بی کربنات سدیم

موارد مصرف

بیکربنات سدیم برای کاهش خطرات اسیدوز متابولیک در بیماری شدید کلیوی، بی کفایتی عروق ناشی از شوک یا دهیدراسیون شدید، ایست قلبی و اسیدوز لاکتیک اولیه شدید، به عنوان داروی کمکی در اسهال های شدید (که مقدار زیادی بیکربنات از دست رفته است)، در درمان مسمومیت با داروها از جمله باربیتورات ها یا سالیسیلات ها و همچنین به عنوان قلیائی کننده ادرار برای افزایش حلالیت سولفونامیدها و پیشگیری از تشکیل کریستال و آسیب احتمالی کلیوی مصرف می شود. بیکربنات سدیم، برای کنترل زیادی پتاسیم خون در موارد اضطراری مصرف می گردد.

مکانیسم اثر

بیکربنات سدیم غلظت بیکربنات پلاسما را افزایش داده، زیادی یون هیدروژن را بافره می نماید و pH خون را افزایش می دهد و در نتیجه تظاهرات بالینی اسیدوز را برطرف می کند. به عنوان قلیایی کننده ادرار، این دارو دفع یون های بیکربنات آزاد را افزایش داده و بنابراین pH ادرار را بالا می برد.

فارماکوکینتیک

دفع این دارو کلیوی است. دی اکسید کربن ایجاد شده ناشی از دارو توسط ریه ها دفع می شود.

موارد منع مصرف

این دارو در آلکالوز متابولیک یا تنفسی، کاهش یون کلرور ناشی از استفراغ یا تخلیه مداوم دستگاه گوارش و کمی کلسیم خون نباید مصرف شود.

هشدارها
  1. این دارو در موارد زیر باید با احتیاط فراوان مصرف شود: بی ادراری یا کم ادراری، حالات مرضی احتباس سدیم همراه با خیز (مانند سیروز کبدی، نارسایی احتقانی قلب، عیب کار کلیه و توکسمی آبستنی) و زیادی فشار خون.
  2. از آنجا که اسیدوزمتابولیک با تخلیه سدیم همراه است، بهتر است ابتدا با انفوزیون وریدی کلرورسدیم ایزوتونیک، کاهش سدیم خون را جبران نمود، مشروط براینکه کلیه ها تحت تاثیر قرارنگرفته و اسیدوز نیز آنقدر شدید نباشد که سبب بروز عیب کار کلیه شود. در چنین شرایطی، استفاده از محلول ایزوتونیک کلرورسدیم به تنهایی می تواند موثر باشد و سبب برقراری مجدد توانایی کلیه برای ایجاد بیکربنات شود.
  3. در اسیدوز کلیوی یا اسیدوز متابولیک شدید (بعنوان مثال در حالتی که pH خون کمتر از 7.1 است)، محلول بیکربنات سدیم همراه با کلرور سدیم انفوزیون می شود.
  4. درمان دراز مدت با بیکربنات سدیم توصیه نمی شود، زیرا خطر بروز آلکالوز متابولیک یا افزایش بیش از حد سدیم وجود دارد. 5- مصرف مقادیر بیش از حد ممکن است موجب بروز کمی پتاسیم خون شود و بیمار را در معرض خطر آریتمی قلبی قرار دهد.
  5. تزریق سریع دارو، ممکن است موجب بروز آلکالوز شدید و احتمالاً تحریک پذیری زیاد یا تتانی شود.
تداخل های دارویی

مصرف همزمان بیکربنات سدیم با متنامین، به علت قلیایی شدن ادرار ناشی از بیکربنات سدیم ممکن است اثربخشی متنامین را با مهار تبدیل این دارو به فرمالدئید کاهش دهد.

نکات قابل توصیه
  1. از آب مقطر استریل برای تزریق، محلول تزریقی کلرورسدیم یا محلول تزریقی دکستروز 5% می توان برای رقیق نمودن محلول بیکربنات سدیم استفاده نمود.
  2. محلول بیکربنات سدیم را می توان از راه وریدی یا پس از رقیق کردن تا حد ایزوتونیک (1.5 درصد) از راه زیرجلدی، تزریق نمود. غلظت مناسب برای تزریق وریدی برحسب نیاز و وضعیت بالینی بیمار، از 1.5 درصد تا 7.5 درصد می باشد.
مقدار مصرف

به عنوان قلیایی کننده سیستمیک در بزرگسالان و کودکان 1 mEq/kg تزریق وریدی می شود که در صورت نیاز هر 10 دقیقه 0.5 mEq/kg  مجدداً تزریق می گردد. در مواردی که درمان اضطراری اسیدوزمتابولیک ضروری نباشد، 2 - 5 mEq/kg طی 4 - 8 ساعت انفوزیون وریدی می شود. به عنوان قلیایی کننده ادرار، 2 - 5 mEq/kg طی 4 - 8 ساعت تزریق وریدی می شود.

فرم های دارویی

Injection Solution: 7.5%