توبرکولین

موارد مصرف

در آزمایش مانتو برای تشخیص عفونت سل مصرف می شود.

مکانیسم اثر

این فرآورده حاوی محصولات رشد باسیل سل Mycobacterium tuberculosis می باشد که هرگاه داخل جلدی تزریق شود، واکنش حساسیتی به صورت سفتی و قرمزی در افراد حساس نمایان می شود. واکنش مثبت نشان دهنده سابقه عفونت سل یا سابقه واکسیناسیون برعلیه باسیل سل می باشد. واکنش مثبت دال بر عفونت های فعال نمی باشد، ولی ضرورت ارزیابی های بعدی را نشان می دهد. حساسیت PPD حدود 95% بوده، لذا در 5% بیماران دارای سابقه عفونت، نتیجه آزمون منفی کاذب نشان داده می شود. PPD حدود 98% اختصاصی بوده و لذا در 2% افراد سالم، نتیجه آزمون مثبت کاذب نشان داده می شود.

عوارض جانبی

در افراد با حساسیت زیاد، واکنش های مثبت شدید مثل بروز تاول، زخم یا نکروز در محل زخم ظاهر می شود. کمپرس سرما و استروئیدهای موضعی ممکن است باعث درمان علامتی شوند. اسکار در محل زخم این افراد بوجود می آید.

موارد منع مصرف

در صورت سابقه حساسیت به فرآورده یا هر جزء آن و برای افرادی که مثبت بودن آزمون توبرکولین در آنها محرز باشد، این فرآورده نباید استفاده شود.

هشدارها
  1. این فرآورده نباید از راه زیرجلدی تزریق شود، زیرا در این صورت در افراد حساس باعث یک واکنش عمومی همراه با تب یا التهاب حاد در اطراف محل تزریق شود. بهترین محل تزریق سطح قدامی یا خلفی ساعد به فاصله 4 اینچ از آرنج می باشد. با استفاده از یک سوزن نیم اینچی با اندازه 26 یا 27 باید تزریق انجام شود. پوشاندن محل تزریق لازم نیست.
  2. نتیجه آزمون توبرکولین در بیماران مبتلا به بیماری ایدز قابل اعتماد نیست. لذا در صورت عفونت HIV، فورا آزمون انجام شود و برای این بیماران در صورت احتمال زیاد تماس با بیماران سلی باید به طور دوره ای آزمون انجام شود.
  3. پاسخ نسبت به آزمایش توبرکولین در بین افراد مسن ممکن است کاهش یابد یا تاخیری انجام شود. در مورد کودکان، 10 ماه بعد از پایان تماس کودک با فرد مسلول می توان نتیجه منفی آزمایش توبرکولین را ملاک قرار داد.
تداخل های دارویی

تزریق واکسن های حاوی ویروس زنده، مصرف داروهای کاهنده سیستم ایمنی و کورتیکوستروئیدها، باعث کاهش پاسخ نسبت به توبرکولین شده، در حالیکه مصرف سایمتیدین (برای چند هفته) این پاسخ را افزایش می دهد.

نکات قابل توصیه
  1. هنگام آزمایش افراد مبتلا به سل فعال احتیاط لازم بعمل آید.
  2. واکنش مثبت الزاماً نشان دهنده بیماری فعال نیست. اعمال تشخیصی دیگر مثل عکسبرداری از قفسه سینه، آزمایشات باکتریولوژیک خلط برای اثبات تشخیص ضروری است.
  3. فرآورده باید در 2 – 8 درجه سانتیگراد و به دور از نورنگهداری شود. در صورت انجماد و یا یک ماه بعد از اولیه استفاده ویال را باید دور ریخت.
مقدار مصرف

برای انجام آزمون، اول باید واحد توبرکولین (TU) داخل جلدی تزریق شود. در افراد مشکوک به حساسیت زیاد، تزریق 1 واحد کافی است.

تفسیر: 48 - 72 ساعت بعد از تجویز، فقط قطر سفتی ایجاد شده در محل تزریق را باید اندازه گیری کرد. به قرمزی کمتر از 10 میلی متر نباید توجه کرد. اگر قرمزی بیش از 10 میلی متر باشد ولی سفتی وجود نداشته باشد، احتمال تزریق با عمق زیاد انجام شده و در این صورت انجام مجدد آزمون ضروری است. سفتی قابل لمس بیش از 10 میلی متر را باید به عنوان نتیجه مثبت در نظر گرفت. اگر سفتی بین 5 - 9 میلی متر باشد، آزمایش قابل نتیجه گیری نمی باشد، لذا باید آزمایش در محل تزریق دیگری مجدداً انجام شود. در صورت تماس تائید شده با بیماری سل، سفتی کمتر از 5 میلی متر دال بر عدم حساسیت فرد است. و لذا عفونت سل خیلی بعید به نظر می رسد.

 

آزمایش مجدد: برای افرادی که نتیجه آزمایش اول آنها منفی است، با استفاده از 5 واحد دیگر می توان آزمایش را در ساعد دیگر تکرار کرد.

فرم های دارویی

Injection: 5 Tuberculin units per 0.1 ml in 1ml vials