تئوفیلین

درباره تئوفیلین

تئوفیلین برای پیشگیری و درمان خس خس سینه (ویزینگ) و تنگی نفس ناشی از آسم، برونشیت، آمفیزم و سایر بیماری های ریوی تجویز می شود. این دارو موجب باز شدن مجاری تنفسی و رفع تنگی نفس می شود.

نحوه مصرف تئوفیلین (مدلاین پلاس)
  • تئوفیلین به صورت قرص، کپسول، یا شربت و به شکل خوراکی در فواصل زمانی 6، 8، 12 یا 24 ساعت بر حسب تجویز پزشک مورد استفاده قرار می گیرد.
  • این دارو باید دقیقاً به میزانی که تجویز شده مصرف شود و از کم یا زیاد کردن خودسرانه دوز مصرفی خودداری کنید.
  • دارو را با یک لیوان پر آب و با معده خالی حداقل یک ساعت قبل و یا 2 ساعت بعد از وعده غذایی مصرف کنید.
  • قرص های طولانی اثر یا آهسته رهش را به صورت کامل بخورید و از جویدن یا خرد کردن قرص خودداری کنید.

تئوفیلین علائم ناشی از آسم  یا سایر بیماری های ریوی را کنترل می کند ولی آنها را درمان نمی کند. لذا از کم نمودن یا قطع مصرف دارو (حتی در صورت احساس بهبودی) به صورت خودسرانه پرهیز کنید. و مصرف دارو را تا زمانی که پزشک یا داروساز توصیه کرده ادامه دهید.

موارد مصرف تئوفیلین

تئوفیلین برای درمان انسداد برگشت پذیر راه های تنفسی و آسم حاد مصرف می شود.

ملاحظات قبل از مصرف تئوفیلین

قبل از شروع به مصرف دارو در هر یک از موارد زیر پزشک یا داروساز خود را مطلع کنید:

  • در صورت داشتن حساسیت به تئوفیلین یا هر داروی دیگر
  • در صورت مصرف داروهایی غیر از تئوفیلین: بخصوص داروهایی مانند: آلوپورینول، آزیترومایسین، کاربامازپین، سایمتیدین، سیپروفلوکساسین، دیورتیک ها (داروهای ادرار آور)، اریترومایسین، لیتیم، داروهای ضد بارداری خوراکی، فنی توئین، پردنیزون، پروپرانولول، ریفامپین، تتراسایکلین، داروهای مورد استفاده برای بیماری های قلبی و سایر آنتی بیوتیک ها.
  • در صورتی که از برخی از داروهای بدون نسخه مانند افدرین، اپی نفرین، فنیل افرین، فنیل پروپانولامین یا سودوافدرین (برخی از داروهای بدون نسخه ممکن است حاوی تئوفیلین نیز باشند مانند داروهای سرماخوردگی، بنابراین در صورت مصرف همزمان چنین داروهایی ممکن است عوارض جانبی تئوفیلین تشدید یابد) استفاده می کنید.
  • در صورت ابتلا هر یک از این بیماری ها: تشنج یا سابقه تشنج، بیماری قلبی، کم کاری یا پرکاری تیروئید، فشار خون بالا، بیماری کبدی و یا سابقه سوء مصرف الکل.
  • در صورتی که باردار هستید یا قصد باردار شدن دارید.
  • در صورتی که به نوزاد شیر می دهید.
  • در صورت مصرف سیگار یا سایر دخانیات، مصرف سیگار ممکن است موجب کاهش اثرات درمانی تئوفیلین شود.
مکانیسم اثر تئوفیلین

تئوفیلین از طریق افزایش cAMP داخل سلولی به طور مستقیم سبب شل شدن عضلات صاف راه های تنفس نایژه ای و عروق ریوی شده و موجب کاهش اسپاسم نایژه و افزایش سرعت جریان هوا و ظرفیت حیاتی می شود.

فارماکوکینتیک

معمولاً از راه خور اکی بخوبی جذب می شود، اما جذب برحسب شکل دارویی مورد استفاده ممکن است متغیر باشد. جذب قرص هایی که در روده باز می شوند با تاخیر بوده و احتمالاً متغیر است. تئوفیلین بسرعت در بافت های بدن و مایع مغزی نخاعی توزیع می شود و براحتی از جفت عبور می کند. پیوند پروتئینی تئوفیلین متوسط (40 درصد) بوده و به آلبومین متصل می شود. متابولیسم دارو کبدی است و به کافئین تبدیل می شود. میانگین نیمه عمر حذف تئوفیلین در کودکان 3.4 ساعت، بزرگسالان 8.2 ساعت و افراد مسن 9.8 ساعت می باشد. زمان لازم برای رسیدن به اوج غلظت سرمی دارو با مصرف قرص های پیوسته رهش تقریباً 4 ساعت می باشد. در اغلب افراد غلظت پلاسمایی10 - 20 mg/l  برای کسب اثر رضایت بخش گشاد کننده نایژه ای لازم است. عوارض جانبی در غلظت های بالاتر از30 – 40 mg/l  بروز می کند، لیکن ممکن است با مقادیر کمتر از 20 mg/l نیز مشاهده شود.

عوارض جانبی تئوفیلین (مدلاین پلاس)

در صورتی که هر یک از این علائم ایجاد شده، پس از مدتی مصرف دارو از بین نرفت یا تشدید یافت، پزشک خود را مطلع کنید:

  • احساس سنگینی معده
  • درد معده
  • اسهال
  • سردرد
  • بی قراری
  • بی خوابی
  • تحریک پذیری
  • کج خلقی

 

عوارض جانبی خطرناک

در صورت بروز هر یک از علائم زیر بلافاصله به پزشک مراجعه نمایید:

  • استفراغ
  • تپش قلب یا افزایش ضربان قلب
  • ضربان غیر عادی یا نامنظم قلب
  • تشنج
  • راش ها یا ضایعات پوستی
عوارض جانبی تئوفیلین

تاکی کاردی، تپش قلب، تهوع، اختلالات دستگاه گوارش، سردرد، فراموشی، آریتمی و تشنجات ویژه در صورت تزریق سریع داخل وریدی، ممکن است مشاهده شود.

هشدارها

در صورت وجود خیز حاد ریوی، ناتوانی احتقانی قلب، تب پایدار، بیماری های کبدی، زخم معده، پرکاری تیروئید یا سپسیس و اختلالات صرعی باید با احتیاط تجویز شود.

تداخل های دارویی
  • تجویز همزمان سایمتدین، سیپروفلوکساسین، اریترومایسین، داروهای ضد بارداری خوراکی، پروپرانولول و تیابندازول با تئوفیلین باعث افزایش غلظت آن می شود.
  • تجویز همزمان فنی توئین و کشیدن سیگار یا تنباکو و مصرف الکل، باعث کاهش غلظت آن بواسطه تحریک متابولیسم می شود.
  • تجویز همزمان مسددهای گیرنده بتا آدرنرژیک ممکن است اثرات گشاد کنندگی نایژه ای تئوفیلین را مهار کند.
  • مصرف همزمان تئوفیلین با کتامین ممکن است آستانه حملات صرع را کاهش دهد.
نکات قابل توصیه
  1. دوره درمان کامل و هیچ یک از نوبت های مصرف دارو فراموش نگردد.
  2. از جویدن و خرد کردن اشکال دارویی پیوسته رهش خودداری شود.
  3. دارو با معده خالی و یک لیوان آب مصرف شود تا جذب آن سریعتر انجام گیرد. در صورت بروز تحریک گوارشی، دارو با غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف شود.
  4. تئوفیلین از جفت عبور می کند، لذا در صورت مصرف طی سه ماهه سوم بارداری سطح خونی آن باید مکرراً اندازه گیری شود.
  5. داروی تولید شده توسط یک کارخانه خاص با داروهای کارخانه دیگر جایگزین نشود مگر آنکه مجدداً دوز مناسب برای بیمار تنظیم گردد.
  6. خوراکی ها یا نوشیدنی های کافئین دار مانند قهوه، چای، کاکائو یا شکلات ممکن است عوارض جانبی این دارو را تشدید کنند. لذا از مصرف بیش از حد این خوراکی ها خودداری کنید.
مقدار مصرف تئوفیلین

بزرگسالان:

در ابتدا درمان با مقدار 300 mg/day از دارو شروع می شود و در صورت تحمل بیمار، پس از سه روز به400 mg/day  قابل افزایش است. افزایش مجدد مقدار دارو در صورت تحمل بیمار پس از سه روز دیگر به 600 mg/day، بدون اینکه به اندازه گیری غلظت پلاسمایی نیاز باشد، امکان پذیز است. مقدار مصرف روزانه معمولاً در 3 – 4 مقدار منقسم هر 6 – 8 ساعت تجویز می شود.

کودکان:

برای کودکانی که وزن بدنشان کمتر از 45 کیلوگرم می باشد، مقدار  12 - 14 mg/kg، تا حداکثر 300 mg/day، در مقادیر منقسم تجویز می شود. در صورت تحمل بیمار، مقدار دارو را می توان پس از سه روز به 16 mg/kg، تا حداکثر400 mg/day ، افزایش داد. افزایش مجدد مقدار دارو، مشروط به تحمل بیمار، پس از سه روز دیگر به  600 mg/day، در4 – 6 مقدار منقسم (هر 4 - 6 ساعت)، ممکن می باشد.

 

*  در صورت تجویز طولانی مدت مقادیر 600 mg/day یا بیشتر از دارو به کودکان یا بزرگسالان، سنجش غلظت سرمی تئوفیلین و ارزیابی پاسخ بیمار به آن برای دستیابی به غلظت مناسب درمانی و به حداقل رسانیدن عوارض سمی دارو توصیه می شود.

فرم های دارویی تئوفیلین

Retard Tablet: 100 mg, 200 mg

Tablet: 200 mg

Capsule (pellets): 200 mg