در آنها وجود دارد، نباید مقادیر زیاد دارو را بطور یک جا در اختیار داشته باشند
  7. به دلیل احتمال بیشتر بروز عوارض جانبی در سالمندان، بهتر است مقدار مصرف را با مقادیر کمتر شروع نمود.
مقدار مصرف

بزرگسالان:

به عنوان ضد افسردگی و درمان بیماری های obsessive - compulsive ، ابتدا 50mg/day یک بار در روز، صبح ها یا عصرها، تجویز می شود و پس از چند هفته، برای دستیابی به مقدار موثر یا حداکثر مقدار قابل تحمل توسط بیمار، در  فواصل حداقل یک هفته ای به این مقدار میزان 50 mg/day  افزوده می شود. عده ای از صاحبنظران معتقدند که در یک یا دو روز اول، بهتر است دارو را با مقدار 25 mg/day  شروع نمود.

در درمان اختلالات پانیک، اختلالات استرس پس از تروما (PTSD)، اختلالات اضطرابی اجتماعی (ترس از اجتماعات)، ابتدا 25 mg/day  به صورت یکبار در روز، صبح ها یا عصرها، تجویز می شود. پس از یک هفته مقدار مصرف را بر حسب نیاز به میزان 50 mg/day  افزایش می دهند و سپس برحسب نیاز بیمار و یا برحسب تحمل بیمار در فواصل حداقل یک هفته ای، مقدار 50 mg/day به این مقدار اضافه می شود.

برای درمان اختلالات خلقی دوران قاعدگی، دو روش مصرف وجود دارد: در روش اول مقدار 50 mg/day  در طول دوره عادت ماهانه مصرف می شود. در روش دوم همین مقدار در طی دوران لوتئال یا سیکل ماهانه مصرف می شود. برحسب نظر پزشک می توان مقدار مصرف را در ماه بعد 50 mg/day  نیز افزایش داد.

بیشینه مقدار مصرف دارو در بزرگسالان برای درمان اختلالات خلقی دوران قاعدگی در صورتی که در طول دوره عادت ماهانه مصرف می شود مقدار 150 mg/day و اگر در فاز لوتئال تجویز می شود مقدار 100 mg/day است. در بقیه موارد مصرف، بیشینه مقدار مصرف دارو در بزرگسالان 200 mg/day  است.

کودکان:

برای درمان اختلالات ، ساله 6 - 12 درکودکان  compulsive - obsessiveابتدا25 mg/day  و در نوجوانان 13 - 17 ساله 50 mg/day، یکبار در روز، صبح یا عصر، تجویز می شود و در فواصل حداقل یک هفته ای مقدار مصرف برحسب نیاز یا تحمل بیمار افزایش می یابد.

فرم های دارویی

Tablet: 50, 100 mg

Capsule: 50, 100 mg