کلرید سدیم

موارد مصرف

محلول ایزوتونیک (%0.9) در وضعیت هایی که با از دست رفتن سدیم کلراید یا آب بدن همراه است، مصرف می شود.

همچنین نوع Irrigation این محلول برای شستشوی حفرات بدن، بافت ها یا زخم ها، کاتتر قرار داده شده در مسیر راه و لوله های درناژ در جراحی مصرف می شود.

محلول هیپرتونیک (%5) در موارد کمی سدیم خون و کمی کلر خون بر اثر از دست رفتن الکترولیت ها، رقیق شدن شدید مایعات بدن به علت مصرف بیش از حد آب و همچنین در درمان فوری تخلیه شدید نمک بدن به کار می رود.

 

عوارض جانبی

زیادی سدیم خون ممکن است همراه با ادم و تشدید نارسایی احتقانی قلب ناشی از احتباس آب باشد که منجر به افزایش حجم مایع خارج سلولی می گردد. علائم زیادی سدیم خون (بیش از 135 Eq/lit) شامل ضعف، تهوع، عدم درک زمان، مکان و ارتباط های فردی، اشکال در تمرکز فکر، سردرد، خواب آلودگی و در حالات شدید، حملات صرعی می باشد. در صورت انفوزیون مقادیر زیاد این دارو، یون های کلراید ممکن است سبب کاهش یون های بیکربنات سرم و در نتیجه بروز اسیدوز شود.

در مورد محلول های شستشو، در صورت عدم رعایت روش های دقیق و آلوده شدن محلول، ممکن است عفونت ایجاد شود. همچنین، در صورتی که کاتترها یا لوله های درناژ خوب کار گذاشته نشوند، ممکن است منجر به انفیلتراسیون اندام ها یا حفراتی که مورد نظر نبوده اند، شود. به کاربردن حجم یا فشار بیش از حد هنگام شستن حفرات بسته، ممکن است موجب اتساع یا پارگی بافت ها شود.

موارد منع مصرف

در موارد افزایش، طبیعی بودن یا حتی کمی جزئی غلظت سرمی سدیم یا کلراید، محلول%5 ، این فرآورده نباید مصرف شود.

محلول های حاوی الکترولیت در طول اعمال جراحی که مستلزم به کاربردن جریان الکتریکی هستند، نباید مصرف شوند.

هشدارها
  1. این محلول در موارد زیر باید با احتیاط فراوان مصرف شود: نارسایی احتقانی قلب، نارسایی شدید کلیه، سیروز، ادم همراه با احتباس سدیم و در بیمارانی که تحت درمان باکورتیکو استروئیدها یا کورتیکوتروپین یا سایر داروهای احتباس دهنده نمک هستند.
  2. انفوزیون مقادیر بیش از یک لیتر از محلول ایزوتونیک ممکن است غلظت سرمی سدیم و کلراید را بیش از حد طبیعی افزایش دهد و منجر به بروز زیادی سدیم خون شود و همچنین می تواند باعث از دست رفتن یون های بیکربنات و در نتیجه بروز اثر اسیدی کننده گردد.
  3. تجویز محلول ایزوتونیک هنگام جراحی یا بلافاصله بعد از آن ممکن است باعث احتباس مقادیر بیش از حد سدیم شود.
  4. تزریق محلول های وریدی می تواند سبب افزایش بار مایع یا مواد موجود در محلول و در نتیجه رقیق شدن الکترولیت های سرم، افزایش بیش از حد آب بدن، حالات مرضی همراه با احتقان یا ادم ریوی شود. خطر بروز حالات مرضی ناشی از رقیق شدن سرم، با غلظت الکترولیت های تزریق شده نسبت عکس دارد. خطر افزایش بار مواد موجود در محلول که سبب بروز حالات مرضی احتقانی همراه با ادم ریوی و محیطی می گردد، با غلظت الکترولیت های تزریق شده نسبت مستقیم دارد.
  5. تجویز مقادیر بیش از حد محلول های فاقد پتاسیم، ممکن است منجر به بروز کمی پتاسیم خون گردد.
  6. مصرف این محلول برای شستشوی مجاری ادراری در بیماران مبتلا به عیب کار کلیه یا اختلال قلبی - ریوی باید با احتیاط فراوان صورت گیرد.
نکات قابل توصیه

از تزریق محلول شستشو دهنده باید خودداری شود.

مقدار مصرف

در بزرگسالان از محلول%0.9  برای جبران کمبود الکترولیت ها، مقدار یک لیتر در روز یا برحسب نیاز فردی بیمار استفاده می شود. برای استفاده از محلول نمکی %5 ابتدا مقدار سدیم از دست رفته را باید با استفاده از فرمول زیر محاسبه کرد

)غلظت سدیم در سرم بیمار× (140 –  مقدار تام آب بدن= (Lit)  مقدار سدیم مورد نیاز

غلظت سدیم بر حسب mEq/Lit و مقدار سدیم به دست آمده بر حسب mEq می باشد.

نصف مقدار به دست آمده از فرمول فوق در طی 8 ساعت تجویز می شود. سرعت انفوزیون نباید از 100 میلی لیتر در ساعت تجاوز کند. درمان تا زمانی که غلظت سدیم سرم به  130 mEq/Lit برسد و یا علائم عصبی بهبود یابد، باید ادمه داده شود. پس از آن کمبود سدیم به آهستگی و طی چند روز جبران می شود. در درمان جایگزین شونده، به ندرت ممکن است جبران بیش از نیمی از کمبود محاسبه شده ضروری باشد. برای درمان جایگزین شوندة کلراید بایدmEq/kg/24hr  2 - 4 یا mEq/1000Kcals/24hr 25 - 40 ، (حداکثر ( 100 - 150mEq/24hr مصرف می شود.

 

تخمین میزان آب و الکترولیت مورد نیاز در وضعیت های دهیدراسیون مختلف:

سدیم مورد نیاز

( mEg/kg )

آب مورد نیاز

( ml/kg )

وضعیت دهیدراسیون

5 – 7

100 – 120

تشنگی و روزه داری

8 – 10

100 – 120

اسهال (ایزواترمیک)

2 – 4

100 – 120

اسهال (هیپرناترمیک)

10 – 12

100 – 120

اسهال (هیپورناترمیک)

8 – 10

100 – 120

استنوزپیلور

9 - 10

100 – 120

اسیدوز دیابتی

 

 

فرم های دارویی

Injection Solution: % 0.45 (500 ml, 1000 ml)

Injection Solution: % 0.9 (5 ml, 500 ml, 1000 ml)

Injection Solution: % 5 (50 ml, 500 ml)

For Irrigation: 0.9%