واکسن ها

آنچه در این مقاله می خوانید:
کلیات

 

واکسن ها فرآورده هائی از مواد آنتی ژنیک هستند که برای ایجاد ایمنی فعال برعلیه باکتری ها و ویروس ها مصرف می شوند. واکسن ها ممکن است حاوی میکروارگانیسم های کشته یا زنده یا قسمت هائی خاص از میکروارگانیسم ها باشند. در هنگام تجویز واکسن ها باید به نکات زیر توجه نمود.

 

  1. بعضی از واکسن ها (مثل فلج کودکان) واکنش های خیلی کمی را موجب می شوند، در صورتی که سایر واکسن ها (مثل سرخجه و سرخک) ممکن است شکل ملایمی از خود بیماری را ایجاد کنند. گه گاهی نیز واکنش های شدیدتری ممکن است مشاهده شود. واکنش های آنافیلاکتیک به طور خیلی نادر اتفاق می افتد ولی امکان دارد کشنده باشند. برای واکنش های حساسیتی، اپی نفرین 1000 :1 باید در دسترس باشد.
  2. واکسن ها را به طور کلی در زمان ابتلا به بیماری های حاد یا در صورت سابقه واکنش شدید نسبت به نوبت های قبلی واکسن یا حساسیت مفرط نسبت به یکی از اجزاء واکسن نباید به کار برد.
  3. اگر چه به خاطر احتمال آسیب به جنین، تجویز واکسن های زنده برای زنان باردار ممنوع است، ولی در صورت نیاز واضح مادر به واکسیناسیون، بدون در نظر گرفتن هر  گونه احتمال آسیب به جنین، باید این کار را انجام داد.
  4. واکسن های زنده را نباید برای افراد دارای نقص سیستم ایمنی (خواه مادرزادی، یا به دلیل بیماری یا مربوط به درمان با دارو یا اشعه) تجویز نمود. همچنین این واکسن ها برای بیماران مبتلا به بیماری های بدخیم (مثل ابتلا به سرطان های بدخیم مغز استخوان یا سیستم لنفاوی)نباید مصرف شود.
  5. مصرف همزمان واکسن ها با داروهای کاهنده سیستم ایمنی، گلوکوکورتیکوئیدها و پرتودرمانی ممکن است پاسخ ایمنی ناقص را موجب شود.
  6. هنگام تجویز واکسن ها از راه داخل عضلانی برای بیماران با اختلالات انعقادی یا تحت درمان با داروهای ضد انعقادی باید احتیاط نمود.
  7. استفاده از واکسن ها برای برنامه ایمن سازی همگانی باید طبق برنامه مصوب کمیته کشوری ایمن سازی انجام شود.
  8. کودکان نارس (در صورت سلامت) از نظر درمانی باید مشابه کودکان رسیده واکسینه شوند.
  9. واکسن های زنده را نباید از 3 هفته قبل تا 3 ماه بعد از تجویز ایمنوگلوبولین ها به کار برد. در صورتی که واکسن های غیر فعال شده را می توان همزمان با ایمنوگلوبولین ها به کار برد.
  10. در صورت احتمال تماس با عامل بیماری زا (مثل هپاتیت  B، سرخک، اوریون، سرخجه و فلج کودکان)، کارکنان و دانشجویان مراکز بهداشتی، درمانی باید بر علیه بیماری واکسینه شوند.
  11. برای جلوگیری از ابتلای بیماران دارای نقص ایمنی، افراد خانواده آنان را باید بر علیه سرخک، سرخجه، اوریون، و فلج کودکان (با واکسن (IPV  واکسینه نمود.
  12. برای زنان باردار و زنانی که قصد دارند در طی سه ماه آینده باردار شوند، اصولاً نباید واکسن های حاوی ویروس های زنده ضعیف شده را استفاده نمود. حتی بعضی از این واکسن ها مثل سرخجه، سرخک و اوریون در دوره بارداری منع مصرف دارند. وقتی که یک زن باردار بایستی واکسینه شود، بهتر است تا سه ماه دوم یا سوم صبر نمود.
  13. برای جلوگیری از رقابت آنتی ژنیک، تجویز واکسن های ویروسی را باید حداقل با فاصله یک ماه انجام داد، مگر آنهائی که باید به طور همزمان تزریق شوند.
  14. تجویز همزمان واکسن ویروس زنده با فرآورده های اینترفرون ممکن است باعث مهار پاسخ آنتی بادی به واکسن شود. از مصرف همزمان آنها باید اجتناب نمود.
  15. در صورت مشاهده ذرات معلق یا تغییر رنگ در واکسن ها، باید از تزریق آنها جلوگیری کرد.
  16. واکسن های حاوی ویروس زنده ممکن است باعث شوند که نتیجه آزمون جلدی حساسیت تاخیری (مثل آزمون توبرکولین و هیستوپلاسمین)، منفی کاذب نمایش داده شود. این اثر حتی تا چندین هفته بعد از واکسیناسیون باقی می ماند.
  17. از آنجا که ترکیبات محافظ باعث می شوند که واکسن های حاوی ویروس زنده غیر فعال شده و لذا مصونیت ناقص ایجاد کنند، لذا برای آماده سازی اینگونه واکسن ها از محلول همراه واکسن استفاده شود. و از مصرف رقیق کننده های حاوی ترکیبات محافظ خودداری شود.
  18. واکسیناسیون بیماران مبتلا به بیماری های شدید و تب دار باید تا بهبودی کامل بیمار به تعویق افتد.