زیدوودین

موارد مصرف

زیدوودین، همراه با سایر داروهای ضد رتروویروس، در درمان عفونت ناشی از ویروس HIV مصرف می شود. همچنین این دارو به تنهایی در پیشگیری از انتقال ویروس HIV از مادر به فرزند در زنان باردار و در نوزادان تازه تولد یافته آنان مصرف می گردد.

مکانیسم اثر

این دارو مهارکننده آنزیم نوکلئوزید ترانس کریپتاز معکوس و از نظر ساختمانی شبیه تیمیدین می باشد و مانع تکثیر رتروویروس ها (ازجمله ویروس HIV) می شود.

فارماکوکینتیک

جذب این دارو از مجرای گوارش سریع است. هر چند که به دلیل متابولیسم عبور اول از کبد، فراهمی زیستی دارو حدود %65 می باشد. مصر ف غذای چرب باعث کاهش میزان و سرعت جذب دارو می شود. این دارو از سد خونی - مغزی و از جفت عبور می کند. متابولیسم زیدووین کبدی است. نیمه عمر دفع دارو یک ساعت و دفع آن عمدتاً کلیوی است. زیدوودین در داخل سلول به متابولیت فعال تری فسفات تبدیل می شود.

عوارض جانبی

کم خونی، نوتروپنی یا لکوپنی، تهوع، استفراغ، بی اشتهایی، درد شکم، سوء هاضمه، اسهال ، نفخ شکم، سردرد، تب، بثورات جلدی، پارستزی، درد عضلات، نوروپاتی، سرگیجه، بی خوابی یا بدخوابی و بی حالی از عوارض گزارش شده این دارو هستند.

موارد منع مصرف

این دارو در موارد زیر نباید مصرف شود:

شمارش کم و غیرعادی نوتروفیل ها یا هموگلوبین، نوزادان مبتلا به زیادی بیلی روبین خون که نیاز به روشهای درمانی غیر از فتوتراپی دارند و افزایش غلظت سرمی ترانس آمیناز.

هشدارها
  1. در بیماران مبتلا به کاهش فعالیت مغز استخوان، بیماران در معرض ابتلا به لاکتیک اسیدوز، کمبود اسید فولیک یا ویتامین B12، در صورت عیب کار کبد و در بیماران سالخورده باید با احتیاط فراوان مصرف شود.
  2. در طول مصرف این دارو در بیماران مبتلا به کاهش فعالیت مغز استخوان، انجام آزمون های خون هر 2 هفته یک بار در 3 ماهه اول دوره درمان و حداقل هر ماه یکبار در ادامه درمان ضروری است. در صورتی که ذخیره مغز استخوان در بیمار خوب باشد، انجام آزمون های خونی در فواصل 1 - 3 ماه توصیه می شود.
  3. در صورت بروز کم خونی یا علائم کاهش فعالیت مغز استخوان، کاهش مقدار مصرف یا قطع موقت مصرف دارو ممکن است ضروری باشد.
  4. در صورت بروز هپاتومگالی پیشرونده یا افزایش غیرعادی غلظت سرمی آمینوترانسفراز مصرف این دارو باید قطع شود.
  5. در صورت بروز کم خونی، ممکن است انتقال خون به بیمار ضروری باشد.
تداخل های دارویی

مصرف همزمان زیدوودین با سایر داروهای کاهنده فعالیت مغز استخوان ممکن است سبب تشدید اثرات این داروها شود.

مصرف همزمان لامی وودین و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی با زیدوودین ممکن است سبب بروز کم خونی شدید در بیمار شود.

تری متوپریم دفع کلیوی این دارو را کاهش و غلظت سرمی آن را افزایش می دهد.

نکات قابل توصیه
  1. دوره درمان با این دارو باید کامل شود.
  2. از مصرف همزمان سایر داروها با این دارو بدون دستور پزشک باید خودداری کرد.
  3. در طول درمان با این دارو، مراجعه منظم به پزشک جهت انجام آزمونهای خون ضروری است.
مقدار مصرف

بزرگسالان:

از راه خوراکی مقدار 500 - 600 میلی گرم در روز در 2-3 مقدار منقسم مصرف می شود که این مقدار در درمان یا پیشگیری از اختلالات نورولوژیک ناشی از ویروس HIV به 1 گرم در روز افزایش می یابد. مقدار مصرف این دارو در زنان باردار به منظور پیشگیری از انتقال ویروس به جنین باید توسط پزشک متخصص تعیین شود.

کودکان:

مقدار مصرف این دارو از راه خوراکی در کودکان با سن بیش از 3 ماه 360 – 480 mg/m 2 day در 3 – 4 مقدار منقسم تا حداکثر 200 میلی گرم هر 6 ساعت می باشد که این مقدار در درمان یا پیشگیری از اختلالات نورولوژیک ناشی از ویروس HIV تا حدا کثر18  هر 6 ساعت افزایش می یابد

فرم های دارویی

Capsule: 100 mg, 300 mg

Syrup: 50 mg/5 ml